رمان عربی

Shargh - - ادبيات - درآمدی تحلیلی انتقادی حمدی سکوت ترجمه عظیم طهماسبی نشر نیلوفر

سوسیالیســتی را پشتسر گذاشتهایم و بارقههای تغییرات و پرداختن به رمان و تکنیکهای جدید رماننویسی با محفوظ شروع میشود. در دهه شصت میلادی نجیب محفوظ چند کار مهم دارد. در دهه شصت جهان بسیار پرتلاطم بوده است و این تلاطم شکل دیگری دارد. در دهه شصت جنگ ســرد بین آمریکا و شوروی برقرار است. اگرچه جنگ بین دو کشور است، در بسیاری جاهای جهان شعلههای آن برافروخته شده است. در آن دهه مهمترین مســاله در دنیای عرب مســاله فلسطین بود. عربها دنبال این بودند که کاری انجام بدهند. در ۱۹۵۲، پس از انقلاب افســران آزاد در مصر، افسران آزاد و روشنفکران مصر با تکیه بر عنصر ملیگرایی آمدند و حکومت ملک فاروق را سرنگون کردند و بعد از آن افسران آزاد به قدرت رسیدند. به گمان من آن اتفاقی که در ۱۹۶۷ در جنگ ششروزه افتاد، نقطه شــروعی دارد که به پیش از آن بازمیگــردد. در دوره ناصر نویسندگان شکست را پیشــتر احساس میکنند، پیش از آنکه عربها در برابر اسرائیل شکست خورده باشند.» او همچنین معتقد است، رمان در خاورمیانه از همجواری شــروع شــد. «همجواری با دیگری یا با غیر که ما آن غیر را نمیشناســیم. این همجواری میتواند به شکلهای متعدد شروع شــود. جنگ و مهاجرت هم از شیوههای همجواری است. پس از آغــاز همجواری و پس از اتمام بهت اولیه، مقایســه پیش میآید. وقتی خودمان را با دیگری غربی که کشــور ما را اشــغال کرده یا حمله کرده یا ما به آنجا مهاجرت کردهایم، مقایســه کردهایم، به این نتیجه رسیدهایم که چــرا آنها از رفاه و امکانــات و آزادیهای بیشــتری برخوردارند و ما چنان نیســتیم. مقایسه به پرسش منجر میشــود و در برابر این پرسش، پاسخهای متعددی داده شده است. کسانی به این پرسش پاسخ سیاسی دادهاند و کسانی سعی کردهاند مسائلشان را با رمان تبیین کنند. رمان به دو شــکل بوده است: برخی با تکیه بر سنتهای قدیم، مثل حکایتها و مقامهنویسیها کار را ادامه دادهاند و بعضیها ابتدا با ترجمه رمانهای غربی و بعد هم با تقلید از آن رمانها کار را شروع کردهاند و کمکم آثاری به ســبک خود آفریدهاند.» علیاصغر محمدخانی نیز به شناخت اندک مخاطبان ایرانی از تحولات ادبی و ادبیات معاصر کشورهای عربی اشاره کرد و گفت: «حمدی ســکوت پژوهشگر برجســته مصری در این کتاب سیر رمان را در سرزمینهای عربی از آغاز پیدایش تاکنون بررسی و تبیین میکند و دریچهای جدید برای خوانندگان علاقهمند ایرانی میگشــاید تا بدانند ســرآغاز واقعی رمان عربی و ویژگیهای آن کدام است. نویسنده تحلیل میکند که دوره اسماعیل پاشــا ۱۸۳۶م. در مصر آغاز دوره زرین رونق و گســترش ترجمه ادبی اســت و محمدحســین هیکل با انتشــار رمان «زینب» در مصر آغازگر رمان عربی اســت و مشــخص میشود که صد سال اســت رمان عربی در جهان عرب شکل گرفته است و تقریباً با شکلگیری رمان فارسی همسان است .» حمدی سکوت در این اثر نخست رمان مصری را با بررسی آثار نویسندگانی چون مازنی، توفیق حکیم، طه حسین، نجیب محفوظ، محمدحسین هیکل و نویسندگان بعد از محفوظ به سیر رماننویســی در لبنان، سوریه، فلســطین، اردن، عراق، عربستان، کشــورهای حوزه خلیجفارس، یمن و سودان میپردازد و در پایان درباره رمان در کشورهای شمال آفریقا بحث میکند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.