دنیای رؤیاهای معیوب

Shargh - - ادبيات -

این تصور از گذشته در رمان عموما با مضمــون «زیرزمیــن» پیوند خورده اســت: «همیشــه زیرزمینی را با خود حمــل میکنــم» (۱۳۸(؛ ایــن همان زیرزمینی است که پدر در آن میمیرد، مرگی کــه خاطــره دردناکش وجدان او را معــذب میکنــد چراکــه در آن نیمهشب بههنگام شنیدن ضجههای احتضار پدر از زیرزمین خود را به خواب زده است. بدینترتیب زیرزمین معرف حفرهای تروماتیک در دل گذشته است: «از هرجا که به گذشته سفر میکنم به این زیرزمین میرســم»، زیرزمینی «با دالانهای تودرتو» (ص۵۱( و انباشته از ســایههایی که راوی از آنها هراس دارد: «مــن میترســیدم، از تاریکــی، از زیرزمیــن، از ســایهها» (ص4۶.) فرایندی که راوی در طی رمان از ســر میگذرانــد یعنی همــان درنوردیدن فانتزی درنهایت به او شهامت و توان رویارویی با هســته تروماتیک گذشته خــود، یعنی زیرزمیــن، را میدهد: «از وقتی کشف کردهام آنجا مکان اول من است زیاد به آنجا سر میزنم. ایندفعه شــهامتش را پیدا کردهام که در آن راه بروم و بــا دقت بــه دیوارهایش نگاه کنم. حتی به صرافتش افتادم چراغی به سقف کوتاهش بزنم. زیرزمین دیگر مــرا نمیترســاند. میخواهم به آنجا بروم. ایندفعه با چشــمان باز و بدون ترس» (ص۱۳۸(. بنابراین، گذشتهای کــه راوی آن را به «جانوری» تشــبیه میکرد کــه روی کولش ســوار بود و خیال پایینآمدن نداشــت، دیگر نه بر دوش او، کــه در دســتهایش جای گرفته اســت: «میخواهم از کنجها و دالانهایش باخبر شــوم. میخواهم پلههایــش را خــوب ببینــم. راههای دررویــش را بشناســم و از نزدیک به آدمهایش نگاه کنم. همیشــه از توی تاریکی نــگاه کردهام و فقط ســایهها و اشــباحی در آن دیــدهام. چطــور میتوانستم چیز دیگری ببینم وقتی که ترس چشمانم را کور میکرد و بیزاری راه نفســم را میبریــد». ازاینرو، او در انتهای رمــان خود را به «مســافری» تشــبیه میکند کــه «بــه زادگاهش برمیگــردد» (۱۳۹(. چنین اســت که ســطور شــولم که پیشتر نقل شــد، «مهیای پرواز اســت این دو بال/ و من سر آن دارم که به عقب برگردم»، گویی بهنحوی فشرده و موجز پاسخی برای پرسش نهایی راوی فراهم میکند: «آیا من هم پرندهای دارم؟»؛ «آیندهای» که پرنده راوی بهسویش پر میکشد جایی اســت مدفون در دالانهای تودرتوی گذشــته. پرنده او نه بهسوی «دنیایی یکدســت، بدون تناقــض و بدون رنج و حســرت» در آینده، بلکه بهســوی دنیــای «رویاهای معیوب»، بهســوی نقاط کوری در گذشته پرواز میکند که مواجهه با آنها تنها راه حقیقی حرکت بهسوی آینده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.