عراقچی: جنگ آینده خاورمیانه بر سر آب خواهد بود

Shargh - - سياست -

«دیپلماســی آب»، «دیپلماســی آب مجازی»، «کشــت فراســرزمینی» و «جنگ آب در خاورمیانه» محورهایی اســت که ســیدعباس عراقچی، معاون حقوقــی و بینالملل وزارت خارجــه، در گفتوگو با «ایسنا» به آنها اشــاره کرده است. او از تلاش وزارت خارجه برای حل بحــران آب میگوید؛ «کمیته آب» در وزارت خارجه با این هدف تشــکیل شــده است. مهمترین نکات این گفتوگو را بخوانید:

موضوع آب، تأمین منابع آبی، مقابله با کمآبی و چگونگی استفاده از حوزههای آبی مشترک از گذشته جزء مسائل سیاست خارجی بوده و در وزارت خارجه این دوره، مورد توجه قرار گرفته است.

در چند دهه اخیر آب به یک دغدغه جهانی تبدیل شــده و در همین چارچوب «دیپلماسی آب» و علمی بــه نام «سیاســت آب» یا «هیدروپالیتیکس» شــکل گرفته اســت؛ در برخی از دانشگاههای معتبر دنیا این رشتهها تدریس میشوند.

بخشی به نام دیپلماسی آب در این معاونت شکل گرفته و دستیار ویژهای سرپرستی این بخش را بر عهده دارد. در ســاختار جدید وزارت خارجه، دیپلماسی آب جایگاه ویژهای خواهد داشت.

کمیته آب در وزارت خارجه، تشــکیل شــده، در جریان مذاکرات اخیر ایران و افغانستان بر تشکیل پنج کمیته کاری بین دو کشــور توافق شــد که یکی از این کمیتهها، کمیته آب است.

مســئولیت هرکدام از کمیتهها با یکی از معاونان وزیــر در وزارتخانههای مختلف اســت، اما همه این کمیتهها زیر نظر وزیــر امور خارجه فعالیت میکنند. مسئولیت کمیته آب به معاونت حقوقی و بینالملل دستگاه دیپلماسی سپرده شده است.

درباره آب، ســه موضوع تالابهــای هامون، رود هیرمنــد و رودخانــه هریرود بین ایران و افغانســتان مطرح است و در کمیته آب که بین ایران و افغانستان تشکیل شده، بررسی میشود.

تالابهای هامون و اکوسیســتم این منطقه مهم است. بهدلیل بیتوجهیها و تغییرات اقلیمی، خیلی از تالابها به سمت خشکشدن رفتهاند و مشکلاتی در زمینه کشــاورزی و همچنین محیط زیســت مانند تولید گرد و غبار ایجاد شده است.

دربــاره رودخانــه هیرمند معاهــدهای بین ما و افغانســتان از ســالهای قبل منعقد شده است، ولی قدیمیبودن این معاهده دلیل بــر بیاعتباربودن آن نیســت. از نظر دولت ایران و افغانستان این معاهده کماکان معتبر است.

حقابــه ما از رودخانه هیرمند امری جدا از حقابه محیط زیست اســت. این روزها فقط کشورها و مردم نیستند که از حقابه برخوردارند، بلکه محیط زیست و طبیعت نیز حقی از این موضوع دارند.

رودخانــه هریــرود، پرونــدهای بــاز بیــن ایران و افغانســتان اســت. هنوز هیچ رژیم حقوقی بین ما و افغانستان و همچنین کشور ترکمنستان که بهنوعی در این موضوع شراکت دارد، ایجاد نشده است.

موضوع چهارمی که در کمیته آب در حال بحث و رایزنی درباره آن هســتیم، همکاری دو کشور ایران و افغانســتان در حوزه آب است. مســائل آبی لزوما نبایــد به منازعه، مقابله و درگیری منجر شــود، بلکه میتوانیــم از آن بهعنوان موضوعــی برای همکاری استفاده کنیم.

بین ایران و افغانستان معاهدهای به نام معاهده هیرمنــد وجود دارد کــه در ارتباط با آن دهها ســال مذاکره شــده تا دو طرف توانستهاند به توافق برسند، گرچــه بعد از توافق نیز حرفها، نقلها و مباحثی نیز همچنان مطرح بوده است.

بحران آب در خاورمیانه به بحرانی بســیار جدی تبدیل شــده اســت و هــر روز این بحــران عمیقتر و وخیمتر میشود.

جنگ آب یک موضوع جدید نیست، همیشه وجود داشته و سالها بهعنوان یک خطر جدی در خاورمیانه به آن توجه شــده اســت. این احتمال وجود دارد که جنگهای آتی در این منطقه بر سر آب باشد.

ارزیابیهای بینالمللی نشان میدهد تا سال ۲۰۲۵ کل منطقه خاورمیانه رســما بهعنوان منطقه خشــک شناخته خواهد شد که ایران نیز شامل آن میشود. این وضعیت تا سال ۲۰۵۰ بهمراتب وخیمتر خواهد شد.

در چارچوب مقوله آب، کشــتهای فراسرزمینی مطرح میشــود؛ کشــورها میتوانند در این زمینه با یکدیگر قرارداد ببندند.

دولــت و وزارت خارجــه هــر دو روی آب و دیپلماســی آب جدیت و حساسیت دارند. دیپلماسی آب به مرور جایگاه خود را در سیاست خارجی کشور باز کرده البته کار در این زمینه سخت و طولانی است، ولی امیدواریم بتوانیم با تــلاش و برنامهریزی منافع ملی کشور را در این چارچوب تأمین کنیم.

با وزارتخانههای نیرو، کشاورزی و سازمان محیط زیست بهصورت مرتب جلسه داریم و درباره موضوع آب، رودخانههــای فرامرزی، تأمیــن آب حوضههای مشــترک، بحثهــای زیســتمحیطی و گردوغبــار، گفتوگوهای جــدی انجام میدهیم و همکاریهای مستمری در حال شکلگرفتن است.

رئیسجمهــور در اجــلاس اخیــر گردوغبــار که در تهــران برگزار شــده بــود، بهصــورت تلویحی از سدســازیهای ترکیه که بــه پــروژه گاپ «GAP» یا ‪Guneydogu Anadolu Projesi‬ معروف است، انتقاد کرد؛ چراکه ایــن پروژه بر دجلــه و هورالعظیم تأثیر میگذارد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.