آستانه تحمل کشور را بالا ببریم

Shargh - - ديپلماسي - قاسم محبعلی کارشناسمسائلخاورمیانه

اگرچــه جمهوریخواهــان حاکم بــر کنگره، ماننــد ترامپ مخالف برجام در شــکل فعلی آن هستند؛ اما به نظر میرسد که بین ترامپ و کنگره رویکردها و دیدگاههای متفاوتی در قبال آن وجود دارد. آنچــه ترامپ دنبال میکند، ابطال مصوبات و تصمیمات بــاراک اوباما و پاکســازی میراث و آثار دوران اوســت که ازجمله مهمترین و شــاید حســاسترین آنها توافق هســتهای با جمهوری اســامی ایران یــا برجام به شــمار میآیــد؛ اما جمهوریخواهــان آن را توافقی ضعیف و ناقص میداننــد که در آن، همه جنبههــای مدنظر آنان در قبال ایران لحاظ نشــده است؛ بنابراین برخاف ترامپ ســایر اعضای کابینه او خواســتار نابودی و لغــو کامــل آن نیســتند؛ بلکه احتمــالا دنبال تکمیــل یا به نظر آنان تقویــت نظام کنترلی آن از طریق مذاکرات مجدد حول چند مســئله هستند؛ ازجمله آنها خواستار تمدید زمان برجام و تحمیل محدودیتهــا و کنترلهایی بــه صورت دائمی از سال ۲۰۲۵ به بعد هستند. سیاستمداران آمریکا بهخوبــی آگاه هســتند که لغــو یکطرفه برجام باعث انــزوا و لطمه بــه اعتبار آمریکا میشــود و نظام کنترل تســلیحات هســتهای را مخدوش خواهد کرد. درعینحال گســتردن دامنه مذاکرات به سایر مســائل دیگر مانند برنامه موشکی ایران، حمایــت ایــران از حــزبالله و حمــاس، اوضاع منطقه خاورمیانه، حقوق بشــر و مسائل دوجانبه نیز میتواند مدنظر آنان باشد.

گزینههــای پیشروی ترامــپ میتواند به این شرح باشد:

الف- معقولترین گزینه اعــام پایبندی ایران بــه برجام و ادامــه تعلیق تحریمهای لغوشــده در برجام اســت. با وجود اینکــه قبا دو بار به آن مبــادرت ورزیده؛ ولــی به نظر میرســد با توجه بــه فضای تبلیغاتی ایجادشــده و مواضع اعانی ترامــپ، اگرچــه دور از انتظار به نظر میرســد؛ ولی بــا توجه به شــخصیت پیشبینیناپذیر او و تمایل اعضای کابینه او، باز هم تا حدی این گزینه محتمل به نظر میرسد.

ب- اعــام خــروج کامــل آمریــکا از توافق هســتهای و بازگرداندن تحریمهای تعلیقشــده در برجــام که با توجه به مخالفت اعضای ارشــد دولــت، نظامیــان و جامعه سیاســی احتمال آن اگرچــه وجود دارد، ولی گزینــه نهایی او نخواهد بود.

ج- گزینــه دیگر اعــام پایبندنبــودن ایران یا اعــام اینکه برجــام برخــاف منافــع و امنیت ملی آمریکاســت، امــا اتخاذ تصمیــم نهایی آن را به دســت سنا بســپارد؛ این گزینه بیش از سایر گزینهها محتمل به نظر میرســد. در این صورت ســنا باید لغو یــا تمدیــد و درخواســت مذاکره مجــدد را به رأی ســناتورها بگذارد. در بین ســه گزینه گفتهشــده بــا توجه به اکثریــت ضعیف و آســیبپذیر جمهوریخواهان و اختاف بین آنان و مخالفــت یکپارچه دموکراتهــا، احتمال لغو کامــل و خــروج از آن کمترین شــانس را خواهد داشت؛ اما گزینههای بعدی یعنی تمدید و بهویژه مشــروطکردن بــه تحریمهــا و مذاکــرات جدید حول ســایر مســائل و افزودن بندهای جدیدی به آن محتمل اســت. درهرحال توافق هســتهای با چالشهایي جدی مواجه خواهد شد.

بنا بر سیاســتهای اعامی سایر اعضای ،۱+۵ همه آنان بر ســودمندی برجــام و تداوم آن تأکید میکنند و پیشــاپیش مخالفت و نگرانی خود را از رفتار و سیاســتهای دولت ترامپ ابراز کردهاند؛ بنابرایــن چنانچــه طــرف ایرانی اقدامــی انجام ندهد که مســتقیما نقض برجام تلقی شــود و در نتیجه زمینهساز تشکیل کمیسیونهای مربوطه و فعالشدن مکانیســم ماشه و ارجاع مجدد آن به شــورای امنیت را در پی نداشته باشد، تحریمهای شــورای امنیت همچنان معلق میشــود و فقط تحریمهای یکجانبه آمریکایی باز خواهد گشت. همچنیــن بعید اســت ســایر دولتهــای جهان عاقهای به برقــراری مجدد تحریمهــا و پیروی از آمریکا داشته باشــند، مگر اینکه مناسبات آنها بــا آمریکا در حجم بالایی تحــت تأثیر قرار بگیرد و منافع آنان را دچار آســیب زیــادی کند. در این وضعیت برجام هرچند بهطور ضعیف و کمابیش ناکارآمد اســتمرار مییابد، ایــن فرصت در اختیار جمهوری اســامی ایران و دیگر کشورهای باقی خواهد ماند که در پی انتخابات ســال آتی کنگره آمریکا و شکســت احتمالــی جمهوریخواهان یا حتی عدم انتخاب مجدد آقای ترامپ در ۲۰۲۰ بار دیگر این برنامه را با مشارکت آمریکا ادامه دهند؛ اما اگر آمریکا خواســتار حفظ برجام و در کنار آن خواستار اعمال فشار و مذاکره با ایران درباره سایر موارد مورد مناقشه شــود، احتمالا اتحادیه اروپا، فرانسه، انگلیس و آلمان با آن مخالفت نخواهند کرد، اما این سیاست چندان مورد استقبال روسیه و چین واقع نخواهد شد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.