روز سخت برجام

طرح احتمالی اعاده تحریمها با مخالفت 3 جمهوریخواه شکست میخورد

Shargh - - ديپلماسي - کوروش احمدی کارشناس حقوق بینالملل

مجموعــه شــواهد و قرائــن حداقــل از بعــد از سخنرانی نیکی هیلی در مؤسسه «آمریکن انترپرایس » در پنجم ســپتامبر حاکی از این است که ترامپ در پی کنارهگیری از برجام و به شکستکشــاندن آن نیست. هــدف او بیشــتر محققکردن اهداف حقیر سیاســی با توجه بــه قولهای او در جریــان انتخابات و حفظ پایگاه رأی شکنندهاش است، چراکه اگر این پایگاه رأی بیش از پیش تضعیف شود، او همین حداقل موقعیت سیاســی در واشــنگتن را نیز نخواهد داشت، چه رسد به شانســی در انتخابات بعدی. بنابراین احتمالا تصور ترامپ این اســت که با اعلام اینکه ادامه برجام مغایر منافع امنیت ملی آمریکاســت، یک امتیاز سیاسی در نظر پایگاه رأیش به دســت خواهــد آورد و نیز تصور میکند که با ارســال موضوع به کنگره میتواند خود را از زجر هر ســه ماه یکبار تأیید یا عدم تأیید پایبندی ایران خلاص کند. بااینحال، معلوم نیســت که ترامپ شــهامت خروج از برجام و پذیرش مسئولیت عواقب ناروشــن آن را داشــته باشــد. بنابراین بههمیندلیل مقامات بانام و بینام کاخ ســفید میگویند که ترامپ خواســتار اعاده تحریمها علیه ایران نیز نخواهد شد. هدف عناصر تندرویی در اطراف ترامپ و نیز کســانی مانند ســناتور تام کاتن این اســت کــه از اهرم اعاده تحریمهــا و تهدید فروپاشــی برجام حربــهای برای واداشــتن متحدان اروپایی به همسویی با آمریکا علیه سیاستهای منطقهای ایران ساخته شود. درمجموع معتقدم که در این دوره تمرکز بر سیاســتهای ایران در منطقه، اولویت اول ترامپ و بهویژه مقامات دولت اوست. در کنگره نیز به نظر نمیرسد که توان یا تمایلی برای اعاده تحریمها و شکســت برجام وجود داشــته باشــد، چراکه اولا ســناتورهای تنــدرو و ضدبرجامی ماننــد تام کاتــن گفتهاند که خواســتار اعــاده فوری تحریمها نخواهند شد. ثانیا اکثریت جمهوریخواهان در ســنا اکثریتی شــکننده اســت )52 جمهوریخواه در برابــر 48 دموکــرات(. ثالثا شــمار قابلتوجهی از جمهوریخواهــان )مثل کورکر، مککین، گراهام و...( و حتی سناتور تندرویی مانند کوری گاردنر گفتهاند که در مورد خروج از برجــام تردید دارند. رابعا میدانیم که رابطه ترامــپ با تعداد زیادی از جمهوریخواهان در ســنا بسیار پرتنش اســت و ...، بنابراین اگر تنها سه ســناتور با یک طرح احتمالی اعــاده تحریم مخالفت کنند، شکست طرح قطعی است.

روشن اســت که موضع این کشورها به صراحت و بــا تأکید بر حفظ برجام اســت. بااینحال، در دو مورد ابهام وجــود دارد: نخســت اینکه در صــورت اعاده تحریمهــا و خــروج آمریکا از برجــام، متحدان دور و نزدیک آمریکا و همینطور شــرکتهای آنها در عمل چــه خواهند کرد. خطر در این اســت که برخی از این کشورها، بهویژه در اروپای شرقی و خاور دور که بیشتر به حمایتهای اســتراتژیک آمریکا وابستهاند، در برابر فشارهای آمریکا تاب نیاورند. همچنین سؤال این است که اگر شــرکتهای بینالمللی منافع خود را در بازار عظیــم آمریکا در خطر ببیننــد، در عمل به چه راهی خواهند رفت. ابهام دوم در ارتباط با ضعف نشاندادن کشــورها در برابر فشار آمریکا برای بهاصطلاح مقابله با سیاســتهای منطقهای ایران است. برخی نشانهها در این مورد نگرانکننده است. در این زمره میتوان به ســخنان رئیسجمهوری فرانسه و سخنان دیروز وزیر خارجه آلمان اشاره کرد.

قــراردادن ســپاه در فهرســت ســازمانهای تروریســتی در دوره بوش و اوباما و نیــز در اولین ماه ریاســتجمهوری ترامپ نیز بررســی شــد و بهدلیل مخالفت وزارت خارجه و وزارت دفاع آمریکا مسکوت مانــد. اکنون ظاهرا این موضوع با جدیت بیشــتر و در چارچــوب پرداختن به سیاســتهای منطقهای ایران مطرح اســت. اگر در این رابطه اقدامی انجام شــود، قطعــا اقدامی نمادین و سیاســی خواهد بود؛ چراکه ســپاه پیش از این در قالب ســه فرمــان اجرائی و نیز قانــون CISADA تحــت جامعتریــن تحریمها بوده و علاوه بر نیروی قدس، خود ســپاه هم در فهرســت مشــهور به SDNs قرار دارد. بنابراین تحریم جدیدی وجــود نــدارد که علیه ســپاه اعمال نشــده باشــد. بااینحال، اعلام ســپاه بهعنوان یک گروه تروریستی از نظر سیاسی مهم اســت و میتواند تنش را به سطح بیســابقهای ارتقا دهد. چنین اقدامی در مورد ارتش رسمی یک کشــور اوج بیمســئولیتی و قانونشکنی ترامپ خواهــد بود و متأســفانه میتوانــد متضمن مخاطراتی جدی باشد. بههمیندلیل، به نظر اینجانب ضروری است مســئولان محترم سپاه و مقامات نظام حداکثر خویشــتنداری را پیشــه کنند و به یاد داشته باشــند که با کســی طرفاند که وزیر خارجهاش او را «کودن» نامیده و ســناتور همحزبــیاش که در رأس کمیسیون سیاست خارجی سناست، او را یک «کودک بزرگسال» توصیف کرده است.

سالهاســت که مطابــق فرمانهــای اجرائی و قانون CISADA و نیز قرارداشــتن سپاه در فهرست SDNs وزارت خزانــهداری آمریــکا، شــرکتهای بینالمللیای که میخواهند در بازار آمریکا کار کنند یا از شــبکه مالی دلار اســتفاده کنند، از کار با ســپاه و شــرکتهایی که ســپاه در آنها 50 درصد یا بیشتر سهام دارد، منع شدهاند. بنابراین وضعیت از این نظر تغییری نخواهد کرد.

دکتر ظریف در اظهاراتی که در هفتههای گذشته داشته، مواضع کاملا درســتی دراینباره اتخاذ کرده اســت. به گفته ایشــان، ایران طیفی از واکنشها را تحت بررسی دارد و در زمان لازم و به فراخور جمیع شرایط، اقدامات عملی دولت آمریکا و واکنشهای جامعــه بینالمللی، اقدامــات لازم را انجام خواهد داد. اینکــه برخی گفته بودند ما برجام را با متحدان اروپایی ادامه خواهیم داد و امثال آن چندان درست نیست و میتواند در حکمدادن چک سفید به ترامپ تلقی شــود. بههرحال طیفی که دکتر ظریف به آن اشاره کرده میتواند شــامل احیای برنامه هستهای قبــل از برجام، یعنی خروج از برجام، تا حفظ برجام و کار با دیگر قدرتهای بینالمللی باشــد. واقعیت این است که در دو سال گذشته ایران در ازای پذیرش برخی محدودیتهای هســتهای که اغلب نیز قابل اعــاده هســتند، منافــع عظیمی به دســت آورده و خروج از برجــام بهدلیل عواقب پیشبینیشــدنی و پیشبینینشــدنی میتوانــد برای واشــنگتن نیز خسارتبار باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.