خسارتهای وارده بر کردستان عراق

Shargh - - جهان -

حمدی العطار:

در ذهنیت مســعود بارزانی وقتی بر همهپرســی تأکید داشت، دولت آینده کردســتان، دولتی سرشــار و زیبا و امروزی بــود! او به امتیازات و ثروتهــا و امکاناتــی فکر میکرد کــه در چارچوب رســمی و قانونی مفهوم فدرالیســم عراق به دست آورده است، اما در عمل و به صورت غیررسمی و غیرقانونی اقلیم کردســتان مسئله کنفدرالی را تجربه کرده بود وگرنه چطور میشود داشتن نمایندگی و وابسته فرهنگی در سفارتخانههای عراق در خارج از اقلیم کردستان را توجیه کرد؟ تابهحال ما نشنیدهایم که هیچیک از ایالتهای آمریکا )چــون نظام آمریکا فدرالی اســت( در خارج از این کشــور برای خود نمایندگی داشته باشند؛ برای مثال منطقه باواریا در آلمان، در پاریس وابسته فرهنگی یا سیاســی ندارد! کمااینکه کاتالونیا با وجود خودمختاری گستردهای که از آن برخوردار اســت، وارد مســائلی نظیر امور خارجه یا دارایی نمیشود. دولت فدرالی در همه نقاط جهان بهگونهای اســت که وزارتخانههای خارجه، دارایی، دفاع و امنیت ملی را جزء نهادهای مادر بهشــمار آورده و مدیریتشــان را به مناطق نمیدهد. نمیدانم چرا این مســئله به فکر وزارت خارجه عراق نیفتــاده که تمــام نمایندگیها و وابســتههای فرهنگی تابع اقلیم کردســتان را در ســفارتخانههای عراق در خارج از کشــور منحل کند؟ این اقدامی آسان بــوده و نیازی به تلاش نظامی یا ترتیبات اداری ندارد. فقط یک اراده سیاســی و تصمیمگیری درســت میخواهد تا یک اشــتباه مهم در روابــط بین اربیل و بغداد در حوزه سیاست خارجی تصحیح شــود. این حق حیدر العبادی است که مرجعیت گمرکات، مالیاتها و فرودگاهها را مشخص کند تا تحت مدیریت دولت فدرالی باشد و درآمدهای آن به خزانه مرکزی عراق ریخته شود، نه اقلیم کردســتان. اگر بخواهد مفهوم فدرالی دقیق اجرا شود، نیروهای پیشمرگه باید منحل شوند تا ما یک دســتگاه نظامی تحت فرماندهی وزارت دفاع در دولت مرکزی داشــته باشیم. مخاطرهآمیزبودن تشــکیل یک دولت کُردی در مفهوم ملی و انســانی حق تعیین سرنوشت آن نیســت و میشد آن را در چارچوب سه استان دارای اکثریت کردنشین؛ یعنی اربیل، دهوک و سلیمانیه پذیرفت، اما مناطقی با قومیتهای دوگانه یا چندگانهای که بر اساس قانون اساسی مناطق مورد نزاع نامیده شده، نمیتوانند در چارچوب این تعیین سرنوشت قرار گیرند.

این اشتباه است که همهپرســی در چنین مناطقی برگزار شود و برای مثال کرکوک، دشت نینوا و ســایر مناطق مورد منازعه بخشی از دولت کردستان به حســاب آیند و مرزهای دولت کردستان را به کرانه باختری رود دجله برسانند. حال آنکه مرزهای شناختهشــده و موسوم به خط سبز )پل بریمر( حتی دورتر از کرانه شــرقی این رودخانه بودند. بهاینترتیب فاصله مرزهای عراق با ترکیه بهجای اینکه 5۰۰ کیلومتر باشــد، به کمتــر از 25۰ کیلومتر تقلیل پیدا میکند. مرزهای یک کشور را که نمیتوان در سایه تنش، بحران یا جنگها ترسیم کرد. این همان خطایی است که سایکس – پیکو مرتکب شدند و بعد از جنگ جهانی اول پس از فروپاشــی دولت عثمانی مرزهای این منطقه را معین کردند و این مصیبتها را به وجود آوردند. برگزاری همهپرسی در اربیل، دهوک و سلیمانیه میتوانست در شرایطی بهتر برگزار شود، بهگونهای که مورد قبول حتی بسیاری از مخالفان همهپرسی باشد، اما برگزاری همهپرسی در مناطق مورد نزاع مردود بوده و ربطی به مســئله تعیین سرنوشت پیدا نمیکند. همچنین زمان و نحوه برگزاری همهپرســی اشتباه بود. اگر میزان 72 درصد از مردم در این همهپرسی شرکت کرده باشند به این معناســت که 28 درصد جدایی را نمیخواستهاند. این در حالی اســت که میزان مشارکت در حلبچه به 44 درصد رسید که میزان اندکی است، آنهم در شــهری که نماد مظلومیت کُردها و یادآور یک فاجعه بزرگ بوده و خیلی از سیاستمداران کُرد درباره آن بازارگرمی کردهاند. دلیل این مشارکت پایین به این دلیل بود که شهر حلبچه محروم و به حاشیه رانده شده است و مردمانش زندگی سختی را تجربه میکنند.

بااینهمه بعد از انجام همهپرسی و اعلام نتایج دیدیم که هم دولت بغداد و هم دولت بارزانی ســعی کردند با لحنی ملایم با یکدیگر صحبت کنند. حیدر العبادی باوجود اعلام بستهشــدن مرزها و فرودگاهها و لغو سفرها در لابهلای ســخنانش بر «حفظ کرامت شــهروندان کرد در اقلیم» تأکید کرد و این نشان داد که یک اقدام نظامی خونین و خشــن در کار نخواهد بود و صرفا مسئله به تحریمها و اقدامات اقتصادی و اداری محدود خواهد شــد. از آنسو حرفهای مسعود بارزانی نیز مسالمتجویانه بود. او بعد از سرمستی برگزاری همهپرسی، یک قدم به عقب برداشت. او بهخوبی میداند که اربیل دارای عمقی استراتژیک نیست تا بتواند وارد یک نبرد نظامی احتمالی شود. از آن گذشته گمان نمیکنم کردها حاضر باشــند رفاه و آســایش کنونی را که در 1۰ سال گذشته به دست آوردهاند رها کرده و دوباره برای ورود به یک جنگ بیســرانجام به کوهها پناه ببرند. اینجاســت که دولت عراق میتواند از طریق تحریمهای اقتصادی تمام امتیازات مالی و سیاسی اقلیم کردستان را پس بگیرد تا این منطقه بحق در یک چارچوب فدرالی قرار گیرد!

منبع: الزمان

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.