بيماريای به نام زندگي

Shargh - - علم - محمدرضا قینی متخصص مغز و اعصاب

ما در پزشــکي دوست داریم به هر پدیدهاي یك عدد انتســاب دهیم و بعدازآن با راحتي بیشتر روي آن اعداد کار کنیم. همه مردم به اهمیت اعدادي از قبیل فشارخون، قندخون و... آگاه هستند. در پزشکي اعداد با همه فایدهاي که دارند، چند مشــکل پیش ميآورند. اولین مشکل این است که صورتمسئله را ســاده ميکننــد؛ مثلا در بیمــاريای مثل دیابت ممکن است تمام پیچیدگيهاي بیولوژیك و ژنتیك بیماری را به فراموشي بسپاریم و فقط عدد قندخون را ملاك قرار دهیم. مشــکل دوم این اســت که گاه اعداد ماهیت کمّي واقعي ندارند؛ بلکه فقط نمادي ابداعــي براي راحتي کار ماســت. مثــلا در بیماري اماس ما معیاري برای اندازهگیري اختلال کارکردي افراد داریــم که به بیماران از یك تــا 10 نمره داده ميشود. این معیار براساس علائم و کارکرد بیماران ابداع شــده اســت؛ ولي این معیار مانند مثلا طول قد یا وزن کمّي نیســت که با وسیلهاي اندازهگیري شــود و فاصلــه درجاتش یکســان باشــد. تفاوت بیماري که امتیاز دو دارد، با بیماري که امتیاز ســه دارد، مســاوي با فاصله امتیاز سه و چهار نیست. از نقاط عطف بسیار مهم این معیار امتیاز شش است. در ایــن درجه بیمار دیگر قادر بــه اینکه صد متر را بدون کمك بپیماید، نیســت. اعتقاد بر این است که از ایــن نقطه معلولیت و همچنین امکانات درماني تحولي اساســي پیدا ميکنند. اشکالي که قبلا گفته شد، در اینجا هم ظاهر ميشود. این معیار به اینکه فرد چرا نميتواند صد متر راه برود، توجهي ندارد. بههردلیل این اتفاق افتاده باشد، امتیاز شش گرفته ميشــود و از آن به بعد فــردي با درجه معلولیت شــش است. فیلم ســینمایي «صد متر» به شکلي به همین موضوع ميپردازد. فیلم داســتان زندگي واقعي یك مرد مبتلا به اماس اســت که پیشبیني ميشــده براساس ســیر و شــدت بیماري در مدت کوتاهي به ناتوانی پیمودن صد متر برسد. همزمان با شــروع بیماري، پدرزن معتاد و دائمالخمر او نیز به علت فروریختن ســقف خانــهاش به منزل آنان انتقــال پیدا ميکند. مــرد بیمار تصمیــم ميگیرد با وجــود بیماري و پیشبینيها در مســابقهاي به نام مرد آهني شــرکت کند. این مســابقه شامل سه قسمت اســت، اول شنا به مســافت 8.3 کیلومتر، دوم 180 کیلومتر دوچرخهســواري و در نهایت ٤0 کیلومتر دویدن. این ســه مرحلــه به دنبال هم باید انجام شــود. مربي او براي آمادگي این مسابقه هم پدرزن دائمالخمرش است. تنش ارتباط این دو نفر بر مشکلات ميافزاید. من هرچه بنویسم، احساسي را که در حین دیدن فیلم ایجاد ميشود، نميتوانم منتقل کنم. از نکات مهــم فیلم که بهویژه براي ما کادر پزشکي آموزنده اســت، این است که همیشه به فلســفه و ماهیت اعدادي که به بیماران نسبت ميدهیم، بیندیشیم. موضوع، یك انسان با جوانب بســیار وســیع اســت. روحیه، همت، تجربیات و از همه مهمتر محیط زندگــي و افراد اطراف بیماران در ســیري که بیماران طي ميکنند، مؤثر هســتند؛ بنابرایــن یك معیار و یك عدد هرچند از نظر علمي باارزش باشد، تنها چیزي نیست که یك انسان را به سرنوشــتي محتوم محکوم کند. نکته اساسي فیلم که بهویژه در روابط بیمــار و پدرزنش رخ ميدهد، ماهیت فلســفي بیماري اســت. بیمار که گیاهخوار هم هست، حیران است که چرا باید او درگیر بیماري شــود؛ درحاليکه پدرزن معتاد او بــا زندگي کاملا ناسالم سلامت باشد. اشــتباهبودن این پیشداوري زماني روشــن ميشــود که متوجه ميشود سقف خانه پدرزن زماني که ميخواسته با حلقآویزکردن، خودکشي کند، فرو ریخته است. پدرزن در صحنهاي به بیمار ميگوید اگر تو اماس داري، این را بدان که همه ما مبتلا به بیماريای به نام زندگي هســتیم. این به نظــر من جمله کلیدي فیلم اســت. اماس بیماريای با سیر نامشــخص است. به قول پزشك که به بیمار ميگوید: «ممکن اســت 10 ســال یك حمله هم نزني، ممکن است در یك سال 10 حمله بزني». این پیشبینيناپذیربــودن، آینده بیماران را رنــج ميدهد؛ ولي باید توجه داشــت که این فقط خصوصیت اماس نیســت؛ بلکــه این خصوصیت زندگي اســت که ما آن را به فراموشي ميسپاریم. ما روزي که بــه دنیا ميآییم، مبتلا بــه بیماريای به نام زندگي ميشــویم که عاقبت آن قطعا مرگ اســت. زمان زندگي ما و حوادثي که در راه اســت، کاملا مانند بیماري اماس نامعلوم است. کساني که به یك بیماري مزمن با سیر نامعلوم )مشابه اماس( مبتلا ميشــوند، عامل یادآوريکنندهاي را دارند که مرتب ماهیــت زندگي را به یاد آنــان ميآورد. این گرچه در نگاه اول ســخت اســت؛ ولي در بسیاري از موارد باعث ميشــود که فرد قدر زمان زندگي را بیشتر بداند و عملا فراموشيای را که دامنگیر افراد معمول هســت، نداشته باشــد. بههمیندلیل گاه افــراد بیمار در زندگي خود اثرات ماندگار بیشــتري ميگذارند. فیلم براســاس داستاني واقعي ساخته شده است و در صحنههاي آخر که پایان مسابقه را نشان ميدهد، به موازات صحنههاي فیلم تصاویر شــخصیت واقعي هم به نمایش گذاشته ميشود و این مدرك خوبي اســت که کارهاي بزرگ را واقعا میتوان انجام داد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.