پول کجاست؟

Shargh - - هنر - جواد طوسی

يــک زمان نهچنــدان دور کــه اين همــه پرديس سينمايی نبود، همين سينما عصر جديد يا سينما شهر قصه در جوار سينما آزادی و سينما کريستال در لالهزار نو، مکانهای شناختهشــدهای برای نمايش فيلمهای برتر ايرانی و شــماری از آثار متفاوت خارجی بودند. در اين ســينماها میشــد با افرادی از طيفهای مختلف جامعه )اعم از دانشجو، کارمند و ديگر اقشار فرهنگی( روبهرو شــد که فيلمديدن برايشــان اهميت داشت و هر فيلمی را نمیديدند و تعلقخاطرشــان نسبت به يک فيلم يا نگاه نقادانهشــان در مــورد فيلمی ديگر، متکی به دلايل و مباني اســتدلالی قوی بود. اين فضا و مراجعان جدیشان باعث میشد که همين چند سينما به صورت پاتوق دربيايند و نوســتالژی ســالهای بعد را برای شماری از تماشاگرانشــان رقم بزنند. صاحبان اين ســينماها هم از جمله زندهيادها هوشــنگ کاوه و صابر رهبر، آدمهای خوشفکــر و باتجربهای بودند و تبليغات مناســبی برای فيلمها در نظر میگرفتند. اما حالا در اين کثرت و رونق نســبی ســالنهای سينمايی )و البتــه غيبت نمايش نيمبند فيلــم خارجی(، چنين وضعيتی را شاهد نيســتيم. آنچه در اين نمايش انبوه و متنوع فيلم در پرديسهای ســينماهای چندســالنه رعايت نمیشود، مديريت فرهنگی صحيح و دلسوزانه است. ظاهرا برای مديران و صاحبان اغلب اين مکانها پرشــدن هرچه بيشتر ســالنها )با هر تمهيد و ترفند و درصــورت لزوم، جابهجايی فيلمهــا( اهميت اوليه را دارد. ديگر در اين مناســبات و رقابت بیرحمانه مهم نيســت فيلمهايی مثل «شــعلهور » حميد نعمتالله، «پشــت ديوار ســکوت» مســعود جعفریجوزانی و «کار کثيف» خســرو معصومی تباه میشوند. در چنين آشفتهبازاری که يکباره در دورهای نسبتا طولانی «فيلم کمدی» ســکه روز میشــود و کارگردان و تهيهکننده و ســينمادار به اين نوع فيلمها توجه افراطی نشــان میدهند، امکان فرهنگســازی مخرب نيز وجود دارد؛ اتفاقی که در شــرايط کنونی در شرف وقوع است و به بهانه سرگرمیســازی و خنداندن مردم و تغيير فضای عبوس و دلمرده جامعه، هــر جنس نازل و بنجلي را به مشتري قالب ميکنند و سطح سليقه او را بهتدريج پايين میآورند. تداوم و تعميم اين نگاه سهلپســند و ســخيف باعث میشــود که بيننده ظرفيت و آمادگی پذيرش مضامين و شــيوههای بيانی و اجرائی متفاوت را نداشته باشد. اين درجازدن و بهتر بگوييم پسرفت و عدم ارتقاي فرهنگی میتواند از يك سو تعريف غلط و انحرافی از سينمای عامهپسند و سرگرمکننده ارائه دهد و از سوی ديگر مانع از ايجاد تنوع در چرخه توليد سالانه شــود و فيلمسازان مســتعدی که فکر و ايدههای نو و خلاقانه دارند را سرخورده کند. از دو حال خارج نيست. يا اين دســته از فيلمســازان رفته رفته منزوی و از دور خارج میشــوند يا درصدد برمیآيند برای ادامه حيات هنــری خود قيد نگاه مســتقل و تجربه در عرصههای نو و متفــاوت را بزنند و همرنگ جماعت شــوند و به ســينمای پولســاز و متعفن رو بياورند و بعضا کاسب شــوند. در ميان همين فيلمهای مغضوبواقعشــده، «شــعلهور» از جنبههــای مختلف تجربــهای بديع و ارزشمند اســت. به جرئت میتوان گفت که سينمای ما تاکنون چنين ضدقهرمانــی که در کشوقوس ترك اعتيادش اينگونه رفتار سادمازوخيستی داشته باشد، به خود نديده است. دقت عمل حميد نعمتالله در خلق و پرورش يك شــخصيت غريب و استثنايی که با همه دافعهها و کمپلکسهای درونیاش راوی اصلی فيلم نيز به شمار میآيد، مثالزدنی است. اين ريسكپذيری توأم با اعتمادبهنفس زياد فيلمســاز، نتيجه درخشانی در حيطه کارگردانی و اســتفاده درســت از لوکيشــن و شــخصيتپردازی روانکاوانه داشــته اســت. با اين ويژگیهای قابل بحث، بيننده آشنا به اين حوزه تأسف میخورد که چرا ارزشهــای واقعی اينگونه فيلمها مورد شناســايی و ارزيابی درســت قرار نمیگيرند؟ در مورد فيلمهای ديگری که نام برده شــد نيز متأســفانه کم و بيش همين وضعيت قابل پيشبينی است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.