سرچشمه تصمیمهای اقتصادی

SMTnewspaper - - اقتصاد -

حامد هدایی، دیگر کارشناس اقتصادی حاضر در این میزگرد در ای//ن باره گفت: اگرچه تصور ما این اس//ت که تمام رفتارهای ما چه در زمینه اقتصادی و چه در زندگی شخصی بهطور کامل برپایه عقل و منطق گرفته میش//ود اما سرچش//مهاش عواملی است که ما اشراف خاصی بر آن نداریم و افسار زندگی ما و حتی بازار را در دست گرفتهاند. فرض اصلی تالر این است که انسانها رفتارهای غیرمنطقی و نامعقول و براس//اس احساس//ات نشان میدهند و اگر آنها که نبض بازار را در اختیار دارند چه بهعنوان تولیدکنن//ده و چه جهتدهندگان به افکار مش//تری بتوانن//د این رفتارها را براس//اس یک تلنگر مش//خص حرکت داده و به جهت خاصی گرایش دهند، میتوانند برای گرایشهای گوناگون یعنی گرایشهای مصرف، خرید و حتی خل//ق و خوهای//ی برای عملکرد در بازار زمینه ایج//اد کنند. در عین حال این نظر از س//الها پیش شروع شد. نخس//تین روانشناسی که جایزه نوبل گرفت پروفسور کانمن بود که با همکاری استاد و دوستش چشماندازی بر مدلهای تصمیمگیری ایجاد کردند. کلیت این نظریه بر این است که عواملی که باعث خطرپذیر بودن و نبودن در انتخابها هستند را بررسی کرده و حتی در بافت زمان آنها را بررس//ی میکند. برای نمونه اگر ح//ق انتخابی بین دادن ۰۰۰۱ تومان در امروز و ۰۰۱۱تومان برای فردا باش//د، فرد کدام را انتخاب میکند؟ بهطور معمول افراد نقد را به نسیه ترجیح میدهند اما اگر همین ۰۰۱۱ تومان یک س//ال بعد پرداخت شود به دلیل مزیتها و س//ودهایی که به این پول در یک س//ال تعلق میگیرد مردم آن را ترجیح میدهند. پس وقتی فرض یکی است و زمان تغییر کرده چه عواملی باعث میشود انتخاب افراد تغییر کند؟ در نمونهای دیگر اگر بر فرض بخواهید یک عینک آفتابی ۵۲هزار تومانی بخرید و به شما گفته شود که ۵۱ دقیقه دورتر آن را میتوانید با ۷هزار تومان تخفیف بخرید، بیشتر ترجیح میدهید عینک ۸۱هزار تومانی را بردارید اما اگر همین تخفیف برای یک کت و ش//لوار ۰۰۵هزار تومانی باشد کسی بهطور معمول به س//متش نمیرود. این به درک رفتار افراد درباره ریسک، هزینه کردن و حتی پسانداز کمک میکند. درواقع رفتارهای غیرمنطقی ما عوامل و گرایشهای خاصی را ایجاد میکنند که کلیت بازار را ش//کل میدهد. هدایی در ادامه به لزوم بررسی دو موضوع اشاره کرد: یکی شخصیت افراد و دیگری اختاللهای شخصیتی است. این یعنی س//طوح اختالالت روانشناختی ما باعث میشود دس//ت به کارهای مش//خص بزنیم. او پیش از بررس//ی شخصیت و اختالالت شخصیتی سراغ تجربه یک فیزیولوژیست امریکایی برای درمان بیماری صرع رفت. این فیزیولوژیس//ت در بررس//یهای خود به این نتیجه رس//ید که اگر جس//م پینهای که ارتباطدهنده دو مغز یعنی نیمکره راس//ت و چپ است در یک جراحی برداش//ته شود و صرع در یک نیمکره حبس شود، بیماری درمان میش//ود. او ای//ن کار را انج//ام داد و نتیجه هم گرف//ت اما افراد جراحی شده که با برداش//تن جسم پینهای دوباره صاحب مغز شده بودند کارهای متفاوتی انجام میدادند. برای نمونه فرد در حال لباس پوشیدن با یک دست دکمههای لباس را میبست و با دس//ت دیگر آنها را باز میکرد. حال چه چیزی باعث میشود با برداش//ته شدن جس//م پینهای انس//ان واحد به یک انسان با دو مغز تبدیل ش//ود؟ او برای روش//ن ش//دن پاسخ این پرسش چنین توضیح داد: وقتی به این درک برسیم که ما تنها یک فرد نیس//تیم بلکه مجموعهای از چیزهایی هستیم که ما را تشکیل داده، براساس گفته پروفس//ور جان نش، ریاضیدان نابغه و برجسته امریکایی و برنده جایزه نوبل، آدمها اعداد و ارقام مش//خصی نیستند که بتوان به آنها روابط مشخصی داد و برای نمونه ۲ به اضافه ۲ بهطورحتم ۴ ش//ود. انس//انها متغیر هستند و ب//ه متغیرها نمیتوان روابط مش//خص داد. در عین ح//ال یکی از بخشهای نظریه پروفس//ور تالر این است که اگرچه انسانها غیرقابل پیشبینی هستند و فرآینده//ای خاص//ی را طی میکنند، اگر کارشناس//ان در یک گروه خاص مصرفکننده متمرکز ش//وند، میتوان آنها را جهت داد و با اینکه ساختارهای روانی متفاوتی در انس//ان وجود دارد که خود انسان نیز از آنها خبردار نیست، میشود در گروهها گرایشهای خاص برای مثال وفاداری به یک نشان تجاری تجاری خاص ایجاد کرد. این کار در زمینه توس//عه و رفتار سازمان و مدیریت و رهبری س//ازمانی نیز به کار میآید و باعث ایجاد درک عمیق ش//ود. هدایی پس از این سراغ عوامل ایجاد اقتصاد رفتاری به عنوان یک دانش بینرشتهای رفت. او گفت: چیزی که مطالعه میش//ود، رفتار نیست بلکه عواملی است که باعث انجام آن رفتار میش//ود. به گفته او، مجموعهای از دانشها وجود دارند که به ما کمک میکنند در این زمینه بررس//یهای دقیقتری شود. پروفسور فروید سالها پیش، فردی که روانشناسی را بهصورت علمی بستهبندی کرده و بهعن//وان نظریه روانکاوی در اختیار عموم ق//رار داد به درک عمیقی درباره ناهنجاریهای رفتاری انس//انها دست یافت. سیر این موضوع در ۰۰۱ سال گذشته درباره روانشناسی رفتار مصرفکننده، اقتصاد رفتاری یا هرچیزی که مربوط به رفتار مدیریتی است به مدل روانکاوی برمیگردد که درباره غریزه، سالیق و امیال سرکوبشده صحبت میکند. براساس گفته فروید، ناخودآگاه انس//ان در س//ن زیر ۶ سالگی ش//کل میگیرد و چون پس از ۶ سالگی ما آن را به یاد نمیآوریم همان عوامل بهصورت هیجانها ذخیره شده و رفتارهای ما را ش//کل میدهند. در اقتصاد رفتاری نیز تمرکز بر خاطرات سرکوبشدهای است که فرد به خاطر نمیآورد اما براساس آنها تصمیم میگیرد. این رفتارها در گروهه//ای مختلف جامعه کمک میکند که تحلیل دقیقی نس//بت به آن داشته و رد رفتار مصرفکننده پیدا شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.