حافظ در آرای بزرگان ادب ایران و جهان

به بهانه روز بزرگداشت حافظ

SMTnewspaper - - اقتصاد و هنر -

گنجینه س//ترگ ادبیات و برگهای طالیی تاریخ تمدنس//از فرهنگ ایرانی را اگر در کالبدی تجسم کنیم و بنا را بر آن بگذاریم که خلعت و قبایی را بر تن آن بنشانیم، بیهیچ شکی آن جامه زرین مزین به نام خواجه ش//مسالدین محمد حافظ ش//یرازی خواهد بود.

در تقویم ادبی ایرانزمین، ۰۲ مهر روز بزرگداشت مردی است که هرگاه در ساحت ادبیات و تاریخچه سترگ و عظیم آن صحبت به میان میآید؛ نمیتوان از کنار نام او، آثارش و ممهور کردن ش//کوه و جالل ادبی//ت ادبی//ات ایرانزمین در جهان و کش//ورمان بهس//ادگی عب//ور ک//رد و آن ن//ام «لس//انالغیب» ش//اعرانگی ادبی//ات ای//ران، خواجه ش//مسالدین محم//د ب//ن بهاءالدی//ن محم//د حافظ ش//یرازی است.

در این نکته ش//کی وجود ندارد که غزلیات حافظ در قامت ادب فارس//ی، چ//ه در زمان حیاتش و چه پ//س از آن و تا امروز، بزرگترین نقش را در معرفی ادبیات منظوم ایرانزمین و سنت غزلسرایی در تمام جهان داشته اس//ت. راز ماندگاری حافظ در ویژگی و صفاتی اس//ت که ش//اید مهمترین آنها را بتوان به تقلیدپذیر نبودن غزلیات لس//انالغیب ازسوی دیگر شاعران نسبت داد.

در حقیقت همین مناس//بت اس//ت ک//ه حافظ را در زیر چتر نیلوفری آس//مان ادبیات ایران و جهان ب//ه قله غیرقابل صعود تبدیل ک//رده که در بهترین حالت، رهپویان شعر او میتوانند در دامنه اشعارش ضمن دستیابی به آرامشی مطلق، حظی وافر ببرند و به سیر آفاق و انفس پرداخته و دریابند که حافظ چگونه عظیمترین معانی انس//انی و الهی را در قالب عرفان موجود در غزلیاتش به منصه ظهور رس//انده است.

وقتی درباره حافظ و ش//عر او صحبت میشود، ما به پل ارتباطی دس//ت مییابیم ک//ه میان «غزلیات عاشقانه سعدی» و «غزلیات غرق در عرفان موالنا» بنا شده است. حافظ برقرارکننده و به ثبات رساننده مفهوم عشق ازلی-ابدی در نگاه عرفانی و البته عشق زمینی در ساحت و جایگاهی برای رسیدن به همان کالمی اس//ت که او تمام داشتههایش را مدیون آن میداند، که آن کالم همان کالمی است که بر سینه حضرت رس//ول اکرم (ص) بهعنوان ختم رسل و در قالب کتاب آسمانی مسلمانان (قرآن کریم) بهعنوان آینه تمامنمای درک هستی نازل شده است.

‹ استمرار معانی غزلیات حافظ

کیست که امروز بتواند انکار کند که حافظ نهتنها میراثی عظیم برای ایرانیان بهش//مار میرود که در تمام جهان دارای چنان ش//کوه و جاللی اس//ت که تمامی فرهنگه//ا با هر نگاه، مذه//ب، ایدئولوژی، اقلیم و جغرافیا را مسحور قدرت خود کرده است.

یک//ی از ۰۰۱ دلیل برای گواه ای//ن ادعا، الهام و تاثیرپذیری «گوته» ش//اعر مشهور آلمانی که خود یکی از قلهه//ای ادبیات جهان بهش//مار میرود، از حافظ اس//ت. در پایان این نوش//تار ب//ه بیان برخی نگاهها و س//خنان اندیشمندان بزرگ جهان و ایران درباره حافظ، قدرت ش//عر او و رم//ز ماندگاریاش میپردازیم:

«یوه//ان ولفگان//گ ف//ون گوته» ش//اعر، ادیب و نویسنده مشهور قرن ۸۱ آلمان: «حافظ در اشعارش حقیق//ت انکارناپذیر را ماندگار کرده اس//ت. او هیچ همتایی ندارد!»

«رالف والدو امرسون» فیلسوف و نویسنده نامدار ق//رن ۹۱ امری//کا: «حافظ از چیزی نمیترس//د، او بس//یار چیز میبیند، کل را میبین//د و تنها فردی اس//ت که آرزوی دیدنش را داشتهام یا دوست دارم مانند او باشم.»

«ادوارد فیتزِجرالد» نویس//نده مش//هور قرن ۹۱ انگلیس و نخستین مترجم اشعار خیام به انگلیسی: «حافظ بهترین نوازنده کلمات است.»

«ای. ج//ی. بارب//ری» نویس//نده، منتق//د ادبی و پژوهش//گر سرش//ناس ادبی//ات ق//رن ۰۲ انگلیس: «حافظ در میان هموطنانش مانند شکس//پیر برای ما، مورد احترام است.»

زندهی//اد عالم//ه محمدتقی جعفری از مفس//ران نامدار نهجالبالغه، فیلس//وف و مولویشناس ایران: «شکوه و زیبایی بیان هنری شعر حافظ به اندازهای اس//ت که شخص را، چه بداند و چه نداند، حتی چه بخواه//د و چه نخواهد، چنان متحیر میکند که آن معن//ا را که در حال ش//نیدن یا مطالعه و احس//اس عمیق آن اس//ت، مانند حقیقت مطلق و مستقل از دیگر واقعیات درمییابد.»

زندهنام محمدحسین شهریار، شاعر مشهور معاصر ایرانزمین: «حافظ را ببینید که غزلش هیچگاه بلند و طوالنی نیس//ت. هر مص//رع آن، نقش ضمیر همه فارسیزبانهاست. این همه شاعر هستند، هیچ کدام سعدی و حافظ نمیشوند.»

زندهیاد عبدالحسین زرینکوب ادیب، منتقد ادبی، نویس//نده و مترجم برجس//ته ایران زمین: «عارف و عامی، هر یک در حد وس//ع و فهم خویش از سخن حافظ ذوق مییابند و لذت حاصل میکنند.»

زندهنام آیتاهلل ش//هید مرتضی مطهری: «ش//عر حافظ، نیرویی از زیبایی دارد که هر کسی که آن را میشنود، به سوی آن کشیده میشود.»

استاد بهاالدین خرمشاهی، پژوهشگر و ممتازترین مصحح دیوان حافظ: «حافظ آموزگار نیس//ت، معلم اخالق نیس//ت، واعظ نیست، اما نفوذ کالم عظیمی دارد. ش//عرش بیآنکه ارش//ادی یا تعلیمی باش//د، زندگیآموز سدهها و هزارههاست.»

بهرام قاسمی، س//خنگوی وزارت امور خارجه نیز بهمناس//بت فرارس//یدن روز گرامیداشت حافظ، در مطلبی نوش//ت: «حافظ هر چه هس//ت و نیست، یا هر که هست و نیست لسانالغیب و معمای شگرف تمامی ما در هر عصر و زمانهای اس//ت که باید او را پاس داشت و باید آن را دید، خواند، شناخت و با هر سخن و کالم او تا اوج معرفت پرواز کرد.»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.