درازدستی و کوتاهعقلی بیپایان

SMTnewspaper - - اقتصاد و هنر -

محمـد فاضلـی، اسـتاد دانشگاه شهید بهشتی: گرانی زیاد، رونق تولی//د اندک، نرخ ارز باال و بقیه شاخصهای اقتصادی نیز کموبیش ناخوش//ایند است؛ اما به یاد بیاوریم که کش//ورهای زی//ادی در جه//ان هم//ه ای//ن مش//کالت را تجربه کردهاند و ام//روز وضع و حال اقتصادشان خوب است. ابرتورم در آلمان -بعد از جنگ جهانی اول و دوم- و تورم شدید در ترکیه نزدی//ک ۲ دهه پیش (که در همین ایران اسباب خنده شده بود)، رکود اقتصادی ش//دید در امری//کای ده//ه ۰۹۲۱ و ۰۰۳۱ و بحران اقتصادی س//الهای 6۸۳۱ به بعد در امری//کا، بحران در اقتص//اد هند در اواخر دهه ۰6۳۱ تا رسیدن به دوران اصالحات در اوایل ده//ه ۰۷۳۱ و بحران اقتصادی س//ال 6۷۳۱ ش//رق آس//یا همه نمونههایی از گی//ر افتادن کش//ورها در مصائ//ب اقتصادی اس//ت. همه کشورهایی که مثال زدم از دل این بحرانهای اقتص//ادی بیرون آمدند و ام//روز اقتصادهای بهنس//بت قدرتمن//دی دارند. آلم//ان، هند، کره جنوب//ی، امری//کا و ترکی//ه. بحرانهای اقتص//ادی را میت//وان ب//ا سیاس//تهای درس//ت، به رسمیت ش//ناختن علم اقتصاد، فرآیندهای درس//ت سیاستگذاری عمومی و افزایش ظرفیت حکمران//ی درمان کرد. اما خسارتی وجود دارد که جبرانناپذیر است یا جبرانش مس//تلزم دهها یا صدها س//ال زمان است: خسارت محیطزیس//تی. اگر کشوری ظرفی//ت زیس//تپذیری خ//ود را حفظ کند و با کمدانش//ی، رانت و فس//اد، آتش به منابع آب، خاک، تنوع زیس//تی و هوای خود نکشد، میتوان//د به اتکای ظرفیت زیس//تپذیری و منابع خود، اقتصادش را بازس//ازی کند (البته با س//ختی و دشواری) و دوباره قدرتمند شود. آب، خاک، تنوع زیس//تی و هوا که نابود شود، امکان زیست از بین میرود و دیگر جایی برای سیاستگذاری درس//ت، فعالیت اقتصادی و شکلگیری تمدن باقی نمیماند. آنچه امروز م//ا را تهدی//د میکن//د، همین خطر اس//ت. خطرناکتر آنکه «دست دراز و عقل کوتاه» ما و «صدای ضعیف و زبان کوتاه» محیطزیست با ه//م درآمیختهاند تا به نقطه بیبازگش//ت، ب//ه لحظهای ک//ه ظرفیت زیس//تپذیری در س//رزمین ای//ران تضعیف میش//ود نزدیک ش//ویم. م//ا هم//ه س//ازکارهای الزم ب//رای بهرهکش//ی بیرحمان//ه از محیطزیس//ت را ت//دارک دیدهای//م. نف//ت و گاز ارزان در طول چند دهه اس//تفاده از فن//اوری غیربهرهور را توجیه کرده، س//اختن خانههای هدردهنده ان//رژی را ممک//ن س//اخته، سیاس//تهای حملونق//ل پرمص//رف و آلودهکنن//ده را تس//هیل کرده و الگوهای مصرف اسرافآمیز را در ما نهادینه س//اخته اس//ت. توهم فراوانی و قیمت نداش//تن و فق//دان ارزش اقتص//ادی آب و خاک، س//لطه حماقتآمیز ما بر منابع آب و خاک را عقالنی جلوه داده، گس//ترش غیرکارشناسانه س//ازههای آبی غیرکارشناسی، کش//اورزی غیربهرهور، صنای//ع آلودهکننده آب و خ//اک و هر عمل اقتص//ادی غیرموجه برای محیطزیست را مش//روع ساخته است. دس//ت دراز ما در کیسه گشاد محیط زیستی که خداوند ب//ا گشادهدس//تی در اختیارمان نه//اده ج//والن داده و یادمانهای بیاخالقی و غارت محیطزیست س//اختهایم. خانههای غیراس//تاندارد، خودروه//ای پرمص//رف، کارخانههای آلودهکنن//ده، مناطق حفاظت ش//ده و پارکهای ملی تخریبش//ده، اراضی طبیع//ی و جنگلهایی که به حریم آنها تجاوز شده، آبخوانهای نابودش//ده، رودخانههای خش//کیده، تاالبه//ای نمک//زار ش//ده، فروچالههای//ی که چهره زمی//ن را هولناک و زشت س//اختهاند، یادمانهای کردار زشت و عقالنی//ت کوتاه و زبانه//ای دراز، طمعهای لجامگس//یخته و حکمرانی و سیاستگذاری ناکارآمد ماس//ت. برخ//ی از آنچ//ه را هم که نس//اختهایم نش//انه کردار زش//ت ماس//ت. ناکامی در توس//عه نیروگاههای خورش//یدی و بادی هم که بهدلیل همین ش//یوه زیس//ت ما ساختش//ان بهصرفه نیس//ت اما دنیا آنها را با ش//تاب توس//عه میدهد، نشانه نادرستی کردار، سیاس//تگذاری و کاستی نظام تدبیر ماست. دس//تبردار هم نیس//تیم. مصوبات، قوانین و پولهای بیش//تری را هم در خدمت ای//ن دس//تدرازی و کوتاهعقلی نس//بت به محیطزیس//ت ق//رار میدهی//م. طرحه//ای ضدمحیطزیس//ت برای اس//تقرار صنایع در نقاط نامناس//ب تصویب میکنیم، مدرسهها را از پرداخت هزینه آب و برق معاف میکنیم ت//ا به جای الگوی زیس//تن درس//ت ب//ا آب و انرژی به کودکان، گشادهدس//تی در مصرف را بیاموزانی//م و بر تکرار هر اش//تباهی که در گذش//ته مرتکب ش//دهایم اصرار میورزیم. «درازدس//تی و کوتاهعقلی»ه//ای ما در حق آب، جن//گل، ک//وه و دری//ا هم پای//ان ندارد. تورمه//ا، رکودها و عقبماندگ//ی فناوری به شرط عقالنیت و احترام نهادن به علم، حقوق انس//انی، قانون و واقعبینی درمان شدهاند؛ اما تمدنهایی ک//ه محیطزیستش//ان را نابود کردند، به تاریخ پیوس//تند. وقت برای اصالح «درازدستی و کوتاهعقلی»ها هنوز هست؛ اما چون دیر ش//ود، محیطزیست، دست و زبان و طم//ع درازمان را با خش//ونت و فالکت کوتاه خواهد ک//رد. عقل را فرابخوانی//د و عاقالن را میدان دهید.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.