هر‌روز‌زیر‌پای‌پایتخت‌خالی‌تر‌می‌شود

فرونشست‌تهران؛‌روزی‌یک‌میلی‌متر

SMTnewspaper - - مسکن و شهرسازی -

ته//ران را رک//ورددار فرونشس//ت زمی//ن در جهان میدانند. براس//اس جدیدترین گزارش آماری سازمان نقشهبرداری، هر روز یک میلیمتر و در مجموع ساالنه حدود ۶۳ س//انتیمتر از زمین تهران نشست میکند و در ای//ن میان، جنوب غرب پایتخت با فرونشس//تی حدود ۲۲ س//انتیمتر در سال، بیش//ترین سهم را در خالی شدن زیر پای تهران دارد.

به گ//زارش ، تهران در روزهای گذش//ته بار دیگر شاهد نشس//ت در خیابان مولوی بهعنوان یکی از خیابانهای پرترافیک ش//هر بود. پنجشنبه گذشته، تقاط//ع خیابان مصطف//ی خمینی با خیاب//ان مولوی دچار فرونشس//ت ش//د که با حضور نیروهای پلیس و شهرداری، گودال ایجاد شده، پر و تردد عادی شد اما روز جمعه اعالم ش//د دوباره بخشهایی از این خیابان و همان محل دچار فرونشست شدهاند.

‌زنگ‌خطر‌به‌صدا‌درآمد ‹

ری//زش چندباره خیابان مولوی ته//ران در کمتر از ۴۲ س//اعت و در خیابانی که پیشتر نیز دچار نشست ش//ده بود، زنگ خطر فرونشست زمین در پایتخت را بار دیگر به صدا درآورده اس//ت. در سالهای گذشته تهران ش//اهد فرونشستهای گوناگون بوده که برخی از آنها مانند فرونشست خیابان شهران، دو سال پیش منجر به انفجار در منطقه مسکونی شد و برخی از آنها مانند فرونشست در میدان قیام تلفات انسانی بهدنبال داشت.

پیش از این مناط//ق ‪۷۱ ۲۱،‬ و ۸۱ تهران بهعنوان پرریس//کترین مناطق از نظر فرونشس//ت در تهران اعالم ش//ده بودند اما براس//اس آخرین گزارش آماری سازمان نقش//هبرداری، بیش//ترین نرخ فرونشست در تهران در س//الهای اخیر مرب//وط به جنوب و جنوب غ//رب تهران ش//امل مناط//ق ۸۱ و ۹۱ و نیز منطقه شهریار است.

براس//اس پایش انجام ش//ده، منطقه جنوب غرب پایتخت (ش//هریار) از س//ال ۱۸ تا ۱۹ بهطور متوسط س//االنه حدود ۲۲ س//انتیمتر و در ی//ک دهه حدود ۲ متر فرونشس//ت داشته اس//ت. بنا به اعالم سازمان نقش//هبرداری، هرچه از جنوب به سمت شمال تهران حرک//ت میکنیم، از می//زان نرخ فرونشس//ت زمین کاسته میشود.

‌فروریزش‌زمین‌تشنه ‹

در مناطق ش//هری به جای فرونشس//ت از اصطالح فروریزش استفاده میشود. در یکی، دو سال گذشته، تهران ش//اهد چن//د فروریزش ب//زرگ و خطرناک در مناطق گوناگون ش//هری ب//وده که برخ//ی از آنها به ش//هروندان، خس//ارتهای مادی و جان//ی وارد کرده است. برداشت آبهای زیرزمینی از مهمترین عواملی اس//ت که از س//وی کارشناس//ان در بیان دالیل این موضوع مطرح شده است.

علی بیتالله//ی، مدیر بخش زلزل//ه و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مس//کن و شهرس//ازی با اش//اره به تاثیر برداش//ت آبهای زیرزمینی در فرونشس//ت و فروریزش زمین به ایس//نا گفت: برداش//ت آبهای زیرزمین//ی عالوه بر آنکه زیرس//اختهای ش//هری را ناب//ود میکند، دش//تها را نیز از بی//ن میبرد چراکه آبهای زیرزمینی که میان ماس//هها و الیههای خاک ق//رار دارن//د، از دل زمی//ن بیرون کش//یده و مصرف میشوند.

مدیر بخش زلزل//ه و خطرپذی//ری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرس//ازی ادامه داد: از آنجایی که آب میان دانههای خاک برداش//ت ش//ده، میان آنها تهی و دانههای خ//اک بر اثر وزن الیهه//ای باالیی، مانند اسفنج فشرده خواهند شد.

در چنین شرایطی الیه آبداری که پیشتر موجود بوده فشرده میشود و در نتیجه ظرفیت آبگیری خود را از دس//ت میدهد و اگر هزاران سال آبیاری کنیم و آب باران ۰۱ برابر بیش//تر باش//د، زمین زنده نخواهد شد.

او اضافه کرد: برای رس//یدن ب//ه آب چاهی با عمق ۰۳ متر حفر میش//ود؛ به این معنی که ۰۳ متر خاک روی الی//ه آب ق//رار گرفت//ه و زمانی که ای//ن آب به شکل غیراصولی برداشت میشود، آب میان الیههای خ//اک گرفته و در نتیجه می//ان الیههای خاک خالی خواهد ش//د و وزن الیههای باالیی موجب فرونشست میشود.

بیتالله//ی با تاکید ب//ر اینکه وزارت نی//رو و جهاد کش//اورزی از جمله نهادهایی هستند که میتوانند از فرونشست زمین جلوگیری کنند، گفت: اگر مسئوالن این دو نهاد به پدیده فرونشس//ت واقف هستند، نباید اجازه ایجاد این پدیده را میدادند و اگر نمیدانستند هم جای تاسف دارد.

این استاد دانشگاه با انتقاد از صدور پروانه ۰۵ هزار حلقه چاه در استان تهران، ادامه داد: عالوه بر چاههای مجاز، ۰۵ هزار حلقه چاه غیرمجاز نیز داریم.

بیتاللهی قناتهای خش//ک موج//ود در زیر زمین ته//ران را از دیگر دالیل بروز فروریزش و فرونشس//ت در این ش//هر عنوان ک//رد و اف//زود: گودبرداریهای عظی//م برای ساختمانس//ازی موجب قط//ع قناتها میش//ود ک//ه این امر خ//روج آب ب//ا فش//ار زیاد به بی//رون را بهدنبال دارد و پیمان//کاران برای جلوگیری از خ//روج آب از دیوارهه//ای بتنی اس//تفاده میکنند ک//ه با ای//ن روش آب در پش//ت این دیواره مس//دود میشود.

وی ب//ا تاکید بر اینکه در این ش//رایط آب با کندن زمی//ن، راه خود را ب//از میکند، اظهار ک//رد: با کنده ش//دن زمین، حفرهه//ا و گودالهایی در زیر س//طح زمین ایجاد میش//ود و از سوی دیگر در سطح زمین، لرزه و ارتعاش//ات ناشی از رفتوآمد ریزش سقف این حفرههای زیرزمینی را بهدنبال دارد.

بیتاللهی ادامه داد: بهتدریج که سقف این حفرهها ری//زش میکند، حفره عمیقت//ر بین ۲ تا ۳ متری در سطح زمین ایجاد میشود و درنهایت به طور ناگهانی فرو میریزد.

‌چه‌باید‌کرد؟ ‹

باتوجه به اینکه برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی، موجب تبدیل ش//دن منافذ خاک ب//ه فضاهای خالی ش//ده و احتمال ری//زش و فرونشس//ت زمین افزایش مییابد، این پرسش مطرح میشود که چگونه میتوان در ش//هرها، مناطق مس//تعد فروریزش را شناس//ایی کرد.

فری//دون مقدسن//ژاد، اس//تاد دانش//گاه صنعت//ی امیرکبیر در پاس//خ این پرسش به گفت: برای آگاهیبخش//ی درباره احتمال فرونشست زمین پیش از ساختوس//از، میتوان گمانهه//ای عمیق به عمق متوس//ط ۰۲ تا ۰۳ متر در خاک زد تا بر این اس//اس هم وضع سطح آب زیرزمینی و هم وضعیت الیههای خاک بررسی شود.

بهگفته این استاد دانشگاه با این کار میتوان باتوجه به نیمرخ الیهها تش//خیص داد که احتمال فرونشست در منطقه چقدر است.

مقدسنژاد معتقد اس//ت باتوجه به افزایش نشست زمین در مناطق ش//هری و برخی پیشبینیها مبنی بر احتمال فرونشس//ت زمین در برخی مناطق دیگر، مطلوب است که شهرداری پیش از اجرای پروژههای ش//هری بهویژه در زمینه بزرگراهها و معابر، مطالعات ژئوتکنیک//ی و تهیه نقش//ه نیمرخ الیهه//ای خاک را اجباری کند تا وضعیت زمین از نظر احتمال نشست، مشخص شود.

آنطور که این محقق توضیح میدهد، در حال حاضر چنین مطالعاتی مرس//وم نیست و چنین مرجعهایی برای آگاهیبخشی وجود ندارد.

وی توضی//ح داد: در ح//ال حاضر ای//ن کار فقط در برخی پروژهها مانند ساختمانهای بلند انجام میشود اما برای س//اخت معاب//ر و بزرگراهها هن//وز مطالعات اولیه در زمینه وضعیت نشس//ت زمین مرس//وم نشده است.

‌مناطقی‌که‌فروریزش‌را‌تجربه‌کردند ‹

فروری//زش روزهای اخیر در خیاب//ان مولوی از این نظر دارای اهمیت اس//ت که در فاصل//ه زمانی کمی، یک م//کان ۲ بار فروری//زش کرد. از س//وی دیگر در این خیابان پیشتر نیز نشس//ت رخ داده بود. شهردار ناحیه، شکس//تگی لوله و آبشس//تگی ناشی از آن را دلیل اصلی وقوع فروریزش اعالم کرده است.

بهگفته مس//ئوالن ش//هرداری، تونل مت//رو در زیر ای//ن محل، مرطوب و دارای نش//تی آب بوده اس//ت. همچنین براساس گزارش مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرس//ازی، باتوج//ه به عمق فروری//زش زمین که ح//دود ۸ متر ب//وده، بهنظر میرس//د عوامل دیگری مانند قناتها یا حفاریهای مترو نیز در ش//کلگیری فروریزش این نقطه نقش داشتهاند.

مس//یر خیابان مولوی مس//یری خاص از نظر وقوع فروریزشهای ش//هری در ته//ران اس//ت. در آذر دو س//ال پیش نی//ز در ضلع جنوبی خیاب//ان مولوی بعد از می//دان محمدیه، فروری//زش بزرگی رخ داد. در ۶۱ مهر همان سال در میدان قیام در امتداد همین مسیر فروری//زش دیگری رخ داده بود که در آن حادثه، یک مامور آتشنش//ان و یک کارگر جان خود را از دس//ت دادند.

در ادامه فروریزشهای س//ریالی در مس//یر خیابان مول//وی که همراس//تا با تونل مترو خط ۷ اس//ت و با حفر آن، تعداد فروریزشهای ش//هری بیش//تر شده، فروریزش دیگری در مجاورت بیمارس//تان اکبرآبادی خیاب//ان مولوی رخ داد که علت آن، حفاریهای مترو اعالم شد. فروریزش پنجشنبه گذشته نیز در راستای همین مسیر پرخطر بوده است.

فروریزش زمین در منطقه ش//هران تهران در خرداد ۵۹ حادث//ه مهم دیگری از این دس//ت اس//ت. در این حادثه، همزمان با فروریزش، ش//اهد انفجار لوله گاز و آتشس//وزی بودیم. حفاری خط ۶ مترو از عوامل این حادثه عنوان ش//د. این حادثه منجر به س//رازیر شدن آب مخزن آب منطقه ش//هران به تونل مترو و کشته شدن راننده بیل مکانیکی شد.

در شهریور ۵۹ فروچالهای با عمق ۳ متر در خیابان پیامبر ایجاد ش//د که آسیب جدی چند خودرو و یک مصدوم از پیامدهای این حادثه بود.

پاییز س//ال گذشته نیز ش//اهد فروریزش زمین در سهراه خیام بودیم. این حادثه در نزدیکی وزارت امور خارجه رخ داد و علت آن، دستکاری قناتهای موجود در این منطقه اعالم شد.

نکته مهم درباره این حوادث آن اس//ت که بیش//تر آنها در نیمهش//ب یا روزهای تعطیل رخ دادهاند و اگر در زمانهای پرازدحام رخ میدادند، ممکن بود تلفات جانی و مادی بیشتری به بار آید.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.