نگاهی به روش كسب و كار اقتصادی بانكها در ایران تجارت پول

Tamashagaran Emrooz - - بازار -

هادی علیزاده- موسسات مالی و اعتباری روی لبه تیغ راه میروند. تجربه اخیر نشان داده حتی اگر مجوز هم داشته باشند و همه چیزشان به راه باشد، باز هم انتشار یك شایعه در فضای مجازی و سرایت آن به جامعه میتواند همه چیز را به هم بریزد و آنها را تا مرز ورشكستگی به پیش ببرد. بانكهای رسمی هم با اینكه بزرگتر و سازماندهی شدهتر هستند، همچنان در معرض خطرند. از طرف دیگر بانك مركزی قوانین سفت و سختی برای دادن مجوز به بانكها و موسسات دارد؛ به عنوان مثال برای اینكه یك بانك تاسیس كنید باید پول خیلی زیادی به عنوان سرمایه اولیه داشته باشید. با همه این احوال هم تعداد بانكها و موسسات مالی در كشور ما زیاد است و هم تعداد شعبات آنها بسیار بیشتر از استانداردهای جهانی است. چه چیزی باعث میشود كه با وجود تمام خطرات و سختیهای پیش رو همچنان تقاضا برای بانكدار شدن باال باشد؟ این نوشته به بخشی از این سؤال پاسخ میدهد.

كار و كاسبی بانكها با سپردههای مشتریان وقتی از دم در برخی بانکها رد میشویم و خلوتی داخل شعب را میبینیم، با خود میگوییم وقتی این بانک اینقدر خلوت است چطور روی پای خودش میایستد؟ باید برایتان بگوییم بانکها چطور درآمدزایی میکنند تا دیگر خلوتی و شلوغی یک شعبه را تنها معیار درآمد آن نپندارید. خیلی از بانکها از سپردههایی که ما در صندوقهای آنها داریم، برای خود، تأسیسات یا امالک میخرند. شاید شنیده باشید که فالن کارخانه یا مؤسسه در مالکیت بانک است. همین کارخانهها و تولید و فروش محصوالت آنها میتواند یک منبع درآمد باشد. یکی دیگر از مهمترین منابع درآمد بانکی، تسهیالتدهی است. ممکن است بپرسید اگر بانک از تسهیالتدهی درآمد کسب میکند پس چرا اینقدر سخت وام میدهد؟ این هم سؤال بهجایی است اما باید بدانید همین اقساطی که ما و شما در ازای دریافت تسهیالت به بانک میپردازیم، خود یک درآمد برای بانکهاست. درآمد از محل پرداخت اقساط با درصدی سود حاصل میشود. به هر حال وامی که میگیریم با مثال ۸۱ درصد سود به ما پرداخت میشود. همین ۸۱ درصد یک سود خالص برای بانک است اما بانکها به چه وسیله این تسهیالت را پرداخت میکنند؟

سپردههای مشتریان، منبع تسهیالتدهی بانكها است

اگر بانکی بخواهد به کسی تسهیالت بدهد، باید منبع مالی آن را هم داشته باشد. پس یا باید از خودش سرمایه داشته باشد، یا روی درآمدهای دیگرش حساب کند و در روش سوم، از روی سپردههای دیگر مردم، این وامها را پرداخت کند. اما بانکها چطور میتوانند مردم را تشویق به سپردهگذاری کنند؟ مهمترین روش تشویق برای جذب

مشتری جدید، ارائه سود است. سودی که در حال حاضر به صورت مصوب باید به میزان ۵۱ درصد پرداخت شود. این دستور بانک مرکزی است که ناشی از توافق خود بانکهاست. این نرخ همیشه کمتر از سود تسهیالت است. در حال حاضر این اختالف سه درصد است. روش بانكها در پرداخت سود به سپردهها سود سپردههای بانکی به صورت روزشمار و با نرخ سود علیالحساب محاسبه میشود. فرمول پرداخت سود به این شکل است که ابتدا مدت زمان سپردهگذاری در نرخ سود ضرب میشود، سپس عدد حاصل در مبلغ سپردهگذاری ضرب میشود و در نهایت عدد حاصل بر ۶۳ هزار و ۰۰۵ تقسیم میشود. عددی که نهایتا به دست میآید، سود سپردههای کوتاهمدت روز شمار محسوب میشود. مثال سود ۰۳ روز برای یک حساب کوتاهمدت روز شمار که بهطور متوسط یک میلیون تومان موجودی داشته باشد، با نرخ ۰۱ درصد میشود برابر هشت هزار و ۹۱۲ تومان. فرمول آن را باید اینطور نوشت که یک میلیون تومان ضرب در ۰۱، ضرب در ۰۳ و عدد حاصل از این ضرب، بر ۶۳هزار و۰۰۵ تقسیم میشود. عدد نهایی هشت هزار و ۹۱۲ تومان خواهد بود. البته قبل از سپردهگذاری، بهتر است مشتریان بدانند، در صورت فسخ حساب قبل از ۰۳ روز هیچ سودی به آن تعلق نمیگیرد. نرخ سود سپردههای سرمایهگذاری در صورت فسخ زودتر از موعد یا برداشت قسمتی از آن بر حسب مدت سپردهگذاری با کسر نیم درصد از نرخ سود سپردههای متناظر قابل انجام است. روش سودگیری بانكها از تسهیالت مشتریان وقتی سپردهها مهیا شدند، حاال بانک سراغ تسهیالتدهی میرود. حاال میخواهیم برایتان بگوییم آنها از مشتریان خود سود دریافت میکنند. سود تسهیالت در ایران در ده دوازده سال اخیر با این شیوه محاسبه میشود که اصل وام ضرب در نرخ تسهیالت وام میشود. سپس عدد حاصل در «مدت بازپرداخت اقساط وام به ماه + ۱» ضرب میشود. اینبار عدد حاصل، بر ۴۲ تقسیم میشود. به این ترتیب سود وام به دست میآید. به عنوان مثال محاسبه نرخ بهره و اقساط یک وام ۲۱میلیون تومانی از یک بانک به نرخ بهره ۱۱ درصد برای باز پرداخت ۲۱ ساله را اینطور محاسبه میکنیم که باید ۲۱ میلیون را در نرخ بهره ۱۱ درصد ضرب کنید؛ به این ترتیب عدد ۳۱ میلیون و ۰۰۲ هزار تومان بهدست میآید. در گام دوم تعداد اقساطتان که ۴۴۱ ماه است را با یک جمع کرده و عدد حاصل یعنی ۵۴۱ را در آن ۳۱ میلیون و ۰۰۲ هزار تومان ضرب کنید. عدد یک میلیارد و ۴۱۹ میلیون تومان به دست میآید. در گام چهارم باید این عدد را بر ۴۲ تقسیم کنید تا عدد ۹۷ میلیون و ۰۵۷ هزار تومان به دست آید. سپس ۰۲۱ میلیون را با آن جمع کنید تا عدد ۹۹۱ میلیون و ۰۵۷ هزار به دست بیاید. حاال آن را بر ۴۴۱ تقسیم کنید. به این ترتیب عدد یک میلیون و ۷۸۳ هزار و ۲۵۱ به دست میآید. عدد به دست آمده مبلغ هر قسط را نشان میدهد.

خیلی از بانكها از سپردههایی كه ما در صندوقهای آنها داریم، برای خود، تأسیسات یا امالك میخرند. شاید شنیده باشید كه فالن كارخانه یا مؤسسه در مالكیت بانك است. همین كارخانهها و تولید و فروش محصوالت آنها میتواند یك منبع درآمد باشد. یكی دیگر از مهمترین منابع درآمد بانكی، تسهیالتدهی است. وامی كه میگیریم با مثال 18 درصد سود به ما پرداخت میشود. همین 18 درصد یك سود خالص برای بانك است

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.