سالمت روان هم خرج دارد، اما چقدر؟

آنچه بايد درباره هزينههاي مراجعه به مشاور و روانشناس بدانيد

Tamashagaran Emrooz - - بازار -

سيما محسني- شما وقتي تحت فشار مشكالت زندگي قرار ميگيريد، احساس اضطراب شديد ميكنيد. اگر در دوراهي بزرگي گرفتار شويد يا مجبور باشيد براي آينده و زندگي خود تصميمي مهم بگيريد چه ميكنيد؟ مشورت با بزرگترها و استفاده از تجربياتشان احتماال هنوز روشي درست است اما در اليههايي از جامعه كمكم اين مسئله جا افتاده كه ميتوان به يك مشاور تحصيلكرده يا روانشناس (نه روانپزشك) مراجعه كرد. غير از نگرانيهايي كه به شكل سنتي وجود دارد، مسئله محدودكننده احتمالي بعدي مسائل مالي است. در اين نوشته كه حاصل گپ و گفت با دو كارشناس باتجربه است تالش كردهايم نگاهي اقتصادي به كسب و كار مشاوران و روانشناسها داشته باشيم.

مسائلي كلي درباره هزينههاي مراجعه به مشاور و روانپزشك

طبق تعرفههاي رسمي سال ۵۹ سازمان نظام روانشناسي، هزينه يك جلسه خدمات روانشناسي و مشاوره ۵۴ دقيقهاي بايد چيزي بين ۰۳ تا ۰۰۱ هزار تومان باشد. اين نرخ بسته به مدرك تحصيلي مشاور و محل ارائه مشاوره متغير است.

تعرفههاي روانشناسي هرساله براساس پيشنهاد وزارت بهداشت و تصميم شوراي عالي بيمه تصويب و به آنها ابالغ ميشود. تمام مشاوران و مراكزي كه پروانه سازمان نظام روانشناسي را دارند، موظف به پيروي از تعرفه تصويب شده هستند اما احتمال دارد شما هم مثل ما چيزهايي درباره حق مشاورههاي ۰۰۳ هزار توماني به ازاي يك جلسه ۵۴ دقيقهاي شنيده باشيد. بله، چنين چيزهايي واقعيت دارد چون با وجود تعرفه ثابت، كم نيستند مشاوراني كه يا زماني كمتر از زمان استاندارد براي مراجع ميگذارند يا عددي متفاوت از تعرفه موجود دريافت ميكنند. هرچند راههاي برخورد يا اين به اصطالح قانونشكني در اين حوزه مثل هر صنف ديگري وجود دارد اما گاهي تفاوت بين خدمات ارائه شده توسط افراد متخصص و نامدار اين حرفه آنقدر محسوس است كه اگر در صف طويل مراجعان آنها به شما نوبت برسد، ديگر جايي براي گله و شكايت از قيمت باقي نميماند. نكتهاي كه حتما بايد به آن توجه داشت اين است كه گاهي در طي مراحل مشاوره، آزمونهايي در راستاي خدمات تشخيصي از مراجع گرفته ميشود كه به مبلغ حق مشاوره اضافه ميكند. براي مثال آزمون هوش احتماال حدود ۰۰۲ هزارتومان برايتان آب ميخورد!

وقتي از كف و سقف حق مشاوره مطلع شديم، نظر يكي از كارشناسان را در مورد برآورد كلي هزينه مراجعه به مشاور پرسيديم: «براي مراجعه به روانشناس يا مشاوري با مدرك دكتري به طور متوسط ۰۵۱ هزار تومان و براي كارشناس ارشد اين حوزه، چيزي در حدود ۰۸ هزار تومان رقم كامال مناسبي است.»

با همه اينها بد نيست بدانيد در صورت داشتن هرگونه شكايت در مورد قيمت يا كيفيت خدمات ارائه شده يا رعايت نكردن موازين حرفهاي و اخالقي در اين زمينه ميتوانيد با گزارش موارد به سازمان نظام روانشناسي به دنبال احقاق حق خود باشيد. اين سازمان با اخذ شكايات مراجعان، بازرسيهاي نوبهاي و سرزده، احضار به سازمان و تذكر يا حتي لغو پروانه شخص يا مركز خاطي، بر فرآيند ارائه خدمات سالمت روان نظارت دارد.

مراكز خيريه و خدمات رايگان در سابقه كار يكي از اين دو كارشناس، مشغول بودن در يكي از مراكز نذر فرهنگي توجهم را جلب كرد. وقتي در مورد اين مراكز پرسيدم متوجه شدم خدمات روانشناختي و مشاوره رايگان در همين تهران هم پيدا ميشود! در مراكزي مثل نذر فرهنگي در برخي سراهاي محله، روانشناسان و مشاوران داوطلب خدمات رايگان ارائه ميكنند. در ميان آنها مراكز وابسته به بنياد شهيد يا بهزيستي، آموزش و پرورش، دانشگاهها و مراكز مشاوره دانشجويي نيز خدمات رايگان يا ارزاني دارند كه اتفاقا از كيفيت نسبتا بااليي نيز برخوردارند.

مهدي ميرمحمدصادقي، مديركل دفتر مشاوره و امور روانپزشكي بهزيستي، قبال در برنامه گفتوگوي ويژه خبري شبكه دو سيما گفته بود: «در سازمان بهزيستي كشور حدود ۰۰۸ مركز مشاوره داريم كه جزو بخش خصوصي هستند و ۰۰۳ مركز مشاوره تخصصي هم وجود دارد. سازمان بهزيستي، يارانهاي را براي خدمات مشاوره و رواندرماني قرار داده است و براي كساني كه توان پرداخت مشاوره در بخش خصوصي را ندارند در برخي موارد تا صد درصد مبلغ مشاوره را پرداخت ميكند اما متأسفانه ظرفيت اين سازمان در اين زمينه محدود است.» او با اشاره به اينكه خط ۰۸۴۱ مشاوره تلفني سازمان بهزيستي است، ميگويد: «سال پيش يك ميليون و ۰۰۲ هزار نفر با اين خط تماس گرفتند و به حدود ۰۰۸ هزار نفر از اين افراد مشاوره رايگان ارائه شده است.»

حداقل تعداد جلسات مشاوره الزم اينكه هر فرد به چند جلسه مشاوره نياز دارد، به شرايط بستگي دارد. هر دو كارشناس ما روي مسئله پافشاري ميكنند و تنها وقتي اصرار كرديم گفتند براي كار اصولي و رسيدن به نتيجه مطلوب حداقل چهار جلسه مشاوره نياز است. اگر طي اين جلسات از سمت مشاور تشخيص داده شود كه فرد مراجعهكننده نيازمند به رواندرماني است، طبعا به تعداد جلسات بيشتري نياز پيدا ميكنيد كه ميتواند تا حدود ۲۱ جلسه هم برسد.

در صورت نياز به روانپزشك اين هزينهها چقدر تغيير ميكند؟

در برخي موارد مداخله روانپزشك و دارو درماني ضرورت پيدا ميكند كه در اين صورت فرد با صنف ديگري در ارتباط خواهد بود. روانپزشكان با توجه به تعرفه سازمان نظام پزشكي، در بخش دولتي از حدود ۶۱ تا ۰۲ هزار تومان و در بخش خصوصي حدود ۰۵ هزار تومان از بيمار براي يك جلسه دريافت ميكنند. طبيعي است كه طول مدت ويزيت يك بيمار توسط روانپزشك با مدت زمان يك جلسه مشاوره كامال متفاوت است، چيزي در حدود ۰۱ تا ۵۱ دقيقه.

آيا بيمه بخشي از هزينهها را قبول ميكند؟ يكي از اساسيترين مشكالت اين حوزه اين است كه هنوز هيچ يك از خدمات سالمت روان تحت پوشش بيمه نيست، مگر در مرحلهاي كه فرد به خدمات بيمارستاني و دارو محتاج باشد. به گفته احمد حاجبي، مدير كل سالمت اجتماعي روان و اعتياد وزارت بهداشت، مشكل عمده در ارتباط با بيماران رواني مزمن اين است كه در بيمارستانهاي روانپزشكي، بيماران رواني شديد در طول سال فقط ميتوانند از ۶۵ روز بيمه استفاده كنند و گاهي بيماران را به اجبار زود ترخيص ميكنند چون بيشتر آنها توانايي پرداخت هزينهها را ندارند.

با اين حال دكتر عباسعلي اللهياري، رئيس سازمان نظام روانشناسي و مشاوره، در جريان نشست همانديشي آسيبشناسي واگذاري روانشناسي باليني اعالم كرد: «در برنامه ششم توسعه كه نهايي شده و به صحن علني مجلس شوراي اسالمي هم رفته، قرار بر اين است كه از سال ۶۹ خدمات رواندرماني و مشاوره هم به صورت پايه و هم تكميلي مشمول بيمه شوند.»

دسترسي به مراكز ارائهدهنده خدمات سالمت روان

حدود ۴ هزار نفر در سراسر كشور داراي پروانه اشتغال حرفهاي از سوي سازمان نظام روانشناسي و مشاوره هستند كه به گفته رياست سازمان، اين تعداد پاسخگوي نيازهاي كشور نيست. به خاطر كمبود مراكز خدمات سالمت روان همه مردم هم دسترسي به اين خدمات ندارند. اگر شما به طور ناگهاني با دلدرد عجيبي روبهرو شويد، دسترسي شما به اولين پزشك عمومي كمتر از يك ساعت، و در صورت نياز به متخصص در عرض چند ساعت فراهم ميشود اما اگر شما احساس اضطراب شديد يا افسردگي كنيد، وقت گرفتن از مراكز مشاوره حداقل يكي دو روز زمان ميبرد. اگر مشكل شما در مرحله حادي باشد، مراحل درمان و مشاوره گاهي تا سه هفته همزمان نياز دارد.

عالوه بر دور از دسترس بودن مراكز خدمات سالمت روان، كيفيت واحدي نيز بين اين مراكز و متخصصان وجود ندارد و تفاوت بين كيفيت خدمات ارائه شده در اين حوزه بسيار محسوس است. به گفته خود كارشناسان اين حوزه، روند تربيتي روانشناسان با مشكل روبهرو است يعني دانشآموزان و دانشجويان اين رشته در حين گذراندن دوره آكادميك، تجربه كلينيكال پيدا نميكنند و اين موضوع در كيفيت كار ارائه شده كامال حس ميشود. البته براي فارغالتحصيالن دانشگاههاي علوم پزشكي شرايط بهتري براي تجربههاي عملي تحت نظر سرپرست وجود دارد. به همين منظور سازمان نظام روانشناسي به تازگي براي ارائه پروانه كار به فارغالتحصيالن اين رشته، داشتن سابقه كارورزي زير نظر اساتيد را ضروري اعالم كرده كه احتماال تغييري جدي در كيفيت كار مشاوران جديد ايجاد خواهد كرد.

ويژگيهاي يك روانشناس و مشاور خوب چيست؟

هزينههاي مشاوره و روانشناسي از يكسو و از سوي ديگر اعتماد مخاطب به دانش و راهكار ارائه شده، عواملي هستند كه روي انتخاب مشاور و روانشناس تأثير ميگذارند. ميتوان با تحقيق و جستجو از سوابق كاري و تحصيلي مشاور مطلع شد.

روانشناس خوب از سازمان نظام روانشناسي و مشاوره مجوز و پروانه و مهر رسمي دارد و مجوز خود را در معرض ديد قرار ميدهد. يك روانشناس و مشاور خوب مشاوري است كه شما با او راحتيد و احساس امنيت داريد. باحوصله و بردبار است و براي درك مشكل شما عجول نبوده و كمحوصلگي نميكند. روانشناس خوب و حرفهاي از حرفهاي شما تعجب نميكند و شما را قضاوت نميكند. يك مشاور خوب ما را محكوم، سرزنش يا نصيحت نميكند، رازدار است، به حوزههايي كه شما نخواستهايد وارد نميشود، به جاي شما تصميم نميگيرد، از استعداد شنوندگي بااليي برخوردار است و به شما اجازه ميدهد راحت حرف بزنيد.

تعرفههاي روانشناسي هرساله براساس پيشنهاد وزارت بهداشت و تصميم شوراي عالي بيمه تصويب و به آنها ابالغ ميشود. تمام مشاوران و مراكزي كه پروانه سازمان نظام روانشناسي را دارند، موظف به پيروي از تعرفه تصويب شده هستند اما احتمال دارد شما هم مثل ما چيزهايي درباره حق مشاورههاي 300 هزار توماني به ازاي يك جلسه 45 دقيقهاي شنيده باشيد. بله، چنين چيزهايي واقعيت دارد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.