چهلستون اردستان؛ باشكوه اما فراموششده

TOURISM - - ميراث -

رحمتالله عامرىنيا/ كوشــك سرهنگآباد يا كاخ چهلستون اردستان يكى از 22 هزار اثر تاريخى استان اصفهان است كه از زمان ثبت در فهرست آثار ملى تاكنون براى بســيارى از گردشــگران ناشناخته مانده اســت. چهلســتون ســرهنگآباد كــه در واقع باشــكوهترين كاخ تاريخى در مناطــق كويرى ايران و بهجــا مانده از دوران قاجار اســت، در حدود ســال 1260 به وســيله »مصطفــى قلىخان سهامالســلطنه عرب عامرى« مشــتمل بر يك كوشــك و شكارگاه براى پذيرايى از شــاهزادههاى قاجار ســاخته شد. اين كاخ در روســتايى بــه همين نــام، از توابع دهســتان ســفلاى بخش زواره در 76 كيلومترى شرق اردستان واقع است.

بنا با نزديك به 600 مترمربع مساحت، 20 ستون ســنگى و ســه ايوان جنوبى، شــرقى و غربى با نماى ســنگى زيبا دارد كه به ترتيب مشــرف به رودخانه، چمنزار و كوهســتان اســت و گچبرىهــاى بىمانند، ســقفهاى چوبى و تزئينات سنگى (شــبيه عالىقاپو و چهلســتون اصفهان) بهكار رفتــه در اين بنا دل هر بينندهاى را ميربايد. اين كوشــك شــامل تالار كاخ با تركيبى از سازههاى خشتى، آجرى، چوبى، تزيينات نقاشــى، آيينهكارى، نقاشى پشت شيشه و قراولخانه، حمام، برجهاى ديدهبانى، اصطبل و آســياب اســت و البته آيينهكارىها، نقاشــىها، نقش چوبها (از منبت و معرق تا تراش ســنگهاى كاخ) بــا بهترين كيفيت اجرا شده است.

■ بنايى باشكوه، اسير حوادث كوشــك ســرهنگآباد از جمله آثــار تاريخى فراموششــده اردســتان اســت كــه بــه رغــم رونق گردشــگرى در اســتان اصفهــان طــى اين ســالها، اســير دســت حادثهها شــده و امروز تنها سايهاى از شــكوه گذشــته را براى رهگذران تاريخ بــه يادگار گذاشته است.

هنرمندانى كه خود خشــت روى خشت گذاشته و با اســتادى تمام از منبت تا آيينهكارى و نقاشىهاى ايــن كاخ را بيش از 130 ســال پيش چنان اســتادانه خلق كردند، شــايد هرگز حتى تصويرى از شرايط رو به فنــاى اين روزهاى اين بناى كممانند در ذهنشــان خطور نكرده باشد.

با جرئت ميتوان گفت اگر چنان بود، شــايد اين طــرح رؤيايى از بــاغ ايرانى هرگز خلق نميشــد اما بســيارى از صنايع و ظرافتهــاى هنرى به كار رفته در اين بنا تخريب شــده و آثار به جا مانده نيز با خطر جدى روبهرو اســت. براى نمونــه در اين بنا پيشتر بادگيرهــاى قرينه دو مترى با ارتفــاع 10 متر وجود داشت كه در ارتفاع هفت مترى، شكل دايرهاى بادگير تبديل به يك هشتضلعى شده و از همان نقطه بادگير به دو طبقه تقســيم مىشــد؛ يكى از آنها (معروف به تنها بادگير مدور) بهطور كامل تخريب شــد اما هنوز حجارىهايــى بر روى ســنگهاى مرمر اين مجموعه باقى مانده اســت. تنها ســقف كاخ و شاهنشين داراى تيركهاى چوبى با پوشش فلزى است و ديگر بخشها از خشــت ساخته شــده كه شــايد به همين دليل سالم مانده است.

حتى از پوشــش گياهى اين باغ نيز تنها درختان قطور و كهن چنار و چندين اصله سرو پيرامون جوى و اســتخر در دو رديف مشخص باقى مانده و به واقع ديگر خبرى از باغ ايرانى هم نيست.

همه اين مشــكلات به ويژه در سالهاى گذشته بر كاخ چهلستون اردستان مستولى شد، آن هم كاخى كه خود براى دههها شــاهد كــوران حوادث بود اما به رســم سرنوشــت در اختيار مالــكان بخش خصوصى قرار گرفت و به حال نــزار كنونى افتاد، در حالى كه بــا اندكــى رســيدگى و مرمــت ميتوانســت خود بهتنهايى جاذبهاى براى مسافران داخلى و گردشگران خارجى باشد.

چهلسـتون سـرهنگآباد كه در واقع باشكوهترين كاخ تاريخى در مناطـق كويرى ايران و بهجا مانده از دوران قاجار اسـت، در حدود سـال 1260 به وسـيله »مصطفى قلىخان سهامالسلطنه عرب عامرى« براى پذيرايى از شاهزادههاى قاجار ساخته شد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.