منبت به سبك آباده

TOURISM - - پرسه -

جزء اولين كســاني بودند كه تمامي توان و اســتعداد خويــش را صرف تزيين مســاجد كردند و به موازات هنرنمايي معماران، كاشيكاران، سنگتراشان، گچبرها و... منبتكاران نيز جذب فعاليت در اين زمينه شدند و آثاري به وجود آوردند كه متأسفانه امروزه نمونههاي زيادي از آنها در دســت نيســت ولي به اتكاي همان باقيماندههاي ناچيز ميتــوان گفت آنچه براي تزيين مســاجد و به شــكل منبر، رحل قــرآن و در و پنجره ســاخته شــده، نمونه بســيار ارزندهاي از ذوق و هنر ايرانيان است.

در دوره صفويهه، با توجه به اينكه ساخت بناهاي

مذهبــي و نيــز كاخهاي ســلطنتي در ايــران افزايش چشــمگير و محسوسي يافت، عده زيادي از هنرمندان به اصفهان كه مركز كشــور بــود و اكثر بناهاي مورد اشاره در آن احداث ميشد، روي آوردند و تجمع اين هنرمنــدان در يك نقطه كه تبــادل تجربيات از اولين برآيندهــاي آن بود، باعث شــد تا آثــاري ماندني و اعجابانگيزي به وجود آيد.

آبـاده، مهد منبـتكاران: به دنبــال حمله افغانهــا به ايــران و پس از آن درگيريهاي سياســي كــه عرصه را بر هــر نوع فعاليت ســازندهاي محدود ميكــرد، هنرمنــدان و صنعتگران منبــتكار تدريجاً پراكنــده و جذب مشــاغل غيرتخصصي شــدند و آن عدهاي هم كه هنوز به كار اشتغال داشتند و با سماجت ميكوشــيدند تا جلوي مرگ اين هنرصنعت ارزنده را بگيرند، مجــال چنداني براي فعاليت در رشــته هنري و صنعتي خود نداشــتند. در آن زمان، آباده (از توابع اســتان فارس) تنها مركز تجمع منبتكاران كشور به حســاب ميآمد و جز آن، در هيچجاي ديگر از كشور پهناورمان نشــاني از منبــتكاران و منبتكاري ديده نميشــد، اما هماينك شــهر آبــاده در اســتان فارس و شــهر گلپايــگان در اســتان اصفهان مركــز اصلي

منبــتكاري محســوب ميشــود و جز اين در شــهر بوشــهر نيز عدهاي به منبتكاري اشــتغال دارند و در ديگر نقاط كشــور هم بهطــور پراكنــده منبتكاري رايج است.

منبت منحصربهفرد: آنچه امروز با نام منبت آباده شــناخته مىشود، شــيوهاى از منبت است كه در ظرافــت و امتناع از تقليد و همچنين بهكاربردن ابتكار و فكر در طرح و نقشه و همچنين استفاده از سادهترين ابزار ممكن، كاملاً منحصر به آباده اســت و به جاهاى ديگر بســط پيدا كرده اســت. ابــزار اصلى تخصصى مورد استفاده در منبتكارى سنتى آباده عبارتاند از: چاقو (مغار)هاى تهيهشــده از فولاد آبديده كه اصالتاً بهصورت تخت بوده و نوك آنها مانند قلم خوشنويسى ساييده شده و فرم مىگيرد؛ لذا همين موارد سبب شده تا فرم ظاهر و تكنيكهــاى بهكار رفته در خلق آثار، محصول نهايى را متمايز از ساير آثار مشابه توليدشده كند و اين خود ســبب مىشــود تا انديشــه بينندگان ناگزير معطوف به تشــخيص منبت ســنتى سبك آباده با شاخصهاى منحصربهفردش شود. براى تأييد پيشينه منبتكارى در آباده مىتوان به متن برخى ســفرنامهها و منابــع و مقــالات مكتوبــى كــه در مــورد هنــر و صنايعدســتى ايران نوشته شده، از جمله »شاهكارهاى هنر ايران« اثر آرتور پوپ، »صنايعدستى كهن ايران« اثر هانس اى وولف، »مرورى بر صنايعدســتى ايران« اثر م.حســنبيگى و غيره مراجعه كرد. آثار موجود در موزههاى ايران و جهان مانند موزه مردمشناســى كاخ گلستان، موزه لوور پاريس و موزه ويكتوريا و آلبرت لندن و... نيز مؤيد اين امر خواهد بود. محصولاتى كه امروزه در اين خطه توليد مىشود، نشاندهنده استمرار سنتهاى پيشين است.

منبـتكاران بنام: بــه نقل از برخــى منابع موجــود، جمعى از اســاتيد منبت آبــاده عبارتاند از: استاد شــيخ، اســتاد ميرزاآقا شــيخ، اســتاد محمدآقا شيخ، استاد حســينآقا شيخ، اســتاد آقاجانى ابنحيدر آبادهاى، اســتاد احمد صنيعى، اســتاد شكراله زائرپور، استاد احمد زائرپور، اســتاد جلال برومند، استاد احمد امامى، اســتاد حسين منبتى، اســتاد خليل امامى، استاد علــى امامى، اســتاد جــواد صنيعى، اســتاد ميرزانعيم معمار مشرفى و... .

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.