هنرمندانىكه با ابزار ساده ذهنيات خود را روى چوب مىكنند

TOURISM - - پرسه -

■ نارنجهاى خشكيده بسـيارى را من دوباره رويانيدهام. درختان تنومند گردو را، عناب را، گلابى را... چراكه من نقش مىزنم بر قطعههاى خشـك درختانى كه سرنوشتشان، آتش است و خاكستر. مـن نقش مىزنم تا درخت تنـاور را دوباره زندگى بخشم در شكل و هيئتى ديگر.

يكــي از ظرايف صنايعدســتي ايران كــه مانند ديگــر انواع اين صنعت پرپيشــينه تلفيق بليغي از هنر و حوصله محسوب ميشــود و دستاندركاران آن از مــواد اوليــه ارزان و فراوان، محصولاتــي گرانبها با ارزشهــاي مصرفي و هنري فوقالعــاده بالا به وجود ميآورنــد، صنعت منبتكاري اســت. منبتكاري از گذشــتههاي دور در ايــران رواج داشــته و عليرغم بيدوامــى چوب در برابر عوامل جــوي، آثاري مانند صندوقچههــاي روي مقابــر، منبر مســاجد و... كه از روزگاران قديم بهجا مانده، دليل خوبي بر گســتردگي اين هنر و رونق و رواجش در ايران است.

منبتكاري هنري اســت مشــتمل بــر حكاكي و كندهكاري بر روي چوب براســاس نقشــه دقيق. اين تعريــف اصولي منبتكاري اســت كــه در وهله اول هيچ خاطرهاى را زنــده نميكند و غير از يك تعريف معمولــي كتابتشــده، هيچ چيــز ديگــري را به ذهن نميرســاند، در حالي كه چوبهاي منبتكاريشــده هــر كدام نمونه خوبي از احســاس، ادراك و انديشــه پديدآورندگانش است.

تاريخچه منبتكاري مانند بقيه هنرها و صنايعي كه بنيانگذار آن مردم عادي بودهاند و در ميان جوامع پراكنده بشــري متولد شــده و رشــد كردهاند، چندان روشن نيست و بهدرستي نميتوان گفت اين هنرصنعت از چه زماني ابداع شــده و رواج يافته است. اما آنچه مســلم اســت، چوب بهعنوان فراوانترين مــاده اوليه موجود در طبيعت جزو نخستين موادي است كه توجه بشــر را به خود جلب كرده و براي ســاخت و پرداخت انواع وسايل مصرفي و هنري مورد استفاده قرار گرفته اســت. بنابر اســناد و مدارك موجود، منبتكاري در ايران متكي به ســابقهاي بيش از 1500 ســال است و حتــي عدهاي از محققان به صراحت اظهارنظر كردهاند كه قبل از ظهور ساســانيان نيز منبــتكاري در ايران رواج داشته، ولي هيچ بازمانده تاريخي كه اين ادعا را اثبات كند، در دست نيست.

هنر ارزنده ايرانيـان: قديميترين اثر منبت موجــود كه تاريــخ نيمه اول قرن ســوم هجري قمري را دارد، يــك لنگه در چوبي متعلق به مســجد جامع عتيق شــيراز اســت كه در دوره عمربــن ليث صفاري با زيرســازي از چوب تبريزي ســاخته شــده و روي آن بــا خلالهايــي از چــوب گردو و نقــوش پرضلع بســيار زيبايي زينت يافته اســت. بعــد از آن بايد به يك ســردر منبتكاريشــده از چوب كاج اشاره كرد كه ســاخت قرن چهــارم هجري قمري اســت و روي آن با ظرافت كامل خطوط كوفي با قطري حدود ســه ســانتيمتر كندهكاري شده اســت. بعد از ظهور اسلام و با توجه به شــيوع روحيه ســاخت مراكز و مســاجد اسلامي، هنرمندان ايراني

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.