ﭘﺮﻭﮊﻩ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﺍﺳﺮﺍﺋﻴﻞ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﻣﻲﺷﻮﺩ

Vaghay Ettefaghie - - News -

ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ، ﺷﺎﻫﺪ ﻧﻮﻋﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎ ﻭ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﻠﻴﺞﻓﺎﺭﺱ، ﺑﻪﻭﻳﮋﻩ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥﺳﻌﻮﺩﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﻋﺮﺍﻕ ﻫﺴﺘﻴﻢ؛ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪﺍﻱ ﻛﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎﻱ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻝ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺍﺯ ﺑﺎﻗﻲﻣﺎﻧﺪﻥ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺩﺭ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ. ﺭﻳﺸﻪﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺭﻳﺎﺽ ﺭﺍ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﭼﻪ ﻋﻮﺍﻣﻠﻲ ﻣﻲﺩﺍﻧﻴﺪ؟

ﺑﺎ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ، ﺩﻻﻳﻞ ﻭ ﺭﻳﺸﻪﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﻪﺧﻮﺑﻲ ﺭﻭﺷﻦ ﻭ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺍﺭﺗﺶ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﭘﺲ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻝ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱﻫﺎ ﻭ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺩﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪﺍﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻢ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﭼﺮﺍ ﺍﺳﺎﺳﺎ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ؟ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺮ ﻛﺴﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻋﻠﺖ ﺁﻏﺎﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﻋﻠﻴﻪ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺩﻣﺸﻖ ﺍﺯ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺰﺏﺍﷲ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ۳۳ ﺭﻭﺯﻩ ﺳﺎﻝ ۶۰۰۲ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﺎﺯﻣﻲﮔﺮﺩﺩ. ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻋﻤﻼ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ »ﻋﻤﻖ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﻚ« ﺟﺒﻬﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻋﻤﻞ ﻛﺮﺩ؛ ﻟﺬﺍ ﻭﺍﺷﻨﮕﺘﻦ، ﺗﻞﺁﻭﻳﻮ ﻭ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥﺳﻌﻮﺩﻱ ﻛﻪ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺳﺎﻝ ۶۰۰۲ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺧﻄﺮ ﻭ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﺮﺩﻧﺪ، ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺩﻣﺸﻖ ﺩﺭ ﻓﺮﺻﺘﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮﺁﻣﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎﺕ ﺑﻬﺎﺭ ﻋﺮﺑﻲ ﺳﺎﻝ ۱۱۰۲ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺭﻭﻱ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺩﻝ ﺁﻥ ﺗﺤﻮﻻﺕ، ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺭﻭﻱ ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﻪﻭﺍﺳﻄﻪ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﻮ ﻫﻢ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﺮﭼﻤﺪﺍﺭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﮔﺮﻭﻩﻫﺎﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺷﻜﻞ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺯﺳﻮﻱﺩﻳﮕﺮ ﺳﺒﺐ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﺣﺰﺏﺍﷲ ﺩﺭ ﻟﺒﻨﺎﻥ ﻭ ﺣﻤﺎﺱ ﺩﺭ ﻓﻠﺴﻄﻴﻦ ﺍﺯ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻖ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﻚ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ ﻟﺬﺍ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺗﺼﻮﺭ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻃﻲ ﺩﻭ ﻳﺎ ﺳﻪ ﻣﺎﻩ ﺍﺯ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻳﻪ، ﺍﺭﺗﺶ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﻧﻈﺎﻡ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺳﺮﻧﮕﻮﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﺍﻣﺎ ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ ﻣﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻮﺩﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﺭﺗﺶ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺟﺒﻬﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ، ﺍﻳﻦ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺑﺎﺯﻩ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻫﻔﺖﺳﺎﻟﻪ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﻮﺩ ﺍﺭﺗﺶ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﻧﻈﺎﻡ ﺩﻣﺸﻖ ﺍﺳﺖ؛ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩﺍﻱ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺸﺘﺮﮎ ﻣﺴﻜﻮ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺟﻨﮓ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﻛﻨﺪ. ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﺳﺎﻝﻫﺎ ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺁﻣﺮﻳﻜﺎ، ﺍﺳﺮﺍﺋﻴﻞ ﻭ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻋﻤﻼ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﺑﺮﺳﺪ؛ ﻟﺬﺍ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﭼﺎﺭﻩﺍﻱ ﺟﺰ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ )ﻣﺎﻧﺪﻥ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺩﺭ ﻗﺪﺭﺕ( ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ.

ﺍﺯﺳﻮﻱﺩﻳﮕﺮ، ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ ﺑﻌﺪﻱ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺎ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ، ﺻﺮﻓﺎ ﺑﻪﺩﻟﻴﻞ ﻧﻘﻄﻪ ﺛﻘﻞ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﻛﻪ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻋﺎﻣﻞ ﻭﺣﺪﺕ ﻭ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﺯﻫﻢﭘﺎﺷﻴﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭ ﻋﻤﻞ ﻛﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﻱ ﻫﺮ ﺍﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺗﻲ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻳﻪ، ﺍﺳﺪ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺭﺃﻱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﻲﺁﻭﺭﺩ. ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺳﻄﺢ ﺍﺯ ﻧﻔﻮﺫ ﺍﺳﺪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻛﺸﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﻳﻜﭙﺎﺭﭼﮕﻲ ﻧﮕﻪ ﺩﺍﺭﺩ؛ ﺑﻪﻫﻤﻴﻦﺩﻟﻴﻞ ﻫﻢ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺍﺯ ﺳﻮﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻫﺮ ﺭﺍﻩﺣﻠﻲ ﺑﻮﺩﻩ ﻛﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺸﺘﺮﮎ ﺁﻥ ﻋﺪﻡ ﺣﻀﻮﺭ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺑﻮﺩ ﺍﻣﺎ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﻗﺒﻮﻻﻧﺪﻩ ﻛﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻋﻠﻲﺭﻏﻢ ﻣﻴﻞ ﺧﻮﺩ ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ.

ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ، ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺁﻥ ﺑﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﻮﺩ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﭼﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ؟

ﺑﻴﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻋﺮﺑﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﻠﻴﺞﻓﺎﺭﺱ، ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻭ ﭘﺮﺭﻧﮓﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﺶ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﺠﻬﻴﺰ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﮔﺮﻭﻩﻫﺎﻱ ﺗﺮﻭﺭﺭﻳﺴﺘﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺩﺍﻋﺶ، ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺮﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻣﻲﮔﺬﺭﺩ، ﺩﻩﻫﺎ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ۲۸ ﻛﺸﻮﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺮﻛﻴﻪ ﺑﻪ ﺩﺍﻋﺶ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﮔﺮﻭﻩﻫﺎﻱ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﺘﻲ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺩﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺩﻣﺸﻖ ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻘﻖ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ، ﺭﻳﺎﺽ ﻣﻴﻠﻴﺎﺭﺩﻫﺎ ﺩﻻﺭ ﻧﻔﺘﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﺩﺍﺩ ﻟﺬﺍ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﺡ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ، ﻓﺸﺎﺭﻫﺎﻱ ﻣﺎﻟﻲ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺑﺮ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﻭ ﻣﺸﺨﺼﺎ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯﻫﻤﻴﻦﺭﻭ ﻫﻢ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺍﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺩﺭ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺷﻜﺴﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺩﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻈﺮ ﺍﻳﻦ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﭘﺮﺭﻧﮓﺗﺮ ﺍﺯ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺍﺳﺖ، ﻫﻢ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺛﺮﺍﺕ ﻣﻨﻄﻘﻪﺍﻱ ﻭ ﺑﻴﻦﺍﻟﻤﻠﻠﻲ. ﺩﺭ ﺑﻌﺪ ﻣﻨﻄﻘﻪﺍﻱ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﻤﺮﻧﮓ ﺷﺪﻥ ﻧﻘﺶ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻃﺮﺡﻫﺎﻱ ﺟﻨﮓﺍﻓﺮﻭﺯﺍﻧﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺳﻮﺭﻳﻪ، ﻋﺮﺍﻕ، ﻳﻤﻦ، ﻟﺒﻨﺎﻥ ...ﻭ ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺍﻧﺠﺎﻣﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺯﺕ ﺁﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﻭﺍﺩﺍﺭﻛﺮﺩﻥ ﺩﻭﺣﻪ ﺑﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺧﻮﺍﺳﺖﻫﺎﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﭘﻲ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ- ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻗﻄﺮ ﻋﻤﻼ ﺗﺎﻛﻨﻮﻥ ﻫﻴﭻ ﻧﺘﻴﺠﻪﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭﺑﺮ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺩﺭﺣﺎﻟﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺍﻳﻦ ﺷﻜﺴﺖﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﺤﺮﺍﻥﻫﺎﻱ ﻣﺎﻟﻲ- ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲﺳﻴﺎﺳﻲ ﺟﺪﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭ ﭘﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮﻱ ﻣﺜﺒﺖ ﺭﺍ ﻭﻟﻮ ﺍﻧﺪﮎ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﺯ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺳﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﻦ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺳﺒﺐ ﺷﺪﻩ ﺗﺎ ﻭﺿﻌﻴﺘﻲ ﺑﺎﺯﺩﺍﺭﻧﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎﻱ ﺍﺳﺮﺍﺋﻴﻞ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﺟﺪﻱ ﺷﻜﻞ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺳﺎﺑﻖ، ﺗﻞﺁﻭﻳﻮ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺟﻮﻻﻥ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺎﺕ، ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻭ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺗﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺩﻝ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﻣﺘﻌﺎﻗﺐ ﺁﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺍﺳﺖ.

ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖﻫﺎﻱ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻳﻪ، ﻳﻤﻦ، ﻋﺮﺍﻕ ﻭ ﻟﺒﻨﺎﻥ ﻭ ﺍﻧﺰﻭﺍﻱ ﺩﻭﺣﻪ، ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺭﻳﺎﺽ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻛﻼﻣﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺩﺭ ﺑﻌﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻋﺮﺍﻕ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻬﻲ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﭘﻴﮕﻴﺮﻱ ﻳﻚ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﭘﺮﺍﮔﻤﺎﺗﻴﻚ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺑﺮﺧﻲ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻋﺮﺍﻕ ﻧﻔﻮﺫ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺍﺯﺳﻮﻱﺩﻳﮕﺮ، ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﻣﺸﺨﺼﺎ ﻋﺮﺍﻕ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺎﺯﮔﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﻳﺪ. ﺩﺭ ﺳﺎﻳﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺎﺕ، ﻧﺰﺩﻳﻜﻲ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﻪ ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲﻣﻬﺘﺪﻱ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮﭘﮋﻭﻫﺸﻜﺪﻩﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﻚﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ

ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺻﺪﺭ ﻭ ﺣﻜﻴﻢ، ﺁﻥ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺁﺳﺘﺎﻧﻪ ﺍﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺕ ﻳﺎ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﻓﺮﺍﻧﺪﻭﻡ ﻛﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﻋﺮﺍﻕ ﺭﺍ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟ ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﻧﺰﺩﻳﻜﻲ ﺭﻳﺎﺽ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻔﻮﺫ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺩﺍﻧﺴﺖ؟

ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﺮﺍﻕ ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻫﻴﭻ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻱ ﻧﺼﻴﺐ ﺭﻳﺎﺽ ﻧﺸﺪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﺳﻔﻴﺮ ﺩﺭ ﺑﺤﺒﻮﺣﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﻗﺼﺪ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﺎ ﺍﻋﺘﺮﺍﺿﺎﺕ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻋﺮﺍﻕ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺷﺪ؛ ﻟﺬﺍ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺸﮕﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺗﻜﺮﺍﺭ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺟﻬﺘﻲ ﻛﺎﻣﻼ ﻋﻜﺲ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎﻱ ﻋﺮﻳﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻜﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻢ ﻋﺮﺍﻕ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺩﺭ ﺁﺳﺘﺎﻧﻪ ﭘﺎﻛﺴﺎﺯﻱ ﻛﺎﻣﻞ ﺩﺍﻋﺶ ﺍﺯ ﻛﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ، ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺩﺍﺭﺩ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺧﻮﺏ ﻭ ﺳﺎﺯﻧﺪﻩﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻋﺮﺑﻲ ﺭﺍ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥﺳﻌﻮﺩﻱ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ. ﺩﺭﻫﻤﻴﻦﺭﺍﺳﺘﺎ ﻫﻢ ﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺷﺎﻫﺪ ﺗﺤﺮﻛﺎﺕ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺰﺩﻳﻜﻲ ﺩﻳﭙﻠﻤﺎﺗﻴﻚ ﻫﺴﺘﻴﻢ، ﻫﻢ ﺍﺯ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺗﻔﺮﻗﻪ ﺩﺭ ﻣﺆﻟﻔﻪﻫﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻋﺮﺍﻕ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺮ ﺷﺨﺺ ﺁﻗﺎﻱ ﺑﺎﺭﺯﺍﻧﻲ ﺩﺭ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﻓﺮﺍﻧﺪﻭﻡ ﻛﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﻋﺮﺍﻕ؛ ﺍﺯﻫﻤﻴﻦﺭﻭ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﺩﻝ ﺍﻳﻦ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﺑﻪﻭﻳﮋﻩ ﺟﺪﺍﻳﻲ ﻛﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺗﺤﻘﻖ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﺖ، ﺩﺭﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﻋﻤﻼ ﺍﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺳﻮﺩﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺩﻫﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﺗﻔﺮﻗﻪﺍﻱ، ﺗﺨﺮﻳﺒﻲ، ﺗﺠﺰﻳﻪﺍﻱ ...ﻭ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺷﺪﻩ، ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻋﺮﺍﻕ ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﻛﻨﺪ.

ﺍﺯﺳﻮﻱﺩﻳﮕﺮ، ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺟﺪﺍﻳﻲ ﻛﺮﺩﺳﺘﺎﻥ ﻋﺮﺍﻕ، ﻳﻘﻴﻨﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺩﺍﻣﻦ ﺧﻮﺩ ﺭﻳﺎﺽ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺳﺎﺳﺎ ﻃﺮﺍﺡ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺪﻭﻥﺷﻚ ﺍﺳﺮﺍﺋﻴﻞ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﺗﺠﺰﻳﻪﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﻭ ﻋﺮﺍﻕ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺳﺮﺋﻴﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻪ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭﮔﻴﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪﺍﻱ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻳﻚ ﭼﺘﺮ ﺍﻣﻨﻴﺘﻲ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻛﻮﭼﻚﺗﺮ ﻭ ﺑﺎ ﻗﺪﺭﺕ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﺧﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺗﺴﻠﻂ ﺑﺮ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﺍﺳﺖ، ﺑﺮﺳﺪ.

ﺍﺯﻫﻤﻴﻦﺭﻭ ﺍﺳﺮﺍﺋﻴﻞ ﻫﻴﭻ ﻛﺸﻮﺭﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﺡ ﻣﺼﻮﻥ ﻧﻤﻲﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺗﺠﺰﺑﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ، ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺩﺭ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﺧﻮﺩ ﺁﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺭﻭﺷﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻞﺁﻭﻳﻮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﭘﻨﺞ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻮﭼﻚﺗﺮ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﺍﻗﺸﺎﺭ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻛﻪ ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ ﻃﻴﻒ ﻣﻨﺘﻘﺪ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺗﻨﺪﺭﻭ ﻫﻢ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪﺍﻧﺪ، ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺟﺪﻱ ﻣﺎﻟﻲ- ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱﺍﻱ ﻛﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﺒﺎﻥ ﺍﺳﺖ، ﺑﻪﻃﻮﺭﻱﻛﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻘﻖ ﺑﻮﺩﺟﻪﺍﺵ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﻓﺮﻭﺵ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺯﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺴﺘﺮﺳﺎﺯ ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺮﻳﻪ ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﺍﺯ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﻣﻨﻔﻲ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻭﺍﻗﻌﻴﺎﺕ ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭ ﺩﺍﺭﺩ.

ﺍﻣﺎ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﻨﻄﻘﻪﺍﻱ ﺑﺮ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻌﺪ ﺍﻣﻨﻴﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺩﻳﺪ. ﺩﺭ ۳۲ ﮊﻭﺋﻦ ﻣﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﺣﺎﺩﺛﻪ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﺘﻲ ﺩﺭ ﻣﻜﻪ ﻣﻜﺮﻣﻪ ﺑﻮﺩﻳﻢ ﻭ ﺍﺧﻴﺮﺍ ﻫﻢ ﺍﺧﺒﺎﺭﻱ ﺣﻜﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺧﻨﺜﻲﺷﺪﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﺩﺍﻋﺶ ﺑﻪ ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺩﻓﺎﻉ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺍﺷﺖ. ﺁﻳﺎ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﻋﻮﺍﺭﺽ ﺷﻜﺴﺖ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﻭ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻳﺎ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺭﺍ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻧﺸﺎﻥﺩﺍﺩﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻫﺠﻮﻡ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺑﺪﺍﻧﻴﻢ؟

ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺩﺍﻋﺶ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻋﻘﻴﺪﺗﻲ ﺍﺯ ﺩﻝ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎﻱ ﺗﻨﺪ ﻭﻫﺎﺑﻴﺖ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﻋﺶ ﺧﻮﺩ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥﺳﻌﻮﺩﻱ ﻫﻢ ﻣﺸﺮﻭﻋﻴﺘﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺗﺌﻮﺭﻱ »ﺩﻭﻟﺖ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻋﺮﺍﻕ ﻭ ﺷﺎﻡ« ﺑﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻤﺎﻡ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲ، ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺑﻴﻌﺖ ﻛﻨﻨﺪ؛ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﻛﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﻲ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻋﻤﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺗﻔﺎﻗﺎ ﺭﻳﺎﺽ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ »ﻭﻟﻲﺍﻣﺮ« ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺳﺒﺐ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺍﻋﺶ، ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺑﻪ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﻛﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﻪ ﺳﻴﺒﻞ ﺣﻤﻼﺕ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﺪﻝ ﺷﻮﺩ. ﭘﺲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺗﻔﺎﻗﺎﺕ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﺘﻲ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺍﺷﺖ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺗﻔﺎﻗﺎﺕ ﺍﺧﻴﺮ ﺩﺭ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﭼﻨﺪ ﺣﻤﻠﻪ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﺘﻲ ﻭ ﺍﺩﻋﺎﻱ ﺩﻓﻊ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻼﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﭘﻮﺵﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎﻱ ﺣﻤﺎﻳﺘﻲ ﺭﻳﺎﺽ ﺍﺯ ﺩﺍﻋﺶ ﻭ ﻫﻤﻜﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﻣﻲﺩﺍﻧﻢ.

ﺍﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻳﻚ ﺑﺎﻡ ﻭ ﺩﻭ ﻫﻮﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻄﻬﻴﺮ ﭼﻬﺮﻩ ﺧﻮﺩ ﺗﺎ ﻛﺠﺎ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ؟ ﺍﺳﺎﺳﺎ ﺍﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺣﻤﺎﻳﺖﻫﺎ ﻭ ﻫﺪﺍﻳﺖﻫﺎﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺩﺭ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﻣﻨﻄﻘﻪﺍﻱ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺧﻮﺩ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﭘﺎﮎ ﻛﻨﺪ؟

ﻧﻜﺘﻪ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﻳﻨﺠﺎﺳﺖ، ﺗﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎﻱ ﺗﻔﺮﻗﻪﺍﻓﻜﻨﺎﻧﻪ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﻫﺪ، ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭ ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻋﻮﺍﻗﺐ ﺗﻠﺦ ﺁﻥ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻫﻢ ﻋﺮﺻﻪ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻫﻢ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺯ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﻣﻨﻔﻲ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎ ﺭﻧﺞ ﻣﻲﺑﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ ﺍﻳﻦ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻭ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﻣﻨﻔﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪﺍﻱ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎ ﻧﺮﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺍﮔﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎ ﻭ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻥ ﺑﺸﺎﺭ ﺍﺳﺪ ﺩﺭ ﻗﺪﺭﺕ ﻳﺎ ﻧﺰﺩﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺷﻴﻌﻲ ﻋﺮﺍﻕ ﺷﺎﻫﺪﻳﻢ، ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻲ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﻗﺒﻠﻲ ﺧﻮﺩ، ﻣﻨﺘﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﺎﺯﮔﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ، ﻣﺤﻴﻂ ﻭ ﻓﻀﺎﻱ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺳﺖ.

ﺍﮔﺮ ﺷﻤﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻏﺮﺏ ﺁﺳﻴﺎ ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ، ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺟﺒﻬﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻞ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻣﺎ ﻣﺸﻜﻞ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺭﻳﺎﺽ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﭘﻴﺎﺩﻩﻛﺮﺩﻥ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻈﺮ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺳﺖ؛ ﻟﺬﺍ ﻣﻦ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭﻡ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺭﻭﻱﻛﺎﺭﺁﻣﺪﻥ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﻤﺎﻥ ﺭﻭﻱ ﺩﺍﺩﻩ، ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺎﻫﺪ ﭘﺮﺭﻧﮓﺷﺪﻥ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺩﻭﮔﺎﻧﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺑﺎﺷﻴﻢ. ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﻮ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﻭ ﻧﺎﺍﻣﻨﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﮔﺮﻭﻩﻫﺎﻱ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﺘﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯﺳﻮﻱﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ، ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎﻥ ﺁﻥ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﻣﺴﺌﻠﻪﺍﻱ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺧﺼﻮﺹ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﺷﻮﺩ، ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﻗﺪﺭﺕ، ﺍﺧﺘﻼﻓﺎﺕ ﺟﺪﻱ ﺩﺭ ﺑﺪﻧﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺭﻳﺎﺽ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﻣﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﺷﻜﺎﻑﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺩﺭ ﺑﺪﻥ ﻗﺪﺭﺕ ﺑﻪﻭﺍﺳﻄﻪ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱﻫﺎﻱ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺗﻨﺪﺭﻭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺮﻣﻲﮔﻴﺮﺩ. ﺩﺭ ﺳﺎﻳﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻳﻚ ﺑﺎﻡ ﻭ ﺩﻭ ﻫﻮﺍﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﭼﻨﺪﺍﻥ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺗﺸﺘﺖ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﺑﺤﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻋﺘﺮﺍﺿﺎﺕ ﺍﻗﺸﺎﺭ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﺭﻳﺎﺽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﻱ ﺑﺎ ﻣﻬﺮﻩ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﺮﻳﺰﺩ. ﺩﺭﻫﻤﻴﻦﺭﺍﺳﺘﺎ ﻫﻢ ﻳﻘﻴﻨﺎ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﻣﻨﻄﻘﻪﺍﻱ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻗﻨﺎﻉ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ.

ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻤﺎﻡ ﻧﻜﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺷﺪ، ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮﺁﻭﺭﺩ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟

ﻣﺸﻜﻞ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﻭ ﻏﺮﺏ ﺁﺳﻴﺎ ﺩﺭ ﺗﻌﺎﺭﺽ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺩﻭ ﻣﺤﻮﺭ ﺩﺭ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﻳﺪ ﺧﻮﺩ ﻣﻄﺮﺡ ﻭ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﻣﺤﻮﺭ ﺍﻭﻝ، ﻣﺤﻮﺭ ﻣﻘﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺳﻮﺭﻳﻪ، ﺣﺰﺏﺍﷲ ﺩﺭ ﻟﺒﻨﺎﻥ، ﺍﻧﺼﺎﺭﺍﷲ ﺩﺭ ﻳﻤﻦ، ﺣﻤﺎﺱ ﺩﺭ ﻓﻠﺴﻄﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﻣﺤﻮﺭ ﺩﻭﻡ ﻭﺍﺷﻨﮕﺘﻦ، ﺗﻞﺁﻭﻳﻮ، ﺭﻳﺎﺽ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻛﺸﻮﺭ ﻋﺮﺑﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪﺍﻱ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻣﺤﻮﺭ ﻋﻤﻼ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻢ ﻗﺮﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﺗﺎﻛﻨﻮﻥ ﻣﺤﻮﺭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺳﻪ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﻣﺮﺩﻣﻲ ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺸﺪﺍﻟﺸﻌﺒﻲ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ، ﺍﻧﺼﺎﺭﺍﷲ ﺩﺭ ﻳﻤﻦ ﻭ ﺣﺰﺏﺍﷲ ﺩﺭ ﻟﺒﻨﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﻋﺮﺻﻪ ﺑﺎﺯﻱ ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺭ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺑﻌﺪ ﺍﻣﻨﻴﻨﻲ ﺷﻮﺩ. ﺍﺯﻫﻤﻴﻦﺭﻭ ﻣﺤﻮﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ، ﺗﻮﺍﻥ ﻻﺯﻡ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﺣﺬﻑ ﺍﻳﻦ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺟﺒﻬﻪ ﺳﻮﺭﻳﻪ، ﻋﺮﺍﻕ، ﻳﻤﻦ ﻭ ﻟﺒﻨﺎﻥ ﺷﺎﻫﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻴﺮﻭ ﺭﻭﺯﺑﻪﺭﻭﺯ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﺍﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺭﺍ ﻛﺴﺐ ﻛﻨﻨﺪ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺍﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﻧﮓ ﺑﺎﺭﺯﺗﺮﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺍﺯ ﺑﻌﺪ ﻣﺤﻮﺭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻏﺮﺏ ﺁﺳﻴﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺩﻳﺪ.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.