گرههاي ذهني مردم را باز ميکنم

بيژن اشتري درباره کتاب «اميد عليه ميگويد

Vaghay Ettefaghie - - گفتوگو - سيدحسين رسولي دبير صفحه آخر

اميد» کتاب «امید علیه امید، روشنفکران روسیه در دوره وحشت استالینیستي» در بین کتابدوستهاي ایراني مورد توجه قرار گرفته و یکي از بهترین گزینهها براي هدیه به دیگران- بهطور خاصه روشنفکران- است. بیژن اشتري در کتاب آورده است: «نادژدا ماندلشتام کتاب «امید علیه امید» را در سال ۴6۹۱ نوشت. در آن زمان امکان چاپ کتاب در شوروي فراهم نبود و بههمیندلیل دستنوشتههاي خانم ماندلشتام، پنهاني از شوروي خارج و پس از ترجمه به زبان انگلیسي براي اولینبار در غرب چاپ و منتشر شد.» براي اینکه شرح روشني از چگونگي ترجمه این کتاب داشته باشیم سراغ بیژن اشتري مترجم کتاب حاضر رفتیم. او درباره اهمیت کتاب «امید علیه امید» به «وقایعاتفاقیه» چنین گفت: «کتاب «امید علیه امید» تاکنون دو چاپ خورده است و بهزودي چاپ سومش نیز روانه کتابفروشيها خواهد شد. حقیقت این است که یکي از کتابهای بسیار مهم در تاریخ به اصطالح مبارزات مردم شوروي علیه حکومت کمونیستهاست. بعضيها این کتاب را بزرگترین زندگينامه روسي در قرن بیستم در کنار یکي، دو کتاب دیگر معرفي کردهاند. اثر بسیار مهمي است. تقریبا بعد از گذشت 05سال از ترجمه انگلیسي کتاب «امید علیه امید» حاال به زبان فارسي نیز منتشر شده است. به هر حال، شباهتهایي بین همه مردمي که در چالش با حکومتهاي استبدادي و توتالیتر هستند، وجود دارد. آن چیزي که در کتاب «امید علیه امید» مطرح ميشود به اصطالح درد و دغدغه مشترک مردم سراسر جهان در مبارزه با استبداد است. درواقع چنین دغدغههایي فراملي هستند و معطوف به چارچوب جغرافیایي روسیه نیست. هر کشوري که با استبداد و ایدئولوژي توتالیتر درگیر است، قطعا چنین دغدغههایي خواهد داشت و بهطور خاصه روشنفکرها خیلي مهم هستند. کتاب «امید علیه امید» دو وجه دارد. از یک سو، زندگي روشنفکران شوروي را در فضایي اختناقآمیز نشان ميدهد. آنها اصال چه رفتار و چه کارهایي ميکردند؟ چه واکنشهایي به قدرت داشتند؟ اصال قدرت ارعاب حکومت تا چه حد بود؟ و با این وجود، روشنفکرها کماکان فعالیت خودشان را ميکردند و صداهاي مختلفي در جامعه بود. از سوي دیگر، زندگي اجتماعي مردم شوروي را در دوره خفقان و سیاه استالینیستي ميبینیم. این اتفاق از منظر تاریخ مردمشناسي ارزش ویژهاي دارد. مهم است که بدانیم در بطن تودههاي مردم در آن روزگار وحشت استالینیستـــي چه اتفاقهایــي رخ ميداده است.» بیژن اشتري که عالقه بسیار زیادي به ترجمه شخصیتهاي مهم دوره کمونیستي شوروي دارد و بیشتر آنها را در نشر «ثالث» منتشر کرده است، در ادامه درباره دغدغههاي حرفهاش چنین ميگوید: «دغدغه روزم را اینگونه توضیح ميدهم. اصال و به هیچ عنوان مترجمي نیستم که بدون هدف ترجم کنم. برخي از مترجمان کشور با تمام احترامي که برايشان قائل هستم، شبیه «دستگاه ترجمه» ميمانند. هر کتابي از هر طریقي به دستشان برسد، ترجمه ميکنند. چون زبانشان خوب است برايشان مهم نیست چه کتابي را به دستشان دادهاند. من اصال اینطوري نیستم. از زماني که وارد حرفه ترجمه شدهام هدف خاصي را دنبال ميکنم. ترجمههایي را هم که انجام دادهام کامال هدفمند هستند. انتخاب کتابها دقیقا در راستاي همین هدف هستند. تاکنون نیز به این هدف پایبند بودهام و در همین راه ادامه خواهم داد. درواقع درد جامعه و جوانان امروز خود را بررسي کردهام. مسائلي که براي مردم مهم است را تشخیص دادهام و درهمینراستا کتابهایي را انتخاب و ترجمه کردهام.» مترجم کتاب «استالین جوان، از تولد تا انقالب اکتبر» درباره اتفاقات دوران استالین ميگوید: «توجه داشته باشید موضوعي مانند اقتصاد مستقل و خودکفا براي اولینبار توسط استالین مطرح شد. با این تصور که کشور شوروي در محاصره دشمنان بیروني است؛ بنابراین باید اقتصاد را ببندیم، درحاليکه طرح غلطي بود. اقتصاد موقعي ميتواند رونق پیدا کند که در تعامل با دیگر اقتصادهاي دنیا باشد. هیچ اقتصاد بستهاي معنا نخواهد داشت. به نظرم، ما از کمونیسم تاثیر زیادي گرفتهایم. مجموعه کتابهایي که از دوران کمونیسم شوروي ترجمه ميکنم براي این است که گرههاي ذهني مردم خودمان را باز کنم. حتي براي روشنفکران هم روشن ميشود که کمونیسم واقعي چه چیزي بوده است. لنین، تروسکي، انور خوجه، مائو تسه تونگ ...و را درست ميشناسیم. توهماتي که درباره این آدمها داریم باید کنار برود.» امید علیه امید: روشنفکران روسیه در دوره وحشت استالیني نویسنده: نادژدا ماندلشتام ترجمه: بیژن اشتري سال انتشار: ۵۹۳۱/ چاپ: دوم ناشر: نشر ثالث قیمت: ۰۵هزار تومان

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.