هزارتوی ناکارآمدی

Vaghay Ettefaghie - - سیاست -

هرازچندگاهي شاهد پخش برنامههايي از صداوسيما هستيم که موجب اعتراضات مردم و حتي جريحهدار شدن احساسات عمومي میشود. در برنامههاي زنده مقوله متفاوتي وجود دارد و واقعا کنترل آن کار سختي به نظر ميرسد، اما بايد پرسيد با وجود دستگاههاي نظارتي متعدد چگونه حتي اشتباهات بنيادين در برنامههاي ضبط شده وجود دارد؟ ساختار نظارتي در صداوسيمای جمهورياسالمي ايران، بسيار پيچيده و چنداليه است؛ چه مجموعه نظارتهاي دروني و چه نظارتهاي بيروني. به صورتي که در ابتداي ورود تصور ميشود هيچ مويي الي درز کار نرود، اما در کمال ناباوري، گاهي اوقات اتفاقاتي ميافتد که تصورش هم سخت به نظر ميرسد.

صدا و سيما و نظارت دروني

پس از عبور از اليه قانوني و ورود به ساختار نکته جالبي قابل دريافت است و آن اينکه بسياري از ايدهها کامال وابسته به تهيهکننده امکان پخش يا عدم پخش مييابد. تاثير مستقيم اين مسئله زماني مکشوف ميشود که ميبينيم برخي از جمالت، عبارات و رفتارها در برنامههايي مانند دورهمي، خندوانه ...و قابل پخش است، اما ايدههاي مهم و تاثيرگذاري که حساسيت خاصي بر آن نيست رد ميشود. يکي از دستاندرکاران توليد سيما که نخواست نامش فاش شود در گفتوگو با «وقايعاتفاقيه» دراينزمينه گفت: «تهيهکنندگان صداوسيما که ميتوانند برنامههاي جدي اين شبکهها را در اختيار بگيرند اصوال بايد روابط ويژهاي با برخي مديران و چهرههاي خاص داشته باشند. همين مسئله حتي روساي شبکهها در مديريت زيرمجموعه خود را ناتوان ميکند. فارغ از مقوله حجاب که قوانين شرع را در بر ميگيرد و به صورت دقيق درباره آن سخن گفته شده است، ميتوان به جرات گفت در صداوسيما هيچ منشور يا آييننامه مشخصي درباره مميزيهاي پخش وجود ندارد و همين مسئله فضا را کامال قائم به شخص ميکند و هر شبکه را از شبکه ديگر در خطوط قرمز متمايز ميسازد. از جانبي ديگر شاهد آن هستيم که هرقدر برنامهاي در صداوسيما پولزاتر باشد امکان کاهش مميزيهاي آن بيشتر است. به اين معنا که اگر اسپانسر صفر تا ۰۰۱برنامه بيروني باشد و بتواند تبليغات بيشتري را جذب کند در نهايت مميزيهاي کمتري نيز خواهد داشت.» او در ادامه تاکيد کرد: «در صداوسيما واحدي با عنوان واحد پخش وجود دارد که افراد شاخصي در سالهاي گذشته مانند حسين پاکدل نيز رياست آن را بر عهده داشتهاند. اين واحد، نظارت نهايي را بر توليدات صداوسيما انجام ميدهد و پس از تاييد اين نهاد تصاوير

روي آنتن ميروند. در گذشته ساختار سفت و سخت همه دستاندرکاران توليد را برابر ارزيابي ميکرد اما امروز تهيهکنندگاني که قدرتشان از نهادهاي نظارتي صداوسيما بيشتر است با تکيه بر آن نهادها عمال ميتوانند نهادهاي نظارتي را هم دور بزنند. حتي کار از اين حد هم بيشتر پيش رفته است. اين تهيهکنندگان حتي در برخي موارد ميتوانند بخش بازرگاني را اصطالحا دور بزنند و خودشان مستقيم و بيواسطه بحثهاي مالي جانبي پروژه را نيز پيش ببرند.» او در بخش ديگري از اين گفتوگو تاکيد کرد: «داستان برنامههاي زنده هم که پيچيدهتر از اين موارد است. عمال بهجز تعدادي محدود تهيهکننده خاص هيچکس نميتواند برنامه زنده آنتن صداوسيما را در اختيار بگيرد. اين حساسيت به حدي است که حتي ميهمانان برنامه زنده گزينش

سفت و سختي دارند و پيش از آمدن در تصوير بايد پروندهشان تاييد شود.»

صدا و سيما و نظارت بيروني

در ابتدا صداوسيما زير نظر شورايي به نام شوراي سرپرستي صداوسيما اداره ميشد. پيش از اصالح قانون اساسي در اصل ۵۷۱ آمده بود: «در رسانههاي گروهي (راديو و تلويزيون)، آزادي انتشارات و تبليغات طبق موازين اسالمي بايد تامين شود. اين رسانهها زير نظر مشترک قواي سهگانه قضاييه (شورايعالي قضايي)، مقننه و مجريه اداره خواهد شد. ترتيب آن را قانون معين ميکند.» پس از اصالحيه قانون اساسي در سال ۸۶۳۱ اصل ۵۷۱ به اين صورت تغيير کرد و شوراي سرپرستي منحل و شوراي نظارت به جاي آن تشکيل شد: «در صدا و سيماي جمهورياسالمي ايران، آزادي بيان و نشر افکار با رعايت موازين اسالمي و مصالح کشور بايد تامين شود. نصب و عزل رييس سازمان صدا و سيماي جمهورياسالمي ايران با مقام رهبري است و شورايي مرکب از نمايندگان رييسجمهور، رييس قوهقضاييه و مجلس شوراي اسالمي (هر کدام دو نفر) نظارت بر اين سازمان خواهند داشت. خط مشي و ترتيب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معين ميکند.» شوراي نظارت بر سازمان صدا و سيماي جمهورياسالمي ايران که براساس اصل ۵۷۱ قانون اساسي جمهورياسالمي ايران تشکيل شده، نهادي براي نظارت بر صداوسيماست. اين شورا بهعنوان بازوي نظارتي، مسئول ارائه مستقيم گزارشها و ارزيابيهاي قواي سهگانه نظام از عملکرد رسانه ملي به رهبر معظم جمهورياسالمي است. اين شورا از ۶ عضو (دو نفر به انتخاب رييسجمهور ايران، دو نفر به انتخاب رييس قوه قضاييه و دو نفر به انتخاب مجلس شوراي اسالمي) تشکيل ميشود. اعضاي فعلي اين شورا غالمحسين محسنياژهاي و محمدجواد الريجاني از طرف قوه قضاييه، علي جنتي و حسامالدين آشنا از طرف قوه مجريه و سيد احسان قاضيزاده هاشمي و غالمرضا کاتب به انتخاب قوه مقننه هستند و رياست آن بر عهده غالمحسين محسني اژهاي است. اما بهواسطه آنکه اين شورا توانايي صدور دستور مستقيم و الزماالجرا به مديران اين غول رسانهرا ندارد، نظارت موجود را صرفا تبديل به نظارتي استطالعي کرده است. حال با اين توضيحات شايد راحتتر بتوان دريافت چرا وضعيت صدا و سيماي ما به اين شکل است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.