جهان در آستانه جنگ هستهاي؟

Vaghay Ettefaghie - - جهـــــان - منبع: پراجکت سينديکيت خاويرسوالنا رئيس سابق اتحاديه اروپا

ديپلماسي ايراني: جهان دوباره چند قطبي شده و همراه با آن رقابتهاي استراتژيک ميان قدرتهاي بزرگ نيز بازگشته است. ظهور دوباره چين و بازگشت روسيه به خط مقدم سياستهاي جهاني دو ديناميک برجسته بينالمللي در قرن بيست و يکم تا اينجا بوده است.

در يک سال اول حضور «دونالد ترامپ» در کاخ سفيد، تنشها ميان اياالتمتحده و اين دو کشور بهطور چشمگيري افزايش يافته است. همزمان با مشوش شدن فضاي سياست داخلي آمريکا، روابط اياالتمتحده با اين دو کشور که مهمترين رقباي آن محسوب ميشوند نيز مختل شده است. پنج سال پيش زماني که پرزيدنت «ژي جينپينگ» به قدرت رسيد نظريه «نوع جديد روابط ابر قدرتها» را برپايه همکاري و گفتوگو و همچنين احترام متقابل به منافع ملي يکديگر مطرح کرد. اما همچنانکه يکجانبهگرايي چين در مسئله درياي چين جنوبي حکايت دارد، اين کشور آن زمان که الزم است چندان پايبند به موعظههاي خود نيست. به همين ترتيب، از دست رفتن نفوذ نسبي ديپلماتهاي چين با برجسته شدن نمادها ميان ژي و ارتش آزاديبخش خلق برجسته ميشود. ژي به تازگي ميل شوکهکننده به بر تن کردن يونيفورمهاي نظامي پيدا کرده است.

روسيه نيز به نوبه خود دو جمهوري استقالل يافته از اتحاد جماهير شوروي را در يک دهه اخير اشغال کرده و هزينههاي نظامي اين کشور به نسبت توليد ناخالص ملياش به طرز حيرت آوري افزايش يافته است. مهمتر از همه، اياالتمتحده و روسيه يکديگر را به نقض توافق «منع موشکهاي هستهاي ميان برد» متهم کردهاند، تنها توافق متعلق به جنگ سرد ميان دو کشور که همچنان زنده است. در حالي که عقل حکم ميکند چالشهاي کنوني را به رسميت بشناسيم اما بايد از اغراق درباره آنها حذر کنيم. در ماههاي گذشته دولت اياالتمتحده سه سند مهم را منتشر کرده است: استراتژي امنيت ملي، استراتژي دفاعي و بررسي وضعيت هستهاي. در تمام اين اسناد به وضوح از چين و روسيه بهعنوان تهديدات جدي عليه نظم بينالمللي ياد شده است. اما تهديد اصلي عليه اياالتمتحده امروز از جانب چين و روسيه نيست، بلکه از جانب سياستهاي سردرگمکننده خود اياالتمتحده است، دليل آن امتناع ترامپ از سازگاري با نظم بينالمللي است که آمريکا خود به ايجاد آن کمک کرد و دههها است از آن دفاع ميکند.

الزم است به ياد داشته باشيم وقتي که ترامپ «کيم جونگ اون» رهبر کرهشمالي را با حمله ارتش اياالتمتحده مرعوب ميکند، مسئوليت بر عهده او است. بودجه نظامي اياالتمتحده با فاصله بسيار در رتبه اول جهان قرار دارد، تقريبا سه برابر چين که در رتبه دوم قرار دارد و 9 برابر روسيه که در رتبه سوم قرار دارد. درواقع اگر بودجه نظامي هشت کشور بعدي را با هم جمع کنيم هنوز بودجه نظامي آمريکا باالتر است. آمريکا همچنين پيشرفتهترين زرادخانههاي هستهاي جهان را در اختياردارد. اما بهرغم اعالم مکرر و (اغلب غيرمحترمانه) دولت ترامپ درباره برتري نظامي آمريکا، اقدامات او حکايت از آن دارد که اين برتري کافي نيست. سند «بررسي وضعيت هستهاي» بهترين مثال براي اين اختالل شناختي آمريکا است. دکترين جديد اياالتمتحده بر افزايش تعداد تسليحات هستهاي با پتانسيل انفجاري نسبتا پايين دارد. هدف از اين ابزار خنثي کردن تواناييهاي روسيه در اين عرصه است. در اين سند آمده است «از بين بردن تصور اشتباهي دشمنان بالقوه که باعث محدودکردن استفاده از ابزارهستهاي آنها شود ميتواند به نفع اياالتمتحده و متحدانش باشد» اما اگر تصور آنها بهراستي اشتباهي است، پس چرا آمريکا اصال بايد به آن پاسخ دهد؟

برخالف ديدگاههاي پنتاگون، توسعه تاکتيکي تسليحات هستهاي درواقع باعث ميشود بيشتر در آستانه جنگ هستهاي قرارگيريم و آنچنان که «رابرت اينهورن» کارشناس موسسه «بروکينگز» توضيح ميدهد سند بررسي وضعيت هستهاي شامل بندهاي ديگر با تاثيرات مشابه است: بخشي که ميگويد اياالتمتحده ميتواند در پاسخ به «حمالت استراتژيک غيرهستهاي» که تعريف مبهمي دارد ميتواند از تسليحات اتمي استفاده کند. نزديکشدن به آستانه جنگ هستهاي، خطر فاجعه جهاني را افزايش ميدهد، خطري که دانشمندان اتمي اينک در باالترين حد خود از سال 1953 قرار دادهاند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.