پ‌ساندا‌ز ‌هوشمندانه

محیطزیست

Vaghay Ettefaghie - - ایـــــران - مسعودامیرزاده کنشگرمحیطزیست

رفتار کره زمين برای حــــــفظ حـــــيات،گاه آنچــنان هوشمندانه و پيچيده است که چارهای جز پذيرفتن کليت او بهعنوان موجودی ذوحيات برای بيننده برجای نمیگذارد.يک نمونه از اين رفتارها عمل زمين در جذب آبهای سطحی حاصل از بارش و ذخيره آن به صورت آبهای زيرزمينی است. شايد در ظاهر اين عملی ساده و مکانيکی به نظر برسد ليکن در پس همين عمل ساده آنچنان پيچيدگیهای فراوان و کارکردهای متعدد نهفته است که راه را برای تفاسير بسيار غايت باز میکند. زمين هنگام دست و دلبازیهای آسمان همچون مادربزرگی دورانديش و مقتصد ذره ذرههای بارش را جمع و در نهانخانه خويش انبار میکند و اين گردآوری وسواسگونه کاری است که ازل در انجام آن تامل و کوتاهی نکرده است. امروزه میدانيم که نه تنها تامين آب مورد نياز بسياری موجودات زنده در وابستگی به همين ذخيره و انبارحياتی است بلکه عمال چرخه کلی آب نيز در ارتباطی کامال وثيق با آبهای زيرزمينی قرار دارد بهطوری که اختالل در ميزان اين آبها پيامدهای جدی در نقصان آبهای سطحی و کاهش جريان رودخانهها به دنبال خواهد داشت و هنگامی که به ياد آوريم در سازمان طبيعت حفاظت از خاک و ممانعت از فرسايش آن و ايجاد پديدههای نامطلوبی چون ريزگرد و غبار برعهده آبهای زيرزمينی قرار گرفته است به نقش ويژه اين آبها در کل چرخه حيات و مولفههای اساسی آن بيشتر پی خواهيم برد. حوزههای تمدنی مختلف بر اساس شرايط اقليمی و دانش ضمنی و هوشمندیهايشان از منابع آب زيرزمينی به اشکال متفاوتی بهرهمند شدهاند ليک اگر قرار باشد مردمانی برای بهرهبرداری پايدار و بوم سازگار از اين ذخاير به عنوان الگو معرفی شوند بدون شک و اغراق اين الگو ايرانيان خواهند بود. نياکان ما توانستند با ابداع تکنيک کاريز يا قنات، کهنترين الگوی توسعه پايدار را به جهانيان معرفی کنند الگويی که ضمن بهرهمندی از طبيعت، حقوق ساير زيستمندان وحفظ کارکردهای طبيعی در آن بهطور کامل لحاظ شده بود. قناتهای ايران با طولی به اندازه سرجمع ۷/۷ برابر خط استوا و دبی معادل ۱/۲ کارون دوران پر آبی توانستند امکان برپايی 53۱ هزار روستا و آبادی تا سال ۱335 در سرزمينی با ميزان بارش يک سوم متوسط جهانی را فراهم کنند و اين معجزه در حالی اتفاق افتاد که هيچ آسيب جدی ناشی از اين برداشت به ساختار طبيعی ايران يا پايداری منابع آن گزارش نشده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.