Het heel­al door de ja­ren heen

DE SUPERNOVA VAN 1054

Alles over Geschiedenis - - Inhoud -

Ont­dek­kin­gen die de kijk op de he­mel ver­an­der­den.

CHI­NA 1054

Toen er een hel­de­re nieu­we ster ver­scheen in het ster­ren­beeld dat we te­gen­woor­dig Stier noe­men, wis­ten de Chi­ne­se as­tro­no­men niet wat ze er­van moesten den­ken. De ‘gast­ster’, zo­als ze hem noem­den, was zo hel­der dat hij zelfs over­dag te zien was. Te­gen­woor­dig we­ten we dat het een krach­ti­ge ex­plo­sie van een ster (supernova) be­trof. De res­ten van de­ze supernova zijn nog steeds zicht­baar als de Krab­ne­vel. Hier­bin­nen be­vindt zich de pul­sar. Toen de­ze re­gel­ma­ti­ge sig­na­len in 1967 wer­den ont­dekt, dach­ten as­tro­no­men eerst aan de mo­ge­lijk­heid van bui­ten­aards le­ven, maar dat idee werd snel ver­wor­pen.

De ko­meet van Hal­ley keert te­rug

ENGELAND 1705

In de ze­ven­tien­de en acht­tien­de eeuw stel­den ko­me­ten de as­tro­no­men voor gro­te raad­sels. Het was Ed­mund Hal­ley die de door de ja­ren heen ont­sta­ne ver­ha­len over en beel­te­nis­sen van ver­schil­len­de ko­me­ten wist te­rug te bren­gen tot het­zelf­de ver­schijn­sel, na­me­lijk dat de­ze zelf­de ko­meet va­ker dan één keer langs de aar­de scheer­de. Hal­ley be­re­ken­de dat de tijd tus­sen el­ke om­loop 76 jaar be­droeg.

Uit­vin­ding van de te­le­scoop

NEDERLAND 1608

Jo­han­nes (Hans) Lip­per­hey was een in Duitsland ge­bo­ren len­zen­slij­per en bril­len­ma­ker die in het Zeeuw­se Mid­del­burg woon­de en werk­te. Hij maak­te met be­hulp van een buis en twee gla­zen een in­stru­ment ‘om­me ver­re te sien’. Naar al­le waar­schijn­lijk­heid had Lip­per­hey het idee af­ge­ke­ken van zijn buur­man, Sa­cha­ri­as Jan­sen, die ook bril­len­ma­ker was. In eer­ste in­stan­tie werd de ‘Hollandse kij­ker’ ge­bruikt voor mi­li­tai­re doel­ein­den. Twee jaar la­ten speur­de Ga­li­leo er de he­mel mee af.

RINGEN

VAN SATURNUS

De Ne­der­land­se we­ten­schap­per Chris­ti­aan Huy­gens richt­te op 25 maart 1655 zijn te­le­scoop op de pla­neet Saturnus en ont­dek­te dat de pla­neet een ring om zich heen heeft.

ACH­TER DE MELKWEG

VS 1923

On­ze zon be­vindt zich in de Melkweg, een spi­raal­vor­mig stel­stel van 200 mil­jard ster­ren. Toen ne­gen­tien­de-eeuw­se as­tro­no­men va­ge lichtslier­ten aan de he­mel ont­dek­ten, dach­ten ze dat het ne­vels wa­ren. Ze kon­den in de­ze slier­ten na­me­lijk geen af­zon­der­lij­ke ster­ren ont­dek­ken. Met be­hulp van een te­le­scoop met een ope­ning van 2,5 me­ter zag de as­tro­noom Ed­win Hub­ble in 1923 dat de­ze slier­ten wel de­ge­lijk af­zon­der­lij­ke ster­ren be­vat­ten. Bo­ven­dien be­von­den zich de­ze ster­ren bui­ten ons ei­gen Melk­weg­stel­sel.

APOL­LO 11

VS JU­LI 1969

Die an­de­re, meer pres­ti­gi­eu­ze, wed­strijd werd wel door de Ame­ri­ka­nen ge­won­nen. Op 20 ju­li 1969 lie­pen er twee as­tro­nau­ten rond op het op­per­vlak van de maan. Neil Arm­strong en Ed­win ‘Buzz’ Al­drin had­den hun maan­lan­der Ea­g­le na een ha­che­lij­ke da­ling vei­lig ge­par­keerd in de Zee der Stil­te, zo­als het lan­dings­ge­bied werd ge­noemd. Ook bij het op­stij­gen van­af de maan ging het bij­na mis. De scha­ke­laar die de mo­to­ren moest star­ten, was af­ge­bro­ken. Dit werd ver­hol­pen door er een bal­pen in te ste­ken.

EER­STE MENS IN DE RUIM­TE

SOV­JET-UNIE APRIL 1961

Na de lan­ce­ring van Spoet­nik 1 brak er een wa­re ruim­te­wed­loop uit tus­sen de VS en de Sov­jet­U­nie, met als in­zet de eer­ste mens in de ruim­te. De Sov­jet-Unie won toen op 12 april 1961 Joe­ri Ga­g­a­rin aan boord van de Vo­stok 1 werd ge­lan­ceerd. In de­ze klei­ne cap­su­le vol­tooi­de de kos­mo­naut één rond­je rond de aar­de al­vo­rens naar de aar­de te­rug te ke­ren. Iets min­der dan een maand la­ter luk­te het ook de Ame­ri­ka­nen om een mens in de ruim­te te krij­gen. Volks­held Ga­g­a­rin over­leed ove­ri­gens in

1968 als ge­volg van een vlieg­on­ge­luk.

EXOPLANETEN ONT­DEKT

ZWIT­SER­LAND 1995

In sci­en­ce­fic­ti­on ko­men al­tijd pla­ne­ten voor die bui­ten ons zon­ne­stel­sel lig­gen, maar de eer­ste zo­ge­naam­de exoplaneten wer­den pas in de ja­ren 90 ont­dekt. Dit wa­ren gi­gan­ti­sche gas­bol­len die om hun ster heen cir­kel­den en die erg heet wa­ren, som­mi­ge wel 1000 °C. De eer­ste pla­ne­ten die om zon­ach­ti­ge ster­ren draai­en wer­den in 1995 ont­dekt. De NASA-ruim­te­te­le­scoop Ke­pler, die in 2009 werd ge­lan­ceerd, heeft wel dui­zen­den exoplaneten ont­dekt. Daar zit­ten ook mo­ge­lijk be­woon­ba­re exem­pla­ren tus­sen.

Wan­neer de zon voor Saturnus schuift, zijn de ringen in al hun glo­rie te zien. Fo­to ge­maakt door de ruim­te­son­de

Cas­sini­Huy­gens.

De­ze fo­to van de ko­meet van Hal­ley

werd ge­maakt in 1986.

Joe­ri Ga­g­a­rin werd met di­ver­se on­der­schei­din­gen ge­lau­werd, waar­on­der de ti­tel van ‘Held

van de Sov­jet­Unie’.

Ed­win Hub­ble ont­dek­te dat stel­sels zo­als de­ze (M101) zich miljoenen licht­ja­ren bui­ten ons

Melk­weg­stel­sel be­vin­den.

Il­lu­stra­tie van een ex­op­la­neet die om een dub­be­le ster heen draait.

Al­drin, ge­fo­to­gra­feerd door

Arm­strong die zelf ook nog zicht­baar is in het vi­zier van Buzz.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.