Hoe ont­dek je een pla­neet?

UREN­LANG NAAR HET UNI­VER­SUM STAREN, HOPEND OP EEN NIEU­WE ONT­DEK­KING.

Alles over Geschiedenis - - Inhoud -

De hand­lei­ding tot eeu­wi­ge roem.

Slechts twee pla­ne­ten zijn of­fi­ci­eel ont­dekt: Ura­nus en Nep­tu­nus. Nou ja, drie, als je de dwerg­pla­neet Plu­to mee­telt. De an­de­re pla­ne­ten zijn met het blo­te oog waar te ne­men, en daar­om al sinds men­sen­heu­ge­nis be­kend. Door de uit­vin­ding van de te­le­scoop in de 17e eeuw heb­ben tal­lo­ze nieuws­gie­ri­ge we­ten­schap­pers en as­tro­no­men het lucht­ruim af­ge­struind naar on­be­ken­de fe­no­me­nen. Door de­ze uit­vin­ding kre­gen men­sen een her­nieuw­de in­te­res­se in de as­tro­no­mie, waar­bij er ook tel­kens nieu­we en be­te­re in­stru­men­ten wer­den ont­wik­keld. Eind 18e eeuw werd de pla­neet Ura­nus ont­dekt door as­tro­noom Wil­li­am Her­schel: hij werd dan ook de eer­ste mens die of­fi­ci­eel een pla­neet ont­dek­te.

01 Flink stu­de­ren In de acht­tien­de eeuw was as­tro­no­mie een com­plexe we­ten­schap. Je kunt niet zo maar een te­le­scoop op het heel­al rich­ten en ho­pen dat je iets nieuws te zien krijgt. Een pla­neet ont­dek je niet zo­maar. Zorg dus dat je ken­nis over het heel­al he­le­maal up-to-da­te is. Om­dat as­tro­no­mie zo snel ver­an­dert, moet je de gro­te den­kers goed in de ga­ten hou­den.

02 Bouw je te­le­scoop Hoe­wel as­tro­no­mie snel aan po­pu­la­ri­teit wint, is het nog steeds een be­gin­nen­de we­ten­schap. Te­le­sco­pen zijn nog niet al­ge­meen ver­krijg­baar. Je moet vrien­den wor­den met men­sen die er een heb­ben, zo­dat je een te­le­scoop kunt le­nen, of je moet er zelf een­tje bou­wen. Her­schel bouw­de meer dan 400 te­le­sco­pen tij­dens zijn car­ri­è­re, waar­van de mees­te ge­woon van­uit huis.

03 Naar bo­ven tu­ren Op het mo­ment dat Her­schel Ura­nus ont­dek­te, was hij niet op zoek naar een nieu­we pla­neet. Hij was naar de ster­ren aan het kij­ken. En dan ben je wel in de buurt, na­tuur­lijk. Steek tijd in het ob­ser­ve­ren naar de ma­nie­ren waar­op ster­ren zich ge­dra­gen. Hoe meer je be­kend raakt met het ge­drag van voor­wer­pen, des de eer­der ont­dek je af­wij­kin­gen. Maak hier ruim aan­te­ke­nin­gen van in een we­ten­schap­pe­lijk dag­boek.

04 Ge­luk heb­ben Met een 18e-eeuw­se te­le­scoop is het niet een­vou­dig om een pla­neet de ont­dek­ken. Ster­ker nog: pla­ne­ten zijn net zul­ke wa­zi­ge vlek­ken als ster­ren. Soms duurt het maan­den of zelfs ja­ren voor je een nieu­we pla­neet ont­dekt. Voor Her­schel was het geen eu­re­ka-mo­ment. Hij be­stu­deer­de Ura­nus tal­lo­ze ke­ren voor hij tot de con­clu­sie kwam dat het een pla­neet was.

05 Geef het een naam Als ont­dek­ker mag je de pla­neet een naam ge­ven. En dat is soms knap las­tig. Her­schel noem­de Ura­nus in eer­ste in­stan­tie ‘Ge­or­gi­um Si­dus’ of ‘De ster van Ge­or­ge’, naar ko­ning Ge­or­ge III. Dat viel niet goed bij de Fran­sen. Daar­na stond de pla­neet en­ke­le ja­ren te boek als Her­schel, tot het de naam Ura­nus kreeg, ge­ba­seerd op de Griek­se en Ro­mein­se my­tho­lo­gie.

06 Ge­niet van de faam Een mo­nu­men­ta­le ont­dek­king als de­ze is goed voor je po­pu­la­ri­teit. Net als Her­schel kun je een wa­re be­roemd­heid, ‘as­tro­noom des ko­nings’ en zelfs ge­rid­derd wor­den. Na­tuur­lijk zijn van­af dat mo­ment al­le ogen op jou ge­richt. Berg die te­le­scoop dus nog maar niet op, maar staar nog en­ke­le ja­ren naar de ster­ren … en daar voor­bij.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.