Hit­ler en het Oc­cul­te

Bij­ge­loof en bi­zar­re ri­tu­e­len van de na­zi­lei­ders

Alles over Geschiedenis - - Eerste Pagina -

e na­zi’s wa­ren wan­ho­pig”, zei ac­teur Jo­hn Hurt in Guil­ler­mo del To­ros fan­ta­sy­film Hell­boy. “Met een com­bi­na­tie van we­ten­schap en duis­te­re ma­gie wil­den ze de koers van de oor­log ver­an­de­ren.”

In al­ler­lei me­dia van bios­coop­films tot ro­mans is het beeld van een sa­men­wer­king tus­sen de na­zi’s en duis­te­re ma­gie of ou­de go­den vaak ge­bruikt. Hoe­wel de be­kend­ste ui­tin­gen hier­van zon­der meer de re­tropulp­films van de In­di­a­na Jo­nes-se­ries zijn, is het idee van de na­zi’s die ach­ter ou­de re­lie­ken aan zit­ten veel ou­der dan je denkt.

In de vroeg­ste da­gen van de Twee­de We­reld­oor­log werd de fas­ci­na­tie van de na­zi’s met het oc­cul­te al aan­ge­haald. Zo schreef Her­mann Rauschning er al over in 1939 in het boek Ge­spräche mit Hit­ler en dat­zelf­de jaar pu­bli­ceer­de de Frans­man Edou­ard Sa­by Hit­ler et les for­ces oc­cul­tes. In 1940 kwam het En­gel­se Oc­cult cau­ses of the pre­sent war van Le­wis Spen­ce uit. In al de­ze boe­ken wordt Hit­ler weer­ge­ge­ven als een man die wordt ge­dre­ven door de­mo­ni­sche krach­ten die hij maar nau­we­lijks on­der be­dwang heeft. Maar de au­teurs had­den geen die­pe­re ken­nis over Hit­ler of zijn par­tij. Rauschning had eni­ge ge­loof­waar­dig­heid als mid­den­ka­der­lid van de na­zi­par­tij, maar hij dik­te zijn con­tact en ge­sprek­ken met Hit­ler be­hoor­lijk aan. Spen­ce was een Schot­se fol­klo­rist die zijn ei­gen in­te­res­se in het oc­cul­te pro­jec­teer­de op de mys­tie­ke schrijf­sels van na­zi’s naast Hit­ler. Sa­by was nog veel ver­der heen: hij in­ter­pre­teer­de hand­ge­ba­ren in fo­to’s van Hit­ler als oc­cul­te te­kens en trok zijn ve­ge­ta­ri­sche leef­stijl ge­lijk met Sa­ta­nis­me.

Zul­ke dun­ne fei­ten ver­an­der­den al snel in fic­tie en in 1941 schreef Den­nis Whe­at­ley de pa­ra­nor­ma­le thril­ler Stran­ge Con­flict. Hier­in ge­bruik­ten de na­zi’s ma­gie om van­uit ZuidA­me­ri­ka de trans-At­lan­ti­sche kon­vooi­en te be­drei­gen. Whe­at­ley was de Step­hen King van zijn tijd en bracht tijd door met oc­cul­tis­ten zo­als Aleis­ter Crow­ley en Mon­ta­gue Sum­mers. Hij werk­te bij de ‘Lon­don Con­trol­ling Sec­ti­on’, een on­der­deel van de wir­war aan Brit­se in­lich­tin­gen­dien­sten die com­plexe mis­lei­ding­ope­ra­ties uit­voer­den.

Na de oor­log schreef Whe­at­ley de boe­ken They used dark for­ces (1964) en Ga­te­way to hell (1970), die het oc­cul­te as­pect van na­zis­me in de pu­blie­ke ver­beel­ding hiel­den. Uit dit fic­tie­gen­re ont­stond in 1981 de eer­ste In­di­a­na Jo­nes-film: Rai­ders of the Lost Ark. Er volg­de een le­ven­dig sub­gen­re vol na­zi­zom­bies, hei­li­ge lan­sen en al­ler­lei an­de­re ma­gi­sche mys­te­ries van het Der­de Rijk.

De re­den voor de po­pu­la­ri­teit van de­ze ver­ha­len was in de ja­ren der­tig en veer­tig het­zelf­de als nu. Ter­wijl de na­zi­ma­chi­ne ogen­schijn­lijk on­stuit­baar over het ene na het an­de­re buur­land heen rol­de, was het moei­lijk te ver­kla­ren hoe zij in kor­te tijd zo mach­tig was ge­wor­den. Na de oor­log wa­ren de gru­we­len van de Ho­lo­caust, oor­logs­mis­da­den en be­zet­ting ook maar al te goed op de­ze ma­nier te ver­kla­ren. Dit kon niet het werk zijn van ge­wo­ne men­sen – het moesten mon­sters zijn die ver­bo­den duis­te­re ken­nis had­den ge­bruikt.

Toch is er een kern van waar­heid in het ver­haal, want de in­te­res­se in eso­te­ri­sche ken­nis was in na­zi-Duits­land ver­ras­send groot. De ge­dach­te dat Hit­ler werd ge­mo­ti­veerd door een ob­ses­sie met het oc­cul­te is to­ta­le on­zin. Maar oc­cul­tis­me speel­de ab­so­luut een gro­te rol in de na­zi­par­tij en as­tro­lo­gie, bij­ge­loof, ru­nen en my­tho­lo­gie wa­ren in de twaalf jaar waar­in het ha­ken­kruis bo­ven Ber­lijn wap­per­de al­tijd op de ach­ter­grond aan­we­zig.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.