Hel­den & schur­ken

Met wijs­heid, moed en strijd­kracht cre­ëer­de Shaka Zoeloe het groot­ste Afri­kaan­se ko­nink­rijk ooit.

Alles over Geschiedenis - - Inhoud -

Shaka Zoeloe.

Shaka span­de zijn spie­ren, nam een jacht­hou­ding aan en keek naar de gif­slang in het lan­ge gras. De zwar­te mam­ba had net een van de prijs­stie­ren ge­dood die hij van zijn men­tor Din­gis­wayo moest be­scher­men en richt­te zich ver­vol­gens op hem. Din­gis­wayo had Shaka op­ge­no­men toen hij en zijn moe­der uit de Zoe­l­oe­stam van zijn va­der wer­den ver­sto­ten, en door te fa­len had hij Din­gis­wayo la­ten val­len. De slang sis­te en maak­te een waar­schu­wings­ge­baar. Shaka moest de slang ver­slaan om zijn plek in de stam te be­hou­den. Hij was groot, snel en wend­baar, maar hij wist dat een beet van de gif­ti­ge slang fa­taal zou zijn. De slang sloeg toe, Shaka ont­week de blik­sem­snel­le aan­val, sprong op de slang af en door­boor­de hem met zijn speer. Din­gis­wayo prees Shaka al­tijd om zijn ko­nink­lij­ke bloed. Het was een van de re­de­nen dat hij hem en zijn moe­der op­nam, toen ze al­leen rond­zwier­ven. Ter­wijl Shaka vier­de dat hij de dood van de stier had ge­wro­ken, was hij meer ge­wor­den dan een po­li­tie­ke tool – hij was een vol­waar­di­ge Zoeloe-krij­ger ge­wor­den met zijn eer­ste do­de­lij­ke slacht­of­fer.

De over­win­ning op de slang was de eer­ste van ve­le ver­o­ve­rin­gen en hij klom snel op door de ran­gen van de Zoe­l­oe­sa­men­le­ving. Zijn vol­gen­de suc­ces kwam toen hij in 1809 bij het krij­gers­broe­der­schap van zijn stam ging, het Im­pi-re­gi­ment. Het ver­want­schap en de ac­cep­tie van de groep was voor hem een wel­ko­me op­luch­ting van de voort­du­ren­de be­spot­ting van zijn sta­tus als ver­sto­te­ne. De kin­de­ren schreeuw­den en schol­den hem uit, en ze be­le­dig­den zijn dier­ba­re moe­der. Nu was hij een man die res­pect af­dwong bij de an­de­re krij­gers en hij werd snel een po­pu­lai­re en be­kwa­me lei­der. Met zijn fy­sie­ke vaar­dig­he­den en jacht­kwa­li­tei­ten stak hij met kop en schou­ders bo­ven de rest uit en hij stond be­kend om zijn ori­gi­ne­le idee­ën. Hij vond de tra­di­ti­o­ne­le Afri­kaan­se ma­nier van oor­log voe­ren ach­ter­haald. De krij­gers ston­den na­me­lijk op speer­wor­paf­stand te­gen­over el­kaar en wier­pen zo hun spe­ren (de as­se­gaai). Shaka ont­wierp een kor­te­re steek­speer met een gro­ter lem­met voor een di­rec­te­re aan­val, de ik­lwa. De­ze had een schacht van 60 cen­ti­me­ter en een bre­de­re zwaard­vor­mi­ge speer­punt van 30 cen­ti­me­ter. Het was een snel­ler en do­de­lij­ker wa­pen op kor­te af­stand.

Din­gis­wayo was on­der de in­druk van de­ze her­vor­min­gen en de over­win­nin­gen die Shaka in­mid­dels op zijn naam had staan. Hij had een ster­ke bond­ge­noot ge­von­den en werd be­ves­tigd in zijn keu­ze om hem in zijn dorp op te ne­men toen nie­mand hem ac­cep­teer­de. Om hem te be­dan­ken voor zijn dienst, hielp Din­gis­wayo Shaka om in 1816 als stam­hoofd te­rug te ke­ren naar de

Shaka stond be­kend om zijn kracht en wend­baar­heid, maar hij was een slech­te spre­ker in het open­baar en viel vaak over zijn ei­gen

woor­den.

Shaka’s naam was oor­spron­ke­lijk Ts­ha­ka. Shaka be­te­kent let­ter­lijk ‘bas­taard’ en werd ge­bruikt om hem als kind te be­spot­ten, maar de naam bleef

han­gen.

stam van zijn va­der. De­ge­nen die hem kort na zijn ge­boor­te wil­den ver­ban­nen, wer­den snel in het ga­reel ge­bracht door de angst­aan­ja­gen­de Zoe­loek­rij­gers. Din­gis­wayo her­stel­de zijn eer en de eer van zijn moe­der, en Shaka schonk hem op zijn beurt zijn eeu­wi­ge trouw. En het was die trouw die Shaka in­spi­reer­de om ac­tie te on­der­ne­men toen Din­gis­wayo werd ver­moord door le­den van de na­bu­ri­ge stam Ndwand­we. Shaka voel­de zich ver­plicht om wraak te ne­men op de moor­de­naars van zijn men­tor. Hij voeg­de snel zijn stam sa­men met die van Din­gis­wayo, om zo een jong Zoe­loe­ko­nink­rijk te vor­men. Ver­vol­gens ver­klaar­de hij de oor­log aan de Ndwand­we en hun stam­hoofd Zwi­de, en ze ont­moet­ten el­kaar in de buurt van de Mh­la­tu­ze­ri­vier. Shaka leid­de de aan­val en ge­bruik­te zijn nieu­we buf­fel­hoorn­for­ma­tie om de stam­le­den van

Zwi­de vol­le­dig te ver­slaan. De over­le­ven­den en de vrou­wen wer­den in het Zoe­loe­ko­nink­rijk op­ge­no­men. Shaka had in drie jaar tijd een klein groep­je uit een dorp uit­ge­breid tot een groei­end volk dat op het he­le con­ti­nent ge­vreesd werd. Nu hij zijn nieu­we le­ger aan zijn zij­de had en zijn di­rec­te vij­an­den uit de weg wa­ren ge­ruimd, richt­te Shaka zich op het on­der­wer­pen van al­le men­sen in de Na­tal­re­gio, of ze nu vij­an­dig wa­ren of niet. Hij richt­te zijn nieu­we ko­nink­rijk op een mi­li­tai­re ma­nier in – hij was niet van plan om nog­maals te wor­den ver­sto­ten, of zelfs te wor­den ver­moord. Dus hij ont­wik­kel­de zijn mi­li­tai­re vaar­dig­he­den.

Al­le man­nen in zijn ko­nink­rijk wa­ren nu be­schik­baar voor mi­li­tai­re dienst. Ze wer­den in de Im­pi’s ge­rang­schikt op leef­tijd en de rest van het ko­nink­rijk zorg­de er­voor dat de krijgs­macht voed­sel en wa­pens kreeg. Het re­kru­te­ren kon ja­ren du­ren en sol­da­ten wer­den ge­huis­vest in spe­ci­a­le ba­rak­ken, zo­dat de ko­ning ze te al­len tij­de kon op­roe­pen. Het Zoe­loe­ko­nink­rijk (ook wel Zoe­loe­land) was in­tus­sen vol­le­dig ge­richt op oor­log­voe­ring, on­der lei­ding van Shaka.

Als kam­pi­oen­strij­der en ko­ning re­a­li­seer­de Shaka zich dat hij zijn ko­nink­rijk moest uit­brei­den om zijn aan­zien on­der zijn krij­gers

Shaka werd ge­bo­ren in een pe­ri­o­de van ex­tre­me hon­gers­nood in het zuid­oos­ten van

Zuid-Afri­ka. “Shaka had in drie jaar tijd een klei­ne groep uit­ge­breid tot een angst­aan­ja­gend volk.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.