Maxi­ma­le scherp­te­diep­te

De hy­per­fo­ca­le af­stand is een be­lang­rij­ke mee­t­een­heid voor land­schaps­fo­to­gra­fen. Wij la­ten je zien hoe je een fo­to van voor tot ach­ter he­le­maal scherp krijgt.

CHIP FOTO Magazine - - Voorwoord - Door Ton Heij­nen

Van voor tot ach­ter scherp.

Nor­maal ge­spro­ken stel­len fo­to­gra­fen scherp op het be­lang­rijk­ste de­tail van hun on­der­werp. Bij een por­tret zijn dat bij­voor­beeld de ogen van de ge­por­tret­teer­de. Voor land­schaps­fo­to­gra­fen is het he­laas niet zo een­vou­dig. Bij een prach­tig berg­land­schapspa­no­ra­ma wil je na­tuur­lijk niet al­leen scherp­stel­len op de berg­top­pen. In dat ge­val staan die haar­scherp op de fo­to, ter­wijl de de­tails op de voor­grond, waar de ogen van de toe­schou­wer ook over­heen gaan, wat wa­zig zijn. Bij land­schaps­fo­to­gra­fie is het de kunst om het scherp­te­be­reik zo te be­pa­len dat zo­wel de de­tails op de voor­grond als de ho­ri­zon scherp zijn. Dat lukt al­leen wan­neer je de re­gels van de scherp­te­diep­te be­grijpt en de hy­per­fo­ca­le af­stand kunt in­stel­len.

Wat houdt hy­per­fo­ca­le af­stand in?

De hy­per­fo­ca­le af­stand is de af­stand waar­op je, af­han­ke­lijk van de brand­punts­af­stand en het dia­frag­ma, moet scherp­stel­len om er­voor te zor­gen dat de scherp­te­diep­te van de ach­ter­grond zo dicht mo­ge­lijk naar de voor­grond komt. Aan­ge­zien de scherp­te niet plot­se­ling ver­an­dert, be­te­kent dit dat de de­tails die pre­cies in de fo­cus lig­gen haar­scherp wor­den af­ge­beeld, ter­wijl de ach­ter-

1 Fo­cus op de ber­gen Op de­ze fo­to zijn de berg­top­pen scherp te zien, maar de gras­hal­men op de voor­grond zijn on­scherp.

2 Fo­cus op het gras De gras­hal­men zijn haar­scherp af­ge­beeld, maar de ber­gen en de bo­men niet.

Ach­ter­grond: on­scherp Voor­grond: on­scherp

3 Fo­cus op de oe­ver De scherp­te­diep­te loopt hier van de voor­grond door naar de ach­ter­grond.

grond en de­tails op de voor­grond ook nog een ac­cep­ta­be­le scherp­te heb­ben. Een fo­to die zo ge­maakt wordt heeft bo­ven­dien een maxi­ma­le scherp­te­diep­te bij de ge­ko­zen brand­punts­af­stand en het ge­ko­zen dia­frag­ma.

Hoe groot is de hy­per­fo­ca­le af­stand pre­cies?

De for­mu­le voor het be­re­ke­nen van de hy­per­fo­ca­le af­stand is re­de­lijk ge­com­pli­ceerd, maar je hoeft de­ze af­stand dan ook niet ter plek­ke te be­re­ke­nen. Hier­voor zijn na­me­lijk kant-en-kla­re ta­bel­len en han­di­ge on­li­ne re­ken­pro­gram­ma’s ont­wik­keld. Er zijn zelfs apps voor je smartpho­ne, zo­als Hy­per­fo­cal Pro en DOF Cal­cu­la­tor. In de­ze apps hoef je al­leen maar de de­tails van je camera en je ob­jec­tief in te voe­ren om de cor­rec­te waar­den voor de hy­per­fo­ca­le af­stand te zien.

Hoe stel ik de hy­per­fo­ca­le af­stand in op mijn camera?

Er is he­laas geen spe­ci­a­le func­tie waar­mee je de fo­cus op een be­paal­de af­stand kunt in­stel­len. Je kunt het bes­te wer­ken met een ob­jec­tief met af­stands­schaal, waar­op je al een heel eind in de buurt komt. Mocht je dit hulp­mid­del niet heb­ben, dan kun je een ob­ject zoe­ken dat bij­na net zo­ver weg is als het ge­wens­te scherp­stel­punt en daar­op scherp­stel­len. Als je daar moei­te mee hebt, kun je het bes­te een lang meet­lint of een la­ser­af­stands­me­ter mee­ne­men. Hoe va­ker je het doet, des te be­ter je wordt in het in­schat­ten van de af­stand.

Wat is een scherp­te­diep­te­schaal en op wel­ke ob­jec­tie­ven kan ik die vin­den?

In ana­lo­ge tij­den had ie­der hand­ma­tig ob­jec­tief een scherp­te­diep­te­schaal, waar­op je ener­zijds de fo­cus heel pre­cies kon in­stel­len en an­der­zijds de bij­be­ho­ren­de scherp­te­diep­te bij ver­schil­len­de dia­frag­ma­ge­tal­len kon af­le­zen. De­ze han­di­ge op­tie is bij nieu­we­re ob­jec­tie­ven he­laas nau­we­lijks nog te vin­den, al zijn er nog wat hoog­waar­di­ge mo­del­len van bij­voor­beeld Voigt­län­der en Zeiss waar de func­tie wel in zit.

Waar­om is de zoe­ker soms on­scherp?

De scherp­te­diep­te die je in je zoe­ker ziet komt niet al­tijd over­een met die van de daad­wer­ke­lij­ke fo­to, die pas ont­staat als je ont­span­knop in­drukt. Dat komt door­dat het dia­frag­ma van een ob­jec­tief al­tijd he­le­maal open staat zo­lang je nog door de zoe­ker kijkt. Dat zorgt er­voor dat het beeld van de zoe­ker zo licht mo­ge­lijk is. Het in­ge­stel­de dia­frag­ma wordt pas van kracht wan­neer de fo­to ge­maakt wordt. Hier­door neemt de scherp­te­diep­te toe. Veel di­gi­ta­le spie­gel­re­flex­ca­me­ra’s heb­ben een dia­frag­mak­nop op de ob­jec­tief­ba­jo­net, zo­dat je voor het ma­ken van de fo­to de scherp­te­diep­te kunt be­oor­de­len. Als je daar­op drukt, sluit het dia­frag­ma zich tot de in­ge­stel­de waar­de en kun je in de zoe­ker de ver­wach­te scherp­te­diep­te zien. Om­dat de op­ti­sche zoe­ker hier­door on­ver­mij­de­lijk don­ker­der wordt, kun je be­ter de li­ve view-mo­dus ge­brui­ken, om­dat die de ver­schil­len in hel­der­heid ega­li­seert.

In de ana­lo­ge fotografie was de dia­frag­mak­nop ove­ri­gens van on­schat­ba­re waar­de, om­dat er geen en­ke­le an­de­re ma­nier was om de daad­wer­ke­lij­ke scherp­te­diep­te te be­oor­de­len. Met een di­gi­ta­le camera kun je daar­en­te­gen een test­fo­to ma­ken en de­ze di­rect ver­wij­de­ren.

Wat als de scherp­te­diep­te on­danks de hy­per­fo­ca­le af­stand als­nog niet goed is?

Als je de hy­per­fo­ca­le af­stand be­re­kend hebt, maar het scherp­te­diep­te­be­reik als­nog te laag is om de ge­he­le pa­no­ra­ma van voor tot ach­ter scherp weer te ge­ven, kun je het bes­te eerst pro­be­ren om met een dich­ter dia­frag­ma te fotograferen. Dat is na­me­lijk de meest ef­fec­tie­ve ma­nier om de scherp­te­diep­te te ver­gro­ten. Af­han­ke­lijk van het ob­jec­tief kan er wel dif­frac­tie op­tre­den bij een dia­frag­ma van f16 of f22. De kwa­li­teit van je fo­to wordt daar aan­zien­lijk min­der van.

Wan­neer de scherp­te­diep­te daar­na nog niet in or­de is, kun je al­tijd nog ge­bruik ma­ken van de fo­cus stac­king-me­tho­de. Dat houdt in dat je meer­de­re los­se fo­to’s maakt met ver­schil­len­de fo­cus­pun­ten – van de voor- tot de ach­ter­grond – en de­ze la­ter com­bi­neert in Pho­to­shop.

1

3

2

Voor­grond: scherp

Ach­ter­grond: scherp

Ach­ter­grond: scherp

Voor­grond: on­scherp

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.