Por­sche 959

Tekst: Hans-Joa­chim Wie­ha­ger, Jaap Pe­ters • Foto’s: Aleks­an­der Perko­vic De Por­sche 959 was zijn tijd ver voor­uit: met va­ri­a­be­le vier­wiel­aan­drij­ving, adap­tie­ve schok­dem­pers en een mo­tor met twee tur­bo’s ver­bijs­ter­de hij 30 jaar ge­le­den de au­to­we­reld.

Classic Cars (Netherlands) - - Inhoud -

Voor­jaar 1987, Hoc­ken­heim­ring. Een dag als in een sprook­jes­boek. Ach­ter het stuur van de Por­sche 959 stijgt de span­ning: zul­len de ban­den van de vel­gen wor­den ge­trok­ken, kun­nen de aan­drijf­as­sen het ver­mo­gen wel aan? De dub­bel­ge­bla­zen boxer­mo­tor ach­ter­in brult, de naald van de toe­ren­tel­ler klimt naar 3000, 4000 toe­ren. Dan de kop­pe­ling op la­ten ko­men – waar­na de we­reld een frac­tie van een se­con­de stil lijkt te staan. De 959 schiet voor­uit, bij­na zon­der aar­ze­ling, en in elk ge­val zon­der stre­pen op het as­falt ach­ter te la­ten. De snel­heid neemt toe: 100 km/h, 200 km/h. Bij het Mo­to­drom moet ge­remd wor­den. Na een be­heerste trap op de rem ver­traagt de au­to net zo bruut als hij ac­ce­le­reert. Al­les is heel ge­ble­ven bij de snel­ste 0-200 ooit.

Bo­ris Bec­ker

De my­the van de Por­sche 959 is in een aan­tal ge­tal­len sa­men te vat­ten: 2 – 4 – 3,9 – 315 – 450 – 420.000 – 1.000.000. Een iets min­der kor­te sa­men­vat­ting: de 2,85 li­ter gro­te zes­ci­lin­der boxer­mo­tor ach­ter­in wordt be­a­demd door twee tur­bo’s. De kracht wordt via al­le vier de wie­len naar het as­falt ge­stuurd. De 959 doet 3,9 se­con­den over de 0-100, heeft een top­snel­heid van 315 km/h en kost­te des­tijds in Duits­land 420.000 Mark. Het ver­mo­gen be­droeg 450 pk. En dat mil­joen? Dat is in­mid­dels het mi­ni­mum­be­drag dat je moet neer­tel­len voor een 959 met wei­nig ki­lo­me­ters, die van­uit de kel­der van een ver­za­me­laar op een vei­ling te­recht is ge­ko­men. Voor de dui­de­lijk­heid:

het gaat hier­bij niet om gul­dens, maar om eu­ro’s. En dat be­drag gaat nooit meer da­len.

Dat de Por­sche 959 een col­lec­tor’s item zou wor­den, was al dui­de­lijk in 1985. Toen maak­te hij zijn de­buut op de IAA in Frank­furt en baar­de hij net zo­veel op­zien als de 17-ja­ri­ge Bo­ris Bec­ker, die dat jaar voor het eerst Wim­b­le­don won. Ove­ri­gens was hij een van de eer­sten die een 959 kocht, en waar­schijn­lijk de jong­ste. De 200 stuks die Por­sche in Frank­furt aan­kon­dig­de, wa­ren met­een uit­ver­kocht. Wie ach­ter het nest vis­te, bood toen al het dub­be­le om er als­nog een­tje te be­mach­ti­gen. Veel 959’s wer­den di­rect in de fo­lie ge­wik­keld en ver­dwe­nen zon­der een ki­lo­me­ter ge­re­den te heb­ben in een ver­warm­de ga­ra­ge. Een aan­tal exem­pla­ren mocht even aan het ech­te au­to­le­ven proe­ven.

Groep B

Oor­spron­ke­lijk werd de 959 ont­wik­keld als ho­mo­lo­ga­tie­mo­del voor de au­to­sport – van­daar de klei­ne op­la­ge van 200 exem­pla­ren. Por­sche wil­de een ral­ly­au­to ont­wik­ke­len en kwam in 1983 met een Groep B-pro­to­ty­pe, de 961. In 1985 wer­den drie exem­pla­ren van de 959 in de strijd ge­gooid, maar de au­to­sport­fe­de­ra­tie FIA be­sloot van­we­ge de ve­le on­ge­val­len een streep door de Groep B te ha­len. Daar­op be­proef­de Por­sche zijn ge­luk in Pa­rijs-Dakar. Het eer­ste woes­tijn­avon­tuur werd een ca­ta­stro­fe, maar een jaar la­ter werd een dub­be­le over­win­ning be­haald. Daar bleef het bij. Zo bleef de 959 ei­gen­lijk niet meer dan een tech­no­lo­gie­dra­ger. Mid­den ja­ren tach­tig was het een tijd­ma­chi­ne, een ge­ni­aal ont­werp van de ont­wik­ke­lings­af­de­ling in Weis­sach. De tech­niek was zo in­no­va­tief, dat de­ze pas ve­le ja­ren la­ter in an­de­re au­to’s ge­meen­goed werd. De 959 was de eer­ste Por­sche met vier­wiel­aan­drij­ving – en wat voor een. De kracht­ver­de­ling is elek­tro­nisch ge­stuurd, af­han­ke­lijk van de si­tu­a­tie wordt het ver­mo­gen via een la­mel­len­kop­pe­ling naar de voor- of de ach­ter­as ge­stuurd. Ook de ach­ter­wie­len ver­de­len de aan­drijf­krach­ten on­der­ling voor een zo goed mo­ge­lij­ke trac­tie. En dat is niet al­les: via een scha­ke­laar kan de be­stuur­der ook nog eens kie­zen uit vier rij­pro­gram­ma’s: Trac­tie, Droog, Nat en Sneeuw & IJs.

Adap­tie­ve dem­pers

Het on­der­stel van de 959 doet qua fi­nes­ses niet on­der voor de aandrijving. Dat de au­to voor en ach­ter dub­be­le draag­ar­men heeft, was voor een sport­wa­gen toen al nor­maal. Maar adap­tie­ve schok­dem­pers wa­ren mid­den ja­ren tach­tig nog een tech­no­lo­gisch hoog­stand­je. Daar­naast ken­nen de schok­dem­pers vier stan­den, van re­la­tief com­for­ta­bel tot ra­ce­klaar. Via een draai­knop op de mid­den­con­so­le kan dit wor­den ge­re­geld. Wie koos voor de com­fort­ver­sie met elek­trisch be­dien­de zij­rui­ten, kreeg bo­ven­dien een on­der­stel met ni­veau­re­ge­ling. De 959 kon ook be­steld wor­den met kli­maat­re­ge­ling en elek­trisch ver­stel­ba­re stoe­len, maar daar wa­ren de pu­ris­ten niet zo blij mee van­we­ge het ex­tra ge­wicht. Het scheel­de 100 ki­lo in ver­ge­lij­king

De tech­niek was zo in­no­va­tief dat hij pas ve­le ja­ren la­ter ge­meen­goed werd.

met de Leicht­bau-ver­sie. De­ze was met 1350 ki­lo al geen licht­ge­wicht, on­danks zijn car­ros­se­rie met ele­men­ten van alu­mi­ni­um, po­ly­ure­thaan en met glas­ve­zel ver­sterk­te kunst­stof (GFK).

De bes­te ma­nier om de ki­lo’s te lijf te gaan, is met veel ver­mo­gen. Daar­van heeft de 959 dan ook meer dan ge­noeg. De van de Groep Cra­cer 962 af­ge­lei­de zes­ci­lin­der boxer­mo­tor le­vert 450 pk en 500 Nm, waar­mee de eer­der ge­noem­de ac­ce­le­ra­tie­tij­den geen ver­ras­sing meer zijn. Ook de mo­tor met zijn inhoud van 2,85 li­ter is er een­tje voor fijn­proe­vers. In bei­de ci­lin­der­kop­pen ro­te­ren twee bo­ven­lig­gen­de nok­ken­as­sen. De drijf­stan­gen zijn ge­maakt van zeer sterk ti­ta­ni­um en dank­zij dry sump-sme­ring is de olie­toe­voer ook bij ho­ge dwars­krach­ten ge­lijk­ma­tig. An­ders dan bij de boxer­mo­tor uit de 911 wor­den bij de mo­tor van de 959 al­leen het car­ter en het blok met lucht ge­koeld. De ci­lin­der­kop­pen en bei­de tur­bo’s be­schik­ken over wa­ter­koe­ling.

Twee tur­bo’s

Dat een mo­tor voor­zien was van twee tur­bo’s, was in de ja­ren tach­tig al­ler­minst van­zelf­spre­kend. Een klei­ne tur­bo zorg­de er­voor dat het tur­bo­gat ver­dween door­dat hij al bij la­ge toe­ren­tal­len op druk was. Van­af 4300 tpm voor­zag een gro­te­re tur­bo de ver­bran­dings­ruim­tes van lucht. Het werd pas ja­ren la­ter ge­meen­goed in de au­to­we­reld om klei­ne­re mo­to­ren op de­ze ma­nier op te pep­pen. De 959 heeft 158 pk per li­ter slag­vo­lu­me en dat is nog al­tijd in­druk­wek­kend.

Ver­mo­gen heeft de 959 dus ruim vol­doen­de, maar van­we­ge de in­tel­li­gen­te vier­wiel­aan­drij­ving is de ma­nier waar­op het op de weg wordt over­ge­bracht niet zo spec­ta­cu­lair. De 959 is van huis uit braaf on­der­stuurd, maar is met het gas­pe­daal ook tot een heups­wing te ver­lei­den. Hij vraagt nooit te veel van zijn be­stuur­der, ook niet als je net uit een he­den­daag­se au­to bent ge­stapt. An­ders dan bij eer­de­re Por­s­ches hoeft de be­stuur­der zich niet te on­der­wer­pen aan de au­to. Daar­mee had de 959 een heel an­der ka­rak­ter dan zijn rau­we con­cur­ren­ten uit die tijd. Van 1986 tot 1988 bouw­de Por­sche 292 exem­pla­ren, waar­van 29 exem­pla­ren zelfs 515 pk had­den (959 Sport). Naast Bo­ris Bec­ker zijn/ wa­ren Jer­ry Sein­feld, di­ri­gent Her­bert von Ka­ra­jan en Bill Ga­tes be­ken­de ei­ge­na­ren van een 959.

De 959 ver­loo­chent zijn af­komst niet: het dash­board lijkt als twee drup­pels wa­ter op dat van de 911. Het was de eer­ste pro­duc­tie­au­to met een hand­ge­scha­kel­de zes­bak.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.