Goed­ko­pe gra­fi­sche kaar­ten voor 4K

Goed­ko­pe gra­fi­sche kaar­ten voor 4K-scher­men en vi­deo

C’t Magazine - - Inhoud - Ru­dolf Opitz

Com­pac­te gra­fi­sche kaar­ten van­af 85 eu­ro uit de se­ries Nvi­dia GeFor­ce GT 1030 en AMD Ra­de­on RX 550 pas­sen ook in een klei­ne desktop. Ze kun­nen meer­de­re 4K-scher­men aan­stu­ren en UHD-vi­deo's de­co­de­ren. Je kunt er zelfs een beet­je mee ga­men.

Als het gaat om het schrij­ven van tek­sten en e-mail­be­rich­ten of re­search op in­ter­net doen, kan een ze­ven jaar ou­de du­al­co­re-pc nog goed mee. Bij Full HD-vi­deo's met mo­der­ne co­decs zo­als HEVC en VP9 (YouTu­be) heeft zo'n be­jaard ap­pa­raat het ech­ter al moei­lijk. Ook als je een gro­te­re mo­ni­tor met een re­so­lu­tie van meer dan Full HD wilt aan­slui­ten – ide­aal voor gro­te af­beel­din­gen en Ex­cel-werk­bla­den – moet de ou­de kan­toor-pc nog een pri­ma ba­sis zijn. Als op­los­sing kun je een goed­ko­pe mo­der­ne gra­fi­sche kaart ge­brui­ken met aan­slui­tin­gen voor 4K-scher­men en hard­wa­re­de­co­ders voor VP9 en der­ge­lij­ke.

Zes gra­fi­sche kaar­ten van­af 85 eu­ro moch­ten la­ten zien wat ze in hun mars heb­ben en wat niet. We heb­ben drie AMD Ra­de­on RX 550-kaar­ten en drie Nvi­dia Gefor­ce GT 1030-kaar­ten ge­test. De GeFor­ce-mo­del­len zijn van Asus, MSI en Zotac, de Ra­de­ons van Gi­ga­by­te en XFX. Van XFX heb­ben we de low pro­fi­le-kaart RX-550P2LFB en de RX-550P4TFG5, die als eni­ge in de test 4 GB gra­fisch ge­heu­gen (GDDR5) heeft. Bo­ven­dien is hij niet dik­ker dan een en­kel PCIe-slot, net als de Zotac-kaart. De an­de­re kaar­ten blok­ke­ren al­le­maal een twee­de slot.

De mees­te kan­toor-pc's heb­ben een in de cpu ge­ïn­te­greer­de gpu, maar ou­de­re ver­sies zijn vaak niet meer ge­schikt voor mul­ti­me­di­a­ta­ken. Ze on­der­steu­nen geen mo­der­ne en veel­ei­sen­de vi­deo­co­decs als HEVC (High Ef­fi­ci­en­cy Vi­deo Co­dec, H.265)

en la­ten het re­ken­werk over aan de pro­ces­sor. Bij het af­spe­len van hd-vi­deo's leidt dat tot ha­pe­rin­gen.

Ook het aan­slui­ten van een 4K-mo­ni­tor met 3840 x 2160 beeld­pun­ten geeft vaak pro­ble­men. Een HD­MI 1.4-aan­slui­ting, als die er al is, kan der­ge­lij­ke ho­ge re­so­lu­ties met maxi­maal 30 beel­den per se­con­de ver­to­nen. Dat is ge­noeg voor vi­deo, maar niet voor beeld­scherm­werk. Vaak is er al­leen een DVI-aan­slui­ting die maxi­maal 1920 x 1200 pixels biedt. Pas met du­al-link-DVI is ook 2560 x 1600 en met som­mi­ge kaar­ten en scher­men 4K mo­ge­lijk. Maar dan nog steeds met hoog­uit 30 Hertz.

Niet veel­ei­send

An­ders dan de top­mo­del­len gra­fi­sche kaar­ten met een leng­te tot wel 32 cen­ti­me­ter, zijn de ge­tes­te kaar­ten maxi­maal 18 cen­ti­me­ter lang. Ze ver­gen wei­nig ruim­te in de pc-be­hui­zing. De low-pro­fi­le-kaart van XFX en de GeFor­ce-mo­del­len van MSI en Zotac pas­sen zelfs in com­pac­te (low-pro­fi­le) desktops die kaar­ten van maxi­maal ze­ven cen­ti­me­ter hoog ac­cep­te­ren.

Al­le ge­tes­te gra­fi­sche kaar­ten ha­len hun stroom uit het PCIe-slot. Ze heb­ben geen ex­tra stek­ker of zwaar­de­re voe­ding no­dig. De zui­ni­ge GeFor­ce-kaar­ten ver­brui­ken zelfs bij maxi­ma­le be­las­ting zel­den meer dan 30 watt. Het koe­len van de kaar­ten is geen pro­bleem. Het MSI-mo­del en de low-pro­fi­le Asus-kaart heb­ben zelfs geen ven­ti­la­tor.

De Ra­de­on-mo­del­len met de Po­la­ris 12-gpu ver­brui­ken be­last dui­de­lijk meer. Met uit­zon­de­ring van de XFX-kaart (die maar een en­kel slot in be­slag neemt) blij­ven ze wel on­der de grens van 75 watt die een PCIe-x16 slot kan le­ve­ren. Die kaar­ten heb­ben wel een ven­ti­la­tor no­dig, maar bij 2D-ge­bruik staat die meest­al stil.

In­plug­gen

Al­le kaar­ten in de test heb­ben een HD­MI 2.0b-uit­gang, waar­mee een 4K-mo­ni­tor op vol­le­di­ge re­so­lu­tie met 60 Hz wordt on­der­steund. Las­ti­ger wordt het met meer­de­re mo­ni­to­ren, ten­min­ste bij de kaar­ten met een Nvi­dia-gpu. De mo­del­len van Asus en Zotac heb­ben naast hd­mi al­leen een sin­gle-link DVI-D-poort die maxi­maal 1920 1200 pixels on­der­steunt.

Al­leen de pas­sie­ve MSI-kaart is uit­ge­rust met hd­mi en Dis­playPort 1.4 en kan daar­mee twee 4K-scher­men aan­stu­ren. Een DVIaan­slui­ting ont­breekt ech­ter. Up­gra­de je een ou­de kan­toor-pc met de MSI-kaart en wil je de ou­de mo­ni­tor als twee­de scherm blij­ven ge­brui­ken, dan heb je een ge­schik­te hd­mi­of Dis­playPort-naar-DVI-adap­ter no­dig. Aan­sluit­ka­bels en adap­ters wor­den bij geen en­ke­le kaart in de test mee­ge­le­verd.

De Ra­de­on-mo­del­len ver­stu­ren de gra­fi­sche sig­na­len via drie aan­slui­tin­gen (DL-DVI, HD­MI 2.0b en Dis­playPort 1.4) en kun­nen drie mo­ni­to­ren te­ge­lijk aan­stu­ren.

Als je on­der Win­dows twee of drie scher­men met ver­schil­len­de re­so­lu­ties ge­bruikt om het bu­reau­blad uit te brei­den, moet je re­ke­ning hou­den met het scha­len van knop­pen en tekst. Als al­le mo­ni­to­ren de­zelf­de re­so­lu­tie heb­ben, werkt dat ge­wel­dig. Win­dows is he­le­maal voor­be­reid op die si­tu­a­tie.

Com­bi­neer je ech­ter bij­voor­beeld een UXGA-mo­ni­tor (1600 x 1200) met een 4K-mo­ni­tor, dan heeft die laat­ste een schaalfac­tor van mi­ni­maal 150% no­dig om de tek­sten lees­baar te hou­den. Op het UXGA-scherm moe­ten ze ech­ter niet ver­groot wor­den. Tij­dens het ver­plaat­sen van ven­sters tus­sen mo­ni­to­ren zal de ven­ster­in­houd te klein of juist te groot zijn voor de doel­mo­ni­tor. Pas als het he­le ven­ster in beeld is op het doel­scherm past Win­dows de scha­ling in­eens aan. Als je dat ver­ve­lend vindt, moet je mo­ni­to­ren met de­zelf­de of een ver­ge­lijk­ba­re re­so­lu­tie com­bi­ne­ren. Dan kan voor bei­de scher­men de­zelf­de schaalfac­tor in­ge­steld wor­den.

Al­le ge­test kaar­ten spe­len HEVC-vi­deo's met 4K-re­so­lu­tie af zon­der te ha­pe­ren en on­af­han­ke­lijk van de pro­ces­sor. Het de­co­de­ren wordt ge­daan door de gpu. Ook voor af­beel­din­gen met hoog con­trast (HDR, High Dy­na­mic Ran­ge) zijn ze up-to-da­te. Al­le mo­der­ne gra­fi­sche API's zo­als Di­rec­tX 12, Vul­kan 1.0 en OpenGL 4.5 wor­den on­der­steund.

Ver­schil­len zie je voor­al bij de mee­ge­le­ver­de soft­wa­re. Kaar­ten met een AMD-chip gaan ver­ge­zeld van de Ra­de­on-soft­wa­re, die bij­voor­beeld de op­na­me­soft­wa­re ReLi­ve om­vat. Daar­mee kun je sce­nes uit ga­mes vast­leg­gen, maar na­tuur­lijk ook de ven­sters op je bu­reau­blad.

Dat is voor kan­toor­werk­zaam­he­den prak­ti­scher dan je mis­schien denkt. In plaats van het ge­bruik van een Ex­cel-werk­blad vol ma­cro's aan een col­le­ga uit te leg­gen, maak je een­vou­dig­weg een op­na­me waar­in je het laat zien: een vi­deo zegt meer dan dui­zend woor­den. Vi­deo's kun­nen ook met­een ge­deeld wor­den via strea­ming­dien­sten.

Nvi­dia biedt ook een op­na­me­func­tie in de vorm van de tool Sha­dow­play uit de Ex­pe­rien­ce-soft­wa­re, maar die werkt nog niet met de GT-1030-kaar­ten. Bo­ven­dien is daar een ir­ri­tan­te on­li­ne re­gi­stra­tie voor no­dig. Als al­ter­na­tief kun je de op­na­me­func­tie van Win­dows 10 ge­brui­ken of gra­tis op­na­me­soft­wa­re die de gpu-ver­snel­ling niet ge­bruikt.

Pau­ze-pres­ta­ties

De ge­tes­te gra­fi­sche kaar­ten zijn niet be­doeld voor 3D-ga­mes. Ze heb­ben twee gi­ga­by­te aan gra­fisch ge­heu­gen, wat ge­noeg is voor ga­mes, maar bij de GeFor­ce GT 1030 is dat maar via 64 da­ta­lij­nen ver­bon­den en bij de Ra­de­on RX 550 via 128. Top­mo­del­len gra­fi­sche kaar­ten als de GT 1070 ge­brui­ken er 256 of meer. De da­ta-uit­wis­se­ling met pro­ces­sor en werk­ge­heu­gen ver­loopt bij de Ra­de­on-kaar­ten via maxi­maal acht PCIe-lij­nen, bij kaar­ten met een Nvi­dia-chip via maxi­maal vier. Dat maakt voor het ga­men geen ver­schil.

Des­on­danks lo­pen veel spel­len ver­ras­send soe­pel. Als je tex­tu­res en re­ken­in­ten­sie­ve gra­fi­sche op­ties wat la­ger in­stelt, zelfs in Full HD (zie de ta­bel op pa­gi­na 107). Sport­ti­tels als Do­ta 2 lie­pen soe­pel met meer dan 60 beel­den per se­con­de. Zelfs GTA V scoor­de op de GeFor­ce-kaart van Asus nog 40 fps met de gra­fi­sche in­stel­ling High en FXXA an­ti­a­li­a­sing in­ge­scha­keld. De XFX Ra­de­on­kaart kwam zelfs tot 50 fps. Het 4 GB GDDR­ge­heu­gen van de sin­gle-slot-kaart heeft al­leen meer­waar­de bij erg gro­te tex­tu­res. Zo­wel AMD als Nvi­dia bie­den tech­nie­ken voor sto­rings­vrije weer­ga­ve van beel­den bij­een va­ri­a­be­le beeld ver­ver­sing s fre­quen­tie, m aar­de mo­ni­tor moet dit on­der­steu­nen. Al­le Ra­de on-kaar­ten in­de tes­ten on­der­steu­nen AMD's FreeSync, maar geen van de Ge For­ce-kaar­ten biedt Nvi­dia's te­gen­han­ger Gsync. Adap­tie­ve V-Sync werk­te wel: daar­bij word teen in­de ga­me in­ge­stel­de ver­ver­sing s fre­quen­tie pas toe­ge­past bo­ven 60 Hz of de stan­daard mo­ni­tor fre­quen­tie. Daar­mee wordt ver­vor­ming van het beeld (zo­ge­he­ten tea­ring) bij la­ge­re fre­quen­ties voor­ko­men.

Con­clu­sie

Als je een stil­le en com­pac­te kan­toor- of mul­ti­me­dia-pc wilt up­gra­den of sa­men­stel­len, zit je goed met de Gefor­ce GT 1030chip. Aan­ra­ders zijn de pas­sief ge­koel­de kaart van MSI en de klei­ne Zotac-kaart, die slechts een en­kel slot in be­slag neemt in een low-pro­fi­le-be­hui­zing.

Wil je meer­de­re mo­ni­to­ren te­ge­lijk aan­slui­ten en af en toe een spel­le­tje doen, dan ben je be­ter af met een kaart met een Ra­de­on RX550-gpu. Die is iets snel­ler en heeft meer aan­slui­tin­gen, maar ver­bruikt ook meer stroom. Al­leen de low­pro­fi­le kaart van XFX is door het ho­ge id­le­en­er­gie­ver­bruik en de in­sta­bi­li­teit geen aan­ra­der.

Als je graag wilt ga­men in je pau­ze, zijn er be­te­re op­ties dan de 4GB-kaart van XFX: voor de prijs van die kaart koop je een GTX 1050-kaart [1] die ook com­pact is, maar dui­de­lijk be­te­re ga­me­pres­ta­ties biedt. (mdt)

Met de tool ReLi­ve die bij de Ra­de­on-kaar­ten hoort, neem je een­vou­dig vi­deo's op van wat er op het bu­reau­blad ge­beurt en stream je dat met­een.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.