Ubuntu 17.10: nieu­we desktop

Ubuntu Desktop 17.10: nieu­we gui en op­mars van snaps De nieuw­ste Ubuntu stuurt Uni­ty met pen­si­oen en be­vat een nieu­we me­tho­de voor het op­zet­ten en weer­ge­ven van gui's. Daar­mee wordt Ubuntu fraai­er en vei­li­ger hoe­wel het nog niet over­al even soe­pel­tjes loo

C’t Magazine - - Inhoud - Thor­sten Leem­huis

Met met­een en­ke­le spec­ta­cu­lai­re ver­nieu­win­gen was de re­lea­se van een nieu­we Ubuntu lan­ge tijd niet meer zo span­nend: Uni­ty, de ei­gen gui, is in ver­sie 17.10 met de vut en Gno­me is weer de stan­daard-desktop. Te­ge­lijk waagt de dis­tri­bu­tie een over­stap naar een fun­da­men­teel nieu­we tech­niek om desktop-in­ter­fa­ces op te zet­ten en weer te ge­ven: de Way­land Dis­play Ar­chi­tec­tu­re. Daar­naast staat Ca­no­ni­cals pak­ket­for­maat Snap bij en­ke­le Ubuntu-dis­tri­bu­ties meer op de voor­grond. De hoofd­va­ri­ant is om die re­den niet meer be­schik­baar als 32-bit x86-sys­teem.

Ge­re­no­veer­de voor­kant

Op het eer­ste ge­zicht valt de switch van Uni­ty naar Gno­me he­le­maal niet op. Ubuntu-fi­nan­cier­der Ca­no­ni­cal heeft de gui van Gno­me hier en daar na­me­lijk sterk aan­ge­past. De nieu­we stan­daard­desktop wekt daar­mee de in­druk van een fris­se, mo­der­ne Uni­ty. Kijk je wat be­ter, dan zie je be­lang­rij­ke ver­schil­len en ei­gen­schap­pen van Gno­me: zo ziet de tool In­stel­lin­gen er an­ders uit en staan de ven­ster­knop­pen weer rechts in plaats van links. Ver­der han­gen de me­nu's nu bo­ven in de ven­sters. Bij en­ke­le pro­gram­ma's zijn ze he­le­maal ver­dwe­nen. De zoek­func­tie van de desktop vindt veel meer en toont de re­sul­ta­ten over­zich­te­lij­ker.

Je zult je dus er­op moe­ten voor­be­rei­den dat je voor som­mi­ge za­ken even moet zoe­ken. En­ke­le be­lang­rij­ke func­ties voor een ef­fi­ci­ënt ge­bruik zie je pas bij be­te­re be­schou­wing. In de vol­gen­de c't zul­len we die­per op de nieu­we om­ge­ving in­gaan. We leg­gen dan ook uit hoe je de gui aan­past met ex­ten­sies, zo­dat die meer te­ge­moet­komt aan je ei­gen werk- en de­sign­wen­sen. Bij een up­gra­de van een ou­de Ubuntu Desktop-ver­sie switcht de in­ter­fa­ce van Uni­ty naar de nieu­we. In het aan­meld­ven­ster heet die ge­woon­weg 'Ubuntu'. Uni­ty blijft ech­ter ge­ïn­stal­leerd. Je kunt ook daar­voor kie­zen. De Desktop-ver­sie is nog steeds be­schik­baar in de re­po­si­to­ry's. In de vol­gen­de c't lees je ook hoe je die zelf toe­voegt aan een nieuw ge­ïn­stal­leerd sys­teem. De ou­de desktop ver­oor­zaak­te on­der 17.10 bij tests ech­ter af en toe pro­ble­men: soms wil­de de­ze niet op­star­ten of crash­te hij na kor­te tijd.

Nieu­we dis­tri­bu­tie­me­tho­de

De nieu­we gui doet het daar­en­te­gen uit­ste­kend – met een gro­te uit­zon­de­ring: op veel sys­te­men de­den zich van­we­ge het ge­bruik van Way­land ei­gen­aar­dig­he­den voor. De­ze nieu­we tech­niek voor het op­bou­wen en weer­ge­ven van gra­fi­sche in­ter­fa­ces gaat ook ge­paard met nieu­we be­vei­li­gings­me­cha­nis­men. Om­dat daar­mee wordt voor­ko­men dat gra­fi­sche pro­gram­ma's met ad­mi­ni­stra­tor­rech­ten op­star­ten, kun je als root dus niet meer

zo­maar de edi­tor van de desktopom­ge­ving ope­nen om be­stan­den in /etc/ aan te pas­sen. Pac­ket­ma­na­ger Sy­nap­tic werkt al­leen met nor­ma­le ge­brui­kers­rech­ten. De hoofd­func­tie wordt de tool daar­mee dus ont­no­men. Gang­ba­re screenshot- en screen­cast-tools wer­ken net zo min als desktop-sha­ring.

In de vol­gen­de uit­ga­ve gaan we na­der in op dit soort (en an­de­re) pro­ble­men van de Way­land-mo­dus. Ook lees je hoe je met twee klik­ken van de­ze be­per­kin­gen af­komt: scha­kel de X11-mo­dus in bij het aan­meld­ven­ster tot­dat de­vel­o­pers hun soft­wa­re be­ter op Way­land en bij­be­ho­ren­de be­vei­li­gings­tech­nie­ken heb­ben af­ge­stemd. Ubuntu Desktop werkt dan weer met een X-ser­ver, die door ou­de­re (voor pc's be­doel­de) dis­tri­bu­ties wordt ge­bruikt voor de gra­fi­sche in­ter­fa­ce. De X-ser­ver be­vat ove­ri­gens wel al ja­ren be­vei­li­gings­lek­ken. Daar­mee wordt het bank-tro­jans mak­ke­lij­ker ge­maakt. Over het al­ge­meen wordt dat al lan­ge tijd af­ge­daan met 'daar­mee-moet-je-le­ven-tot­desktops-op-Way­land-over­stap­pen'. Dat gaat nu dus ge­beu­ren maar het ge­beurt nog niet con­se­quent: Ubuntu Desktop start au­to­ma­tisch in de X11-mo­dus als er gra­fi­sche dri­vers wor­den her­kend waar­mee de Way­land-mo­dus niet over­weg kan.

Ook Ku­buntu, Ubuntu Ma­te, Xu­buntu en an­de­re dis­tri­bu­ties uit de Ubuntu-se­rie ge­brui­ken nog steeds stan­daard de X-ser­ver van X.org. Met de dis­play­ser­ver 'Mir' zou­den zich waar­schijn­lijk de­zelf­de pro­ble­men heb­ben voor­ge­daan als met Way­land: Ca­no­ni­cal had Mir wil­len in­tro­du­ce­ren voor een nieu­we ge­ne­ra­tie van de Uni­ty-desktop maar heeft dat on­langs op­ge­ge­ven. Om con­creet te zijn: bij Ubuntu's IoT-va­ri­ant moet die in een her­zie­ne ver­sie nog in­zet­baar wor­den.

Snap rukt op

Het soft­wa­re­be­heer biedt op de start­pa­gi­na veel va­ker soft­wa­re aan in de vorm van Snap. Dit pak­ket­for­maat dat bij 16.04 werd in­ge­voerd, werkt nog steeds niet goed. On­der Ubuntu 17.10 tra­den bij de in­stal­la­tie en het ge­bruik van snaps tel­kens pro­bleem­pjes op. De Chro­mi­um­snap werk­te he­le­maal niet en was ver­ou­derd. Bo­ven­dien star­ten via Snap gein­stal­leer­de pro­gram­ma's soms dui­de­lijk lang­za­mer op: een met apt ge­ïn­stal­leer­de Li­breOf­fi­ce was op een test­sys­teem in een se­con­de ge­reed voor ge­bruik, de snap was dat pas na zes se­con­den. Bij het soft­wa­re­be­heer zijn pro­gram­ma's die zo­wel via de Snap Sto­re als via Ubuntu's Dpkg-re­po­si­to­ry's ver­krijg­baar zijn, moei­lijk uit el­kaar te hou­den. Voor snaps zijn ook nog steeds meer da­ta no­dig. Wel zijn som­mi­ge pak­ket­ten nu dui­de­lijk klei­ner dan en­ke­le maan­den ge­le­den.

De be­vei­lig­de mo­dus, een van de hoofd­func­ties van Snap, is nog steeds af­han­ke­lijk van ex­ten­sies van de be­vei­li­gings­op­los­sing Ap­pAr­mor. In veel dis­tri­bu­ties zit die niet. Daar­naast kun­nen Ap­pAr­mor en SELi­nux niet pa­ral­lel wer­ken. Snap in­te­greert hier­door nog steeds slecht in an­de­re, niet-Ubuntu dis­tri­bu­ties. Ook de ui­ter­ma­te ru­di­men­tai­re co­de, die vo­rig jaar met veel bom­ba­rie werd aan­ge­kon­digd om een ei­gen Snap Sto­re op te zet­ten, werkt niet meer. De ont­wik­ke­laar is er on­langs mee ge­stopt en een al­ter­na­tief is niet in zicht. Ook dat heeft ne­ga­tie­ve ge­vol­gen voor Ca­no­ni­cals plan om Snap als do­mi­nant én te­ge­lijk uni­ver­seel pak­ket­for­maat voor Li­nux­pro­gram­ma's te pro­mo­ten: an­de­re dis­tri­bu­teurs en ont­wik­ke­laars, die vrij­heid hoog in het vaan­del heb­ben staan, zal de ster­ke af­han­ke­lijk­heid van de prop­ri­ë­tai­re en door Ca­no­ni­cal ge­con­tro­leer­de Snap Sto­re waar­schijn­lijk min­der of he­le­maal niet be­val­len. Het be­drijf hoopt met de sto­re ui­t­ein­de­lijk een bu­si­ness­mo­del op te zet­ten waar­mee de no­di­ge om­zet wordt bin­nen­ge­haald – ver­ge­lijk­baar met Ap­ples App Sto­re of Goog­les Play Sto­re. Bij Ubuntu moet Snap dus be­lang­rij­ker wor­den. Ubuntu Ma­te in­stal­leert stan­daard im­mers de com­mand­line-au­dio­mixer pul­se­mixer als snap. Daar­mee wil­len de ont­wik­ke­laars – er­van uit­gaan­de dat Ubuntu 18.04 LTS in april uit­komt – al­vast kij­ken hoe stan­daard ge­ïn­stal­leer­de snaps het er­van af bren­gen.

Exit 32-bit x86

Ubuntu Desktop 17.10 is al­leen nog be­schik­baar als 64-bit x86-ar­chi­tec­tuur – niet meer voor 32-bit x86-sys­te­men. Met de li­ve-ima­ges voor laatst­ge­noem­de is Ca­no­ni­cal ge­stopt. Nie­mand steekt na­me­lijk meer echt moei­te in het tes­ten en het on­der­houd. Wel heeft Ubuntu nog steeds pak­ket-re­po­si­to­ry's voor x86-32-sys­te­men. Ou­de­re 32-bit in­stal­la­ties zijn dus op de nor­ma­le ma­nier naar 17.10 te up­gra­den. Via het in­ge­wik­kel­der te be­die­nen net­werk­in­stal­la­tie­me­di­um is nog steeds een 32-bit x86-sys­teem met Ubuntu Desktop te in­stal­le­ren. Van Ubuntu Ser­ver, Ku­buntu, Xu­buntu en der­ge­lij­ke zijn wel nog steeds ima­ges voor x86-32 be­schik­baar.

De ker­nel van al­le Ubuntu-va­ri­an­ten is ge­ba­seerd op Li­nux 4.13. De stan­daard gein­stal­leer­de 3D-dri­vers zijn af­kom­stig van Me­sa 17.2. Daar­mee is de dis­tri­bu­tie he­le­maal bij, wat be­lang­rijk is voor de goe­de on­der­steu­ning van mo­der­ne hard­wa­re. Met fi­ne­tu­ning en een nieu­we dri­ver moet Ubuntu vi­deo's op meer sys­te­men snel­ler via de gpu kun­nen af­spe­len. Een ac­tu­e­le ver­sie van Nvi­dia's prop­ri­ë­tai­re gra­fi­sche dri­ver is op de tra­di­ti­o­ne­le ma­nier nog mak­ke­lijk te in­stal­le­ren.

Het Ubuntu-pro­ject heeft zo­als ge­brui­ke­lijk veel pro­gram­ma's ge­üp­da­tet. Li­breOf­fi­ce is ech­ter be­schik­baar in ver­sie 5.3, maar de over­stap naar Net­workMa­na­ger 1.8 zorgt voor heel wat ver­be­te­rin­gen op het ge­bied van be­vei­li­ging. Daar­naast on­der­steunt Ubuntu nu be­ter draad­lo­ze net­wer­ken waar­voor je je via een spe­ci­a­le web­pa­gi­na moet aan­mel­den.

Tot ziens, Ubuntu Gno­me

Als stan­daard-com­pi­ler dient GCC 7.2. Ubuntu Desktop 17.10 in­stal­leert al­leen nog Py­thon 3. De Py­thon 2-in­ter­pre­ter is via de re­po­si­to­ry's mak­ke­lijk te in­stal­le­ren. De als 'Ubuntu Gno­me' be­kend­staan­de Ubuntu-flavour met Gno­me-desktop is er niet meer. Mocht je in­te­res­se heb­ben in een on­ge­wij­zig­de Gno­me-desktop, dan kun je er weer aan ko­men door een pak­ket te in­stal­le­ren – hier­over meer in de vol­gen­de c't.

Bij Ku­buntu is de uit­rus­ting niet he­le­maal bij de tijd. In plaats van het re­cen­te KDE Ap­pli­ca­ti­ons 17.08 luidt het ver­sie­num­mer 17.04.3. Als gui dient Plas­ma 5.10, om­dat 5.11 pas kort voor het uit­ko­men van de nieu­we Ubuntu ver­scheen. Me­dia als cd's of dvd's wor­den bij Ku­buntu af­ge­speeld met VLC. Can­ta­ta lost Ama­rok af als mu­ziekspe­ler.

Bij Xu­buntu en de Xf­ce-Desktop ne­men ven­sters van pro­gram­ma's min­der ruim­te in als ze de ven­ster­balk zelf te­ke­nen. Ubuntu Ma­te biedt in­mid­dels ze­ven ver­schil­len­de Desktop-lay-outs die an­de­re gui's imi­te­ren. Red­mond doet bij­voor­beeld den­ken aan de in­ter­fa­ce van Win­dows, Mu­ti­ny aan Uni­ty. De­ze lay-out kreeg be­te­re on­der­steu­ning voor al­ge­me­ne me­nu's. Ook wer­den al­ler­lei klei­ne din­gen aan­ge­pakt, zo­dat de­ze mo­dus nog meer op de desktop lijkt waar Ca­no­ni­cal dus nu net af­scheid van neemt. Ubuntu Ser­ver heeft een nieu­we in­stal­ler.

Con­clu­sie

De over­stap naar Gno­me is met de aan­pas­sin­gen goed op­ge­lost. Hier en daar merk je al­leen dat en­ke­le aan­pas­sin­gen van Ubuntu Desktop in te­gen­spraak zijn met de idee­ën van Gno­me. Soms is dat on­ver­mij­de­lijk, maar af en toe had het met iets meer moei­te ook wat ele­gan­ter ge­kund.

Het au­to­ma­ti­sche ge­bruik van Way­land is mo­ge­lijk iets te vroeg. Maar dit treft voor­al ge­vor­der­de ge­brui­kers, die vrij mak­ke­lijk naar de X11-mo­dus kun­nen swit­chen. Te­ge­lijk wordt daar­mee de druk op de de­vel­o­pers ver­hoogd om ein­de­lijk de nieu­we dis­play-ar­chi­tec­tuur te om­ar­men. En­ke­le pro­ble­men die al lang spe­len bij X11 en X-Ser­ver wor­den daar­mee im­mers op­ge­lost. Mo­ge­lijk wordt Way­land hier­door van­af Ubuntu 18.04 LTS be­ter ge­schikt voor al­le­daags ge­bruik. En dat is be­lang­rijk van­we­ge de lan­ge­ter­mijn­sta­tus van die ver­sie, waar­door de soft­wa­re ook nog in de eer­ste maan­den van 2023 be­stand moet zijn te­gen ty­pi­sche aan­val­len.

Snap lijkt nog niet he­le­maal goed ge­ïn­te­greerd. Dat was bij de in­tro­duc­tie ook al het ge­val. Daar­naast ziet het er niet naar uit dat er op kor­te ter­mijn een uni­ver­seel pak­ket­for­maat voor 'Li­nux-apps' ver­schijnt. Om dat voor el­kaar te krij­gen heeft Ca­no­ni­cal nog heel wat werk te ver­rich­ten. Ver­der moet het be­drijf zich open­stel­len en con­tro­le over­dra­gen om de pak­ket­stan­daard aan­trek­ke­lij­ker te ma­ken voor an­de­re dis­tri­bu­teurs en opens­our­ce-de­vel­o­pers. Die groep is van­ouds erg op vrij­heid ge­steld. Ca­no­ni­cal is hier bij het door Sy­s­temd ver­dron­gen Init­sy­s­tem Up­start net zo min in ge­slaagd als bij Mir en Uni­ty. Er is dus kans dat Snap een­zelf­de lot bo­ven het hoofd hangt: ja­ren­lang een sleu­tel­tech­niek bij Ubuntu, die ver­der niet veel be­reikt – en dus door al­ter­na­tie­ve me­tho­des wordt ver­dron­gen, waar­door er ui­t­ein­de­lijk een punt ach­ter wordt ge­zet. (mvdm)

Van­we­ge en­ke­le be­vei­li­gings­tech­nie­ken in Way­land moet je voor de padaan­dui­ding 'ad­min://' zet­ten. Daar­na kun je sys­teem­be­stan­den aan­pas­sen met de edi­tor of Gno­mes fi­le ma­na­ger.

Het soft­wa­re­be­heer ad­vi­seert bij voor­keur pro­gram­ma's uit de Snap Sto­re. Ze zijn niet al­leen gro­ter, maar star­ten vaak veel lang­za­mer op dan soft­wa­re die via apt is ge­ïn­stal­leerd.

Bij de Ma­te­desktop uit Gno­me 2 heb­ben de ont­wik­ke­laars de op­ti­o­ne­le Mu­ti­ny­lay­out ver­be­terd, zo­dat die nog meer op Uni­ty lijkt.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.