Be­taal­ba­re UPS'en voor je of­fi­ce-pc

Be­taal­ba­re UPS'en voor een desktop-pc

C’t Magazine - - Inhoud - Ru­dolf Opitz

Stroom­uit­val tij­dens het wer­ken op je pc kan ver­ve­len­de con­se­quen­ties heb­ben. Als de stroom uit­valt ter­wijl er schrijf­ac­ties be­zig zijn, loop je kans om be­stan­den kwijt te ra­ken of raakt mis­schien je be­stu­rings­sys­teem van slag. Met een UPS van­af 45 eu­ro kun je dit soort on­ge­mak voor­ko­men.

Een Un­in­ter­rup­ti­ble Po­wer Sup­ply (UPS) be­staat in een sim­pe­le ver­sie uit een ac­cu met laad­elek­tro­ni­ca en een in­ver­ter die uit de ge­lijk­span­ning van de stroom­opslag een 230V-wis­sel­span­ning ge­ne­reert. Tus­sen een stop­con­tact en je pc ge­plaatst, test de UPS steeds de net­span­ning via zijn in­gang. Als de­ze on­der een be­paal­de drem­pel­waar­de komt of bo­ven een op­ge­ge­ven maxi­mum komt, ne­men de in­ver­ter en ac­cu de span­nings­le­ve­ring over rich­ting de ver­brui­ken­de ap­pa­ra­ten. Zo heb je bij uit­val de tijd om je be­stan­den vei­lig te stel­len en je pc uit te scha­ke­len.

Ze­ven UPS'en moesten in ons test­lab hun skills be­wij­zen. Goed­ko­pe ap­pa­ra­ten zijn al voor 45 tot 100 eu­ro te krij­gen en zijn vol­doen­de voor een zui­ni­ge pc met een mo­ni­tor: de AEG Po­wer So­lu­ti­ons Pro­tect Alp­ha 450, APC Back-UPS ES 325VA, APC Back-UPS 700VA, BlueWal­ker Po­werWal­ker VFD 400, Cy­berPo­wer UT700E en FSP FP 400. Ter ver­ge­lij­king heb­ben we een duur­de­re 900W-UPS van BlueWal­ker ge­pakt, de Po­werWal­ker VFI 1000 TG. De­ze kan ook gro­te­re ser­vers vei­lig be­scher­men. Met een prijs van 200 eu­ro is hij toch goed­koop voor een on­li­ne-UPS, die met een con­ti­nu ac­tie­ve in­ver­ter zijn uit­gang door­lo­pend zelf van ener­gie ver­zorgt, niet al­leen bij on­der­bre­kin­gen in het stroom­net.

Vei­lig­heids­graad

Af­han­ke­lijk van de uit­voe­ring en in­ter­ne op­bouw maak je on­der­scheid tus­sen drie soor­ten UPS'en. De sim­pel­ste en goed­koop­ste ap­pa­ra­ten wer­ken via het stand-by- of of­fli­ne-prin­ci­pe (Vol­ta­ge and Fre­quen­cy De­pen­dent, VFD). Ze chec­ken al­leen de in­gangsspan­ning en la­den in­dien no­dig de in­ge­bouw­de ac­cu op. Pas als de net­span­ning de op­ge­ge­ven grens­waar­des over­schrijdt of daar­on­der duikt, scha­ke­len ze hun in­ver­ter in (back-up­mo­de).

Bij de stand-by-UPS'en ho­ren de APC Back-UPS ES 325VA, en de zeer be­taal­ba­re Po­werWal­ker VFD 400. De ap­pa­ra­ten van APC lij­ken op een te dik­ke stek­ker­doos. De ove­ri­ge UPS'en heb­ben een to­wer-ach­ti­ge be­hui­zing.

Op klei­ne schom­me­lin­gen in de span­ning kun­nen de stand-by-UPS'en niet re­a­ge­ren zon­der in de back-up­mo­de te schie­ten. Het twee­de UPS-ty­pe, li­ne-in­ter­ac­ti­ve (Vol­ta­ge In­de­pen­dent, VI) strijkt met een tra­fo zul­ke span­nings­schom­me­lin­gen glad, zon­der de in­ver­ter aan te hoe­ven zet­ten. Je hoort dan al­leen een re­lais klik­ken zo­dra de UPS een an­de­re scha­kel­stand kiest. Pas bij ho­ge­re af­wij­kin­gen (zie in de ta­bel bij Scha­kel­mo­ment) gaan ze in de bac­kup­mo­dus en trek­ken ener­gie uit de ac­cu. On­der de li­ne-in­ter­ac­ti­ve-UPS'en in de test val­len de AEG Pro­tect Alp­ha, APC 700VA, Cy­berPo­wer UT700E en de FSP FP 400.

Als je maxi­ma­le on­af­han­ke­lijk­heid van het stroom­net no­dig hebt, bij­voor­beeld voor vi­ta­le ser­vers in zie­ken­hui­zen, ko­men on­li­ne-UPS'en (Vol­ta­ge and Fre­quen­cy In­de­pen­dent, VFI) om de hoek kij­ken. De in­gangsspan­ning laadt al­leen de ac­cu op. De in­ver­ter is con­ti­nu in ge­bruik en ver­zorgt een wis­sel­span­ning die on­af­han­ke­lijk is van de in­gangs­net­span­ning. Dit soort UPS'en heb­ben zelf meer ener­gie no­dig en pro­du­ce­ren rest­warm­te waar­door een con­ti­nu draai­en­de ven­ti­la­tor nood­za­ke­lijk is.

De mees­te UPS-ap­pa­ra­ten be­lo­ven niet al­leen be­scher­ming te­gen uit­val, maar ook te­gen sto­rin­gen op het stroom­net zo­als een te ho­ge span­ning ver­oor­zaakt door blik­sem­in­slag in de buurt. Die leidt tot hoog­span­nings­pul­sen (sur­ges). Bij de test-UPS'en in stek­ker­doos-look le­ve­ren niet al­le uit­gaan­de stop­con­tac­ten bij stroom­uit­val nog ener­gie, een aan­tal zijn al­leen te­gen piekspan­nin­gen be­schermd. Wel­ke aan­sluit­pun­ten al­leen fil­te­ren en wel­ke ook ener­gie blij­ven ver­zor­gen, staat bij de APC 325VA dui­de­lijk aan­ge­ge­ven.

Om­scha­ke­len!

In de test lag de re­ac­tie­tijd van stand-by­en li­ne-in­ter­ac­ti­ve-UPS'en voor het wis­se­len naar de back-up­mo­dus tus­sen de vier en tien mil­li­se­con­den. Dit ligt nog bin­nen de over­brug­gings­tijd van een ATX voe­ding, die vol­gens de ATX-norm op mi­ni­maal 16 ms ligt. Je hoeft bij geen en­ke­le van de ge­tes­te ap­pa­ra­ten bang te zijn dat je pc uit­valt. Bij de con­ti­nu om­vor­men­de on­li­neUPS hoeft er niet om­ge­scha­keld te wor­den.

Al­le ap­pa­ra­ten mel­den dat de stroom is uit­ge­val­len met een luid ge­piep. Bij de APC ES 325VA, Po­werWal­ker VFD 400 en de FSP FP 400 moet je bij uit­val ach­ter de pc zit­ten om je be­stan­den vei­lig te stel­len en de pc af te slui­ten. An­ders loopt al­leen de ac­cu leeg en zijn je be­stan­den als­nog foet­sie. De an­de­re UPS-ap­pa­ra­ten com­mu­ni­ce­ren met de pc via een usb-ka­bel, zo­dat de pc bij een alarm zich­zelf af­sluit of naar de slaap­stand gaat: han­dig bij niet op­ge­sla­gen be­stan­den. De­ze UPS'en zijn hier­door ook ge­schikt om een ho­me-ser­ver in je kel­der te be­scher­men, of een NAS als de­ze een UPS on­der­steunt.

De in­ver­ters van de zes be­taal­ba­re UPS'en ge­ven een ge­trap­te blok­golf­span­ning met een cor­rec­te ef­fec­tie­ve waar­de van on­ge­veer 230 volt. De scha­ke­len­de voe­din­gen van pc's, mo­ni­to­ren en an­de­re IT-ap­pa­ra­tuur kun­nen pri­ma over­weg met de­ze blok­vor­mi­ge wis­sel­span­ning. Ap­pa­ra­ten met in­duc­tie­ve be­las­ting zo­als mo­to­ren (boor­ma­chi­nes, ven­ti­la­to­ren) moet je hier niet op aan­slui­ten, die heb­ben een ech­te si­nus­golf no­dig. De UPS-fa­bri­kan­ten waar­schu­wen ook voor het ge­bruik van een UPS aan een prin­ter. Voor­al la­ser­prin­ters hoor je van­we­ge hun ho­ge ver­bruik niet aan een UPS te han­gen. De du­re on­li­ne-UPS van BlueWal­ker is de eni­ge die on­der ho­ge be­las­ting een zui­ve­re si­nusspan­ning le­vert.

Hoe lang je nog door kunt wer­ken en da­ta kunt vei­lig­stel­len, hangt af van de be­las­ting. De stand-by­tijd neemt niet li­ne­air af bij toe­ne­men­de be­las­ting, maar

on­e­ven­re­dig. We heb­ben de tijd bij no­mi­na­le be­las­ting van de UPS als ex­tre­me waar­de ge­pakt. De Cy­berPo­wer hield het bij 400 watt slechts één mi­nuut uit (zie de ta­bel). Bij een of­fi­ce-pc met mo­ni­tor die sa­men tus­sen de 65 en 90 watt ver­brui­ken, be­gon hij pas na meer dan tien mi­nu­ten steeds snel­ler te pie­pen om te waar­schu­wen voor het na­de­ren­de eind van de ac­cu­la­ding.

Uit­rus­ting

Een van de hoofd­ei­gen­schap­pen van een UPS is het maxi­ma­le af­ge­ge­ven ver­mo­gen. Dit wordt aan­ge­ge­ven als wer­ke­lijk ver­mo­gen in watt en als schijn­baar ver­mo­gen in VA (Volt­am­pè­re). De som van de ver­brui­kers moet on­der bei­de waar­des blij­ven. Het han­dig­ste is om de watt- en VA-waar­des van de ap­pa­ra­ten die je wilt be­vei­li­gen apart op te tel­len en op ba­sis daar­van een UPS uit te zoe­ken. Als de ra­ted out­put van een UPS wordt over­schre­ven, krijg je een fout­mel­ding te zien of scha­kelt hij zich­zelf uit. De be­taal­ba­re ap­pa­ra­ten in de test be­ho­ren over het al­ge­meen tot de bud­get­se­ries uit het fa­bri­kan­ten­aan­bod. En de in­ver­ter wordt al­leen in ern­sti­ge ge­val­len in­ge­scha­keld. Daar­door hoe­ven ze niet ac­tief ge­koeld te wor­den. Dit zorgt voor min­der her­rie op je werk­plek. Toch moet je, zo­als bij al­le ap­pa­ra­ten met elek­tro­ni­ca, zor­gen dat er vol­doen­de lucht kan cir­cu­le­ren rond­om het ap­pa­raat. Meest­al wordt er aan­ge­ra­den om 20 cen­ti­me­ter rond­om vrij te hou­den.

In on­ze test had al­leen de on­li­ne-UPS van BlueWal­ker een ven­ti­la­tor in ge­bruik. Bij hal­ve be­las­ting laat hij zich al goed ho­ren met 2,7 so­ne. Dit ligt niet al­leen aan de in ver­hou­ding ho­ge ra­ted out­put maar ook aan het feit dat de in­ver­ter al­tijd in­ge­scha­keld is. Dit ver­hoogt ook nog­al het ener­gie­ver­bruik van de UPS in id­le. De Po­werWal­ker VFI 1000 TG ver­bruikt 32 watt in id­le. Dat komt bij 22 cent per kWh neer op net geen 62 eu­ro per jaar. Dit is meer dan dub­bel zo veel als de minst zui­ni­ge (13 watt) li­ne-in­ter­ac­ti­ve Back-UPS 700VA, die net iets meer dan 25 eu­ro per jaar aan elek­tri­ci­teit ver­bruikt.

De mees­te UPS'en be­scher­men je ge­voe­li­ge IT-ap­pa­ra­tuur niet al­leen te­gen stroom­uit­val. Ex­tra be­scher­men­de maat­re­ge­len moe­ten ook hoog­span­ning­spie­ken weg­hou­den van aan­ge­slo­ten ver­bruiks­ap­pa­ra­tuur. On­ze test­kan­di­da­ten heb­ben een burst- en sur­ge-ge­ne­ra­tor voor de kie­zen ge­kre­gen. Bursts zijn ener­gie­ar­me puls­pak­ket­ten zo­als be­schre­ven in de norm IEC/ EN 61000-4-4. Ze zijn bij­voor­beeld af­kom­stig van zwa­re ma­chi­nes. Ze wor­den door al­le UPS'en zon­der pro­ble­men ge­fil­terd.

De ge­vaar­lij­ke­re sur­ges, snel­le ener­gie­rij­ke af­zon­der­lij­ke pul­sen, ont­staan bij­voor­beeld door blik­sem­in­slag vlak­bij (EN 61000-4-5). Al­le ap­pa­ra­ten kon­den een puls van een ki­lo­volt pri­ma door­staan. Dat is ook niet zo gek, want dit is een ver­eis­te voor de CE-mar­ke­ring. De Back-UPS 700VA, Po­werWal­ker VFD 400 en de UT700E spra­ken kort hun re­ser­ves aan. Bij de UPS'en van AEG,

Cy­berPo­wer en FSP kon­den we geen sur­ge­fil­te­ring zien. Sur­ge-pul­se hou­den zich niet aan norm­waar­des. Om ex­tre­me voor­val­len te kun­nen tes­ten, heb­ben we de UPS-ap­pa­ra­ten ge­test met een 2kV-puls die al­leen bij in­du­strie­ap­pa­ra­ten wordt voor­ge­schre­ven. De klei­ne Po­werWal­ker en de FSP FP 400 over­leef­den dat niet.

Be­hal­ve de UPS'en van BlueWal­ker en FSP heb­ben al­le ap­pa­ra­ten ook een over­span­nings­fil­ter voor een te­le­foon of xDSL-aan­slui­ting. Met een xDSL-rou­ter aan­ge­slo­ten merk­ten we geen in­vloed op de down­stream en al­leen een mi­ni­ma­le dip in de up­stream van 38,4 naar 37,1 Mbit/s. Som­mi­ge UPS'en bie­den nor­ma­le stop­con­tac­ten om ap­pa­ra­tuur aan te slui­ten, an­de­re ge­brui­ken de­zelf­de aan­slui­ting als pc-voe­din­gen (IEC C14, voor C13 ap­pa­raat­stek­kers).

Ener­gie­bron­nen

An­ders dan bij mo­bie­le ap­pa­ra­ten waar­bij je ei­gen­lijk al­leen nog maar li-ion-ac­cu's ziet, zijn al­le UPS'en in de test voor­zien van on­der­houds­vrije lood-gel-ac­cu's. Lood-gel-ac­cu's zijn goed­ko­per en ver­ou­de­ren lang­za­mer. De fa­bri­kan­ten ge­ven een le­vens­duur aan van drie tot vijf jaar bij 25 gra­den. Ze zijn be­ter ge­schikt voor cy­clisch ge­bruik (veel la­den en ont­la­den) dan lithi­um-ion-ac­cu's. Con­ti­nu bij­la­den is over het al­ge­meen geen pro­bleem. De ac­cu's moe­ten ech­ter niet te warm wor­den, want ook bij dit soort ac­cu's ver­snelt dit het ver­ou­de­ren.

Ver­van­gen­de ac­cu's zijn te ver­krij­gen via de fa­bri­kant of vaak goed­ko­per via elek­tro­ni­ca-shops. Let bij het kie­zen be­hal­ve op de span­ning en ca­pa­ci­teit ook op het for­maat en soort aan­sluit­klem­men. In on­ze test-UPS'en wor­den voor­al ac­cu's met vlak­ke 6,3mm-klem­men voor ka­bel­schoe­nen ge­bruikt. An­de­re mo­del­len heb­ben 4,8mm-aan­slui­tin­gen, gro­te­re ac­cu­mo­del­len heb­ben schroef­aan­slui­tin­gen. Voor UPS'en ge­schik­te ac­cu's zijn duur­der, maar ze zijn met hun la­ge­re in­ter­ne weer­stand ge­schik­ter voor kor­te en ho­ge stroom­be­las­ting, iets waar een UPS mee te ma­ken krijgt.

Van de ge­tes­te ap­pa­ra­ten heb­ben al­leen de UPS-sys­te­men van APC in stek­ker­doos-vorm een on­der­houds­klep om mak­ke­lijk de ac­cu te ver­wis­se­len. Voor de rest heb je een schroe­ven­draai­er no­dig. Aan­ge­zien UPS-ap­pa­ra­ten ook bij los­ge­trok­ken voe­dings­stek­ker nog stroom kun­nen door­slui­zen, moet je wel goed op­let­ten bij het ver­wis­se­len of het klus­je over­la­ten aan de ser­vi­ce-af­de­ling van de fa­bri­kant.

Be­die­ning

Be­hal­ve de on­li­ne-UPS heb­ben al­le ge­tes­te ap­pa­ra­ten slechts één en­ke­le knop of scha­ke­laar om hem aan- of uit te zet­ten. De in­ver­ters van de UPS'en zijn vaak mid­dels het lang in­druk­ken van de knop aan te zet­ten als de UPS niet aan het stroom­net hangt. Aan­ge­slo­ten op het net la­den de ap­pa­ra­ten ook in de uit­ge­scha­kel­de stand hun ac­cu op. Een of twee

leds ge­ven aan of de UPS klaar is voor ge­bruik, in stand-by-mo­dus is ge­spron­gen of er een fout is op­ge­tre­den. Al­leen de Po­werWal­ker VFI 1000 TG heeft vier knop­pen en een lcd. Het scherm geeft de hui­di­ge mo­dus en span­ning en fre­quen­tie bij zo­wel de in­gang als uit­gan­gen.

Via usb legt de gro­te Po­werWal­ker con­tact met de pc die be­schermd moet wor­den. De mo­del­len van ARG, Cy­berPo­wer en APC Back-UP 700VA heb­ben daar ook usb­poor­ten voor. Be­hal­ve het mo­del van AEG met zijn ver­ou­der­de usb-to-se­ri­al-pro­fi­le her­ken­nen Win­dows en macOS de UPS via het HID-pro­fiel. Net als bij een lap­top ge­ven ze de ac­cu­la­ding weer en zet­ten ze bij on­der­bro­ken net­stroom zelf de pc in de slaap­stand als de ac­cu­la­ding kri­tiek wordt, zo­dat be­stan­den die niet op­ge­sla­gen zijn niet ver­lo­ren gaan.

Ga voor een UPS naar het ener­gie­be­heer van Win­dows en kijk bij de ge­a­van­ceer­de in­stel­lin­gen on­der het uit­klap­ba­re me­nu-item ac­cu. De gren­zen voor la­ge en kri­tie­ke ac­cu­span­ning van 10 en 5 pro­cent moet je op een veel ho­ge­re waar­de bo­ven de 50 pro­cent zet­ten. Zo houdt de ac­cu ge­noeg re­ser­ve over voor ver­de­re uit­val. Stan­daard re­a­geert Win­dows bij een la­ge ca­pa­ci­teit niet, maar schiet het pas bij een kri­ti­sche ac­cu­la­ding in de slaap­stand waar­bij je be­stan­den vei­lig zijn. Ook Li­nux her­kent de UPS'en via het USB-HID-pro­fiel. Hier­voor moet je het pak­ket 'ap­cupsd' ge­ïn­stal­leerd heb­ben. Dit pak­ket is in de re­po­si­to­ry's van veel dis­tri­bu­ties op te dui­ke­len.

Al­leen de Pro­tect Alp­ha wordt niet di­rect her­kend en heeft hulp no­dig van ex­tra soft­wa­re. AEG Po­wer So­lu­ti­ons le­vert de meer dan 20 jaar ou­de maar krach­ti­ge client/ser­ver-op­los­sing Com­puWatch mee op een cd. Pak ech­ter via de web­si­te van de pro­du­cent er de nieuw­ste ver­sie bij, ook al heeft de­ze ver­war­rend ge­noeg een la­ger ver­sie­num­mer. De au­to­ma­ti­sche her­ken­ning van de UPS luk­te ook met de meest re­cen­te ver­sie niet. We moesten via Ad­van­ced User hand­ma­tig de Pro­tect Alp­ha 450 kie­zen en de au­to­ri­sa­tie voor de op de ach­ter­grond draai­en­de dienst UPSMan cor­ri­ge­ren. Zo­dra er con­tact is ge­legd is de sta­tus via de client-tool of een brow­ser op te vra­gen.

Ook de pro­fes­si­o­ne­le Po­werWal­ker VFI 1000 TG biedt (net­werk-)soft­wa­re voor een groot aan­tal ou­de en nieu­we be­stu­rings­sys­te­men. APC en Cy­berPo­wer bie­den voor hun UPS-ap­pa­ra­ten Per­so­nal Edi­ti­ons van hun soft­wa­re­pak­ket­ten Po­werChu­te en Po­werPa­nel ter down­load aan. APC's Po­werChu­te is er al­leen in een ver­sie voor Win­dows.

Bei­de pro­gram­ma's bie­den bij het uit­scha­ke­len bij stroom­uit­val slechts twee op­ties. Je geeft een tijds­duur in mi­nu­ten aan van­af het mo­ment dat de UPS zich­zelf in­scha­kelt of voor­dat de ac­cu leeg is. Op dat mo­ment wordt het sys­teem net­jes af­ge­slo­ten. Er zit ook een ac­cu­test bij. Po­werChu­te be­re­kent via de door de UPS aan­ge­le­ver­de ge­ge­vens de ener­gie­kos­ten en CO2-be­las­ting van de aan­ge­slo­ten ver­brui­kers. Zo­dra je Po­werChu­te in­stal­leert ver­dwijnt Win­dows' ei­gen ac­cusym­bool.

Al­le UPS-pro­gram­ma's log­gen stroom­uit­val en ac­cu­te­st­re­sul­ta­ten. De net­werk­com­pa­ti­be­le oplossingen van AEG en BlueWal­ker zijn naar wens te con­fi­gu­re­ren en kun­nen ook klei­ne­re stroom­ver­sto­rin­gen log­gen. Ze mel­den events via e-mail of in het ge­val van WinPo­wer zelfs per sms.

Con­clu­sie

Als je je thuis­werk-pc en niet op­ge­sla­gen da­ta wilt be­scher­men te­gen plot­se­ling uit­val­len­de net­span­ning, dan hoeft dat niet veel geld te kos­ten. Voor 45 eu­ro haal je de een­vou­di­ge BlueWal­ker Po­werWal­ker VFD 400 of FSP FP 400 in huis. De­ze zijn pri­ma voor een sim­pe­le of­fi­ce-pc in­clu­sief een mo­ni­tor. Voor be­te­re be­scher­ming te­gen piekspan­nin­gen van­uit het net en sim­pel te ver­wis­se­len ac­cu's zit je goed bij de APC Back-UPS ES 325VA.

Heb je een thuis­ser­ver draai­en of je pc con­ti­nu aan staan? Neem dan een UPS met usb-poort die de pc als het no­dig is zelf­stan­dig uit­scha­kelt. Een aan­ra­der is de APC BackUPS 700VA. De­ze is ook ge­schikt voor wat krach­ti­ge­re pc's. De li­ne-in­ter­ac­ti­ve-UPS'en van AEG, Cy­berPo­wer en FSP moet je met een ex­tra los­se over­span­nings­be­vei­li­ging ge­brui­ken. Bij on­ze sur­ge-test sluis­den ze kor­te pul­sen on­ge­hin­derd ver­der door.

Een krach­ti­ge maar zo­wel bij aan­schaf als ver­bruik prij­zi­ge on­li­ne-UPS als de Po­werWal­ker VFI 1000 TG is al­leen ge­schikt voor zeer kri­tie­ke ser­vers die al­tijd be­schik­baar moe­ten blij­ven. De­ze moet dan in­clu­sief de UPS in een ei­gen ruim­te of kel­der wor­den ge­par­keerd: op je werk­plek wil je dat gro­te ge­vaar­te niet heb­ben staan en bo­ven­dien is hij ver­re van stil. (avs)

Li­te­ra­tuur

[1] Ernst Ahlers, Nood­stroom, Een UPS voor thuis, c't

1-2/2013, p.110

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.