Win­dows ei­gen op­ruim­tool Schijf­op­rui­ming

Win­dows ei­gen op­schoon­tool Schijf­op­rui­ming

C’t Magazine - - Inbound 6/2018 - Axel Vahl­diek

Tij­de­lij­ke be­stan­den, up­da­tes, ca­che van je brow­ser(s) en veel meer: Schijf­op­rui­ming veegt het al­le­maal schoon en zorgt zo voor wat meer vrije ruim­te op je schijf. Maar met de­ze tool kan nog veel meer. Met on­ze tips ben je snel nog wat extra schijf­ruim­te rij­ker door extra goed in al­le hoe­ken en ga­ten te kij­ken.

De hui­di­ge ver­sie van Win­dows heeft nog steeds Schijf­op­rui­ming aan boord. De­ze tool stoft je schijf extra goed af en werkt be­stan­den weg die Win­dows als over­bo­dig ziet als je C:\ vol dreigt te lo­pen. De oor­za­ken, ge­vol­gen en fa­bels over het vol­ler ra­ken van de C-schijf lees je in het voor­gaan­de ar­ti­kel. Schijf­be­heer is via ver­schil­len­de we­gen op te roe­pen. De be­kend­ste ma­nier is in de Ver­ken­ner via het con­text­me­nu van een schijf de 'Ei­gen­schap­pen' op­roe­pen. Dan ver­schijnt een over­zicht van de ge­bruik­te en be­schik­ba­re schijf­ruim­te in beeld, met daar­naast een knop om Schijf­op­rui­ming te star­ten. In het zoek­ven­ster be­gin­nen met het in­ty­pen van schijf­op­rui­ming le­vert na de 's' al een ver­mel­ding van Schijf­op­rui­ming on­der Apps. Klik er­op om die te star­ten. Als je meer­de­re schij­ven hebt, moet je daar­na eerst in een keu­ze­me­nu de ge­wens­te schijf kie­zen.

Na het star­ten van Schijf­op­rui­ming kun je di­ver­se vin­kjes zet­ten, of kie­zen voor de knop on­der­aan met 'Sys­teem­be­stan­den op­scho­nen'. Dit zorgt dat

je wat extra op­schoonop­ties voor­ge­scho­teld krijgt. Ei­gen­lijk heeft die knop een ver­keerd la­bel, want wat er ei­gen­lijk op zou moe­ten staan is 'uit­voe­ren als ad­mi­ni­stra­tor'. Dit is al wel te mer­ken door het UAC-lo­go (User Ac­count Con­trol) op de knop. Het ver­schil tus­sen de twee op­ties is dus wat je zon­der en wat je met uit­ge­brei­de rech­ten kunt ver­wij­de­ren.

On­der de mo­tor­kap draait het pro­gram­ma cle­an­m­gr.exe. Zo­dra je de­ze exe start via de Op­dracht­prompt met ad­mi­ni­stra­tor­rech­ten of via Po­werShell krijg je met­een al­le op­ties om aan het op­rui­men te slaan. Schijf­op­rui­ming heeft ook nog een twee­de tab­blad met de naam 'Meer op­ties'. De­ze biedt toe­gang tot het ver­wij­de­ren van on­ge­bruik­te pro­gram­ma's en het ver­wij­de­ren van her­stel­pun­ten (be­hal­ve het meest re­cen­te her­stel­punt). Hier valt mee­stal ech­ter wei­nig winst te be­ha­len.

Veel keus

Via re­gi­stry-sleu­tels wordt be­paald hoe­veel keu­ze-op­ties Schijf­op­rui­ming laat zien. De sleu­tels zijn te vin­den on­der HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFT­WA­RE\Mi­cro­soft\ Win­dows\Cur­rentVer­si­on\Ex­plo­rer\Vo­lu­meCa­ches. Daar staat bij­voor­beeld of de over­bo­di­ge be­stan­den een mi­ni­ma­le ou­der­dom moe­ten heb­ben, of ze ook ge­wist moe­ten wor­den als ze ver­bor­gen of te­gen schrij­ven be­vei­ligd zijn, of de en­try uit de lijst moet ver­dwij­nen na het op­scho­nen, en meer. Hier­mee wordt ook be­paald of een en­try wordt weer­ge­ge­ven ter­wijl er op dat mo­ment geen be­stan­den on­der val­len. Al­leen ver­schilt dan de se­lec­tie die je krijgt el­ke keer. Wat ook mee­speelt, is de Win­dows-edi­tie die je ge­bruikt. Ont­wik­ke­laars kun­nen extra op­schoon­ac­ties in­re­ge­len. Met wat ge­knut­sel in het re­gis­ter re­gel je dat zelf zon­der pro­gram­mee­r­er­va­ring. Daar­over la­ter meer.

De be­slis­sen­de fac­tor is wat Win­dows aan over­bo­di­ge be­stan­den bo­ven wa­ter krijgt die vol­doen aan de cri­te­ria. Dan ver­schijnt de en­try ook in het se­lec­tie­over­zicht. Staat de en­try er niet tus­sen? Dan valt er op dat ge­bied niets op te scho­nen.

De mees­te en­try's spre­ken voor zich. Als je er een­tje aan­vinkt, ver­schijnt on­der­in het ven­ster een dui­de­lij­ke ver­kla­ring van wat de be­stan­den die je gaat wis­sen pre­cies in­hou­den. Wel­ke exac­te be­stan­den wor­den weg­ge­haald is in veel ge­val­len te be­kij­ken door op 'Be­stan­den weer­ge­ven' te klik­ken.

In de lijst staat aan de rech­ter­kant hoe­veel plek het ver­wij­de­ren van de aan­ge­vink­te op­tie je op­le­vert. Dat geeft een in­di­ca­tie van hoe lang het op­rui­men duurt. Mee­stal is het een kwes­tie van een paar tel­len, maar als het om veel da­ta gaat en het een wat tra­ge­re pc be­treft, ben je wel even be­zig.

Schijf­be­heer wist niet al­leen, maar neemt ook wat ruim­te in. Het gaat daar­bij om een paar kB in de vorm van log­be­stan­den in c:\win­dows\sy­s­tem32\ logfi­les\setup­cln. In setu­pact.log is na te le­zen wel­ke map­pen zijn aan­ge­past. In setu­perr.log staat wel­ke map­pen ei­gen­lijk ge­leegd moe­ten wor­den, maar waar niks ge­von­den is. Dat laat­ste geldt nor­maal al­leen voor tij­de­lij­ke sys­teem­map­pen, die bij een stan­daard­in­stal­la­tie niet aan­we­zig zijn.

Schijf­op­rui­ming zet voor een aan­tal op­ties de on­board tool Dism aan het werk (De­ploy­ment Ima­ge Ser­vi­cing and Ma­na­ge­ment tool). De­ze maakt ook ei­gen log­be­stan­den aan, on­der c:\win­dows\ logs\dism\dism.log. Nor­maal ge­zien vind je hier al­leen fout­mel­din­gen die mee­stal niet ern­stig zijn. Want ook Dism zoekt naar map­pen die bij een stan­daard­in­stal­la­tie ont­bre­ken.

Naar ei­gen smaak

Als je bij het star­ten van Schijf­op­rui­ming al­tijd de­zelf­de vin­kjes zet, kun je je­zelf wat klik­werk be­spa­ren. Dit doe je door je per­soon­lij­ke se­lec­tie op te slaan en de tool de vol­gen­de ke­ren op te roe­pen met die se­lec­tie al ge­se­lec­teerd: Schijf­op­rui­ming schoont dan di­rect al­le schij­ven op aan de hand van jouw voor­keu­ren.

Om een se­lec­tie sa­men te stel­len, start je Schijf­op­rui­ming via de Op­dracht­prompt met ad­mi­ni­stra­tor­rech­ten of via de Po­werShell met de on­der­staan­de pa­ra­me­ter:

cle­an­m­gr /sa­ge­set:2

Het getal geeft het num­mer van de op­ge­sla­gen se­lec­tie aan. De­ze kan lig­gen tus­sen 0 en 65.535. De fa­bel dat je door het hoog­ste getal te kie­zen de mees­te schijf­ruim­te op­ge­schoond krijgt, is klink­kla­re on­zin. Je krijgt een ven­ster dat lijkt op het nor­ma­le ven­ster van Schijf­op­rui­ming, maar dan met meer op­ties, maar geen ver­mel­ding van de hoe­veel­heid in­be­slag­ge­no­men schijf­ruim­te. Als je denkt dat je nu een gro­ter aan­tal en­try's hebt en zo meer ruim­te kunt vrij­ma­ken: he­laas, de extra en­try's zie je nor­maal ge­zien niet om­dat er on­der de­ze zoek­cri­te­ria niks te wis­sen valt. Als je de lijst met de eer­der ge­noem­de re­gis­ter­sleu­tel ver­ge­lijkt, zie je mis­schien dat in het re­gis­ter meer en­try's te vin­den zijn dan je in de

keu­ze­lijst ziet. Dat ligt aan het feit dat de bij­be­ho­ren­de Win­dows-fe­a­tu­res niet zijn ge­ïn­stal­leerd. Als je het com­man­do zon­der ad­mi­ni­stra­tor­rech­ten uit­voert, ont­bre­ken de extra en­try's.

Zet vin­kjes waar je ze wilt en be­ves­tig je keu­ze met OK. Daar­na kun je Schijf­op­rui­ming je keu­zes­et er el­ke keer weer bij la­ten pak­ken via het com­man­do:

cle­an­m­gr /sa­ge­run:2

Als je het be­tref­fen­de com­man­do in een batch­be­stand op­slaat, bij­voor­beeld op je bu­reau­blad, kun je op elk ge­wenst mo­ment de schoon­maak­ac­tie star­ten met een dub­bel­klik. Maak van te­vo­ren een snel­kop­pe­ling naar het batch­be­stand. In de ei­gen­schap­pen zet je op het tab­blad 'Snel­kop­pe­ling' on­der 'Ge­a­van­ceerd' een vin­kje bij 'Als ad­mi­ni­stra­tor uit­voe­ren'. Door daar­na op de snel­kop­pe­ling te dub­bel­klik­ken, voer je je ge­se­lec­teer­de op­ruim­ac­ties uit met ad­mi­ni­stra­tor­rech­ten. Dub­bel­klik­ken op het batch­be­stand wist ook de be­stan­den die je weg wilt heb­ben, maar al­leen die be­stan­den die zon­der ad­mi­ni­stra­tor­rech­ten te ver­wij­de­ren zijn.

Ove­ri­ge pa­ra­me­ters

Schijf­op­rui­ming kent nog meer op­ties. De­ze krijg je te zien door cle­an­m­gr /? in te ty­pen. Ze staan ech­ter ner­gens ge­do­cu­men­teerd. De op­ties han­gen wel af van je ver­sie van Win­dows. De pa­ra­me­ter /tu­neup:3 bij­voor­beeld is on­der Win­dows 10 het­zelf­de als /sa­ge­set:3. Een in­te­res­san­te­re op­tie die we te­gen­kwa­men is cle­an­m­gr /low­disk. Hier­mee start je al­leen Schijf­op­rui­ming, maar staan al­le vin­kjes al wel met­een voor je aan­ge­vinkt.

Na een up­gra­de

De ove­ri­ge niet ge­do­cu­men­teer­de op­ties zijn be­doeld om voor­al de res­ten van up­gra­de-in­stal­la­ties weg te wer­ken. Schijf­op­rui­ming schoont de­ze res­ten ech­ter stan­daard al op, dus de spe­ci­a­le com­mand­line-op­ties zijn voor­al in­te­res­sant voor ad­mi­ni­stra­tors die au­to­ma­tisch up­da­tes uit­rol­len. On­der Win­dows 10 moet dat el­ke zes maan­den ge­beu­ren, want dan staat er weer een nieu­we up­gra­de klaar om Win­dows een ver­sie op te la­ten schui­ven. De laat­ste stap was de up­gra­de van Win­dows 10 ver­sie 1703 (Cre­a­tors Up­da­te) naar ver­sie 1709 (Fall Cre­a­tors Up­da­te). Het in­re­ge­len van de­ze up­gra­des ver­loopt an­ders dan de se­cu­ri­ty-up­da­tes. Het is niet al­leen maar een kwes­tie van be­stan­den om­wis­se­len met nieu­we­re ver­sies. Het is meer dat de aan­we­zi­ge Win­dows-in­stal­la­tie in de map win­dows-old wordt ge­par­keerd, de nieu­we ver­sie er­naast wordt ge­ïn­stal­leerd en be­stan­den, in­stel­lin­gen en pro­gram­ma's van de ou­de in­stal­la­tie daar­na naar de nieu­we wor­den over­ge­zet. Daar­bij ont­staan en vul­len zich map­pen en die zijn met meer­de­re op­ties weer op te scho­nen of te ver­wij­de­ren.

Het is wel zeer vreemd dat cle­an­m­gr /ver­y­low­disk het min­ste ver­wij­dert. Het com­man­do doet stil­le­tjes zijn werk en laat al­leen aan het eind zien hoe­veel ruim­te er nu vrij is. Hij wist de vol­gen­de map­pen:

$Win­dows.~BT $Win­dows.~LS $Win­dows.~WS ESD\Down­load ESD\Win­dows Win­dows\Pan­ther

De ESD-map­pen ont­staan niet door de up­gra­de-in­stal­la­tie zelf, maar soms door de voor­be­rei­din­gen die daar voor no­dig zijn. Zo­dra je met de Me­dia Cre­a­ti­on Tool van Mi­cro­soft een Win­dows 10-in­stal­la­tie­me­di­um maakt op een usb-stick of dvd (zie de link on­der­aan dit ar­ti­kel) be­lan­den be­stan­den op je schijf in de map ESD.

Tus­sen twee an­de­re op­ties kon­den we geen ver­schil ont­dek­ken. Bei­de wis­sen stil­le­tjes de­zelf­de map­pen als bij de ver­y­low­disk-op­tie, plus nog wat extra. Het gaat om cle­an­m­gr /setup en cle­an­m­gr /au­to­clean. De extra map­pen die wor­den leeg­ge­kie­perd zijn:

$WIN­DOWS.~Q $INPLACE.~TR

De op­tie /au­to­clean wordt door Win­dows zelf ge­bruikt. Dit ge­beurt als een ge­plan­de taak zo­dra de be­schik­ba­re ruim­te op de sys­teem­schijf te krap be­gint te wor­den. Je vindt hem te­rug in de Taak­plan­ner on­der 'Task Sche­du­ler-bi­bli­o­theek / Mi­cro­soft / Win­dows / Dis­kClea­nup' on­der de naam 'Si­lentClea­nup'.

Zelf knut­se­len

Je kunt met een beet­je ge­knut­sel in het re­gis­ter Schijf­op­rui­ming extra ta­ken la­ten uit­voe­ren. We la­ten aan de hand van een voor­beeld zien hoe dat in el­kaar steekt. Schijf­be­heer moet al­le zip­be­stan­den uit de down­lo­ad­map wis­sen die ou­der zijn dan een week. De re­gis­ter­sleu­tel die je hier­voor no­dig hebt vind je als tekst­be­stand te­rug via de link aan het eind van dit ar­ti­kel. Zo kun je hem naar je ei­gen smaak aan­pas­sen. Om hem te kun­nen

im­por­te­ren hoe je al­leen maar txt in reg te ver­an­de­ren. Via de af­beel­ding op de vo­ri­ge pa­gi­na zie je hoe het uit­ein­de­lij­ke re­sul­taat er­uit ziet.

Maak als eerste een sub­key aan on­der Vo­lu­meCa­ches. Dit mag el­ke naam krij­gen die je maar wilt. Dit is de naam die je la­ter te­rug­ziet in Schijf­op­rui­ming. De daar­na au­to­ma­tisch ge­ge­ne­reer­de waar­de (Standard) geef je als inhoud een GUID, in dit ge­val {C0E13E61-0CC6-11d1BBB6-0060978B2AE6}. De­ze GUID is niet be­doeld als iden­ti­fi­ca­tie van de re­gis­ter­sleu­tel, maar ver­wijst naar een be­paal­de hand­ler voor be­stands­ope­ra­ties, in dit ge­val naar een rou­ti­ne om be­stan­den van een te be­pa­len ty­pe te wis­sen uit te be­pa­len fol­ders.

De ove­ri­ge sleu­tels zijn van­zelf­spre­kend: in de­scrip­ti­on komt dat­ge­ne wat Schijf­op­rui­ming als be­schrij­ving moet to­nen. In fi­le­list staat het ty­pe be­stand waar de ac­tie op uit­ge­voerd moet wor­den. In fol­der staat de doel­map op­ge­ge­ven en via last­ac­cess leg je vast hoe oud het be­stand mi­ni­maal moet zijn voor­dat het ge­wist mag wor­den. Dit sa­men re­gelt een nieu­we op­tie in Schijf­op­rui­ming. Win­dows her­star­ten is niet no­dig.

Je kunt nog veel din­gen meer in­stel­len en di­ver­se op­ti­o­ne­le waar­den aan­ma­ken. Mi­cro­soft heeft via MSDN daar een uit­voe­ri­ge do­cu­men­ta­tie voor aan­ge­legd. Die is te vin­den via de link hier rechts­on­der. Wel is het han­dig als je al een beet­je be­kend bent met het re­gis­ter en hoe je daar­in te werk moet gaan.

Ruim­te ma­ken

In Win­dows 10 vind je on­der de In­stel­lin­gen via 'Sys­teem / Op­slag' de op­tie 'Slim op­slaan'. De­ze staat stan­daard uit­ge­scha­keld. Als je op 'Wij­zi­gen hoe ruim­te wordt vrij­ge­maakt' klikt, kun je het wis­sen van be­paal­de be­stan­den au­to­ma­tisch in­re­ge­len of hand­ma­tig aan de slag met 'Nu op­rui­men'. Wat dat pre­cies inhoudt is niet dui­de­lijk: Mi­cro­soft heeft daar­over niks ge­do­cu­men­teerd. Aan de hand van de be­schrij­ving weet je al­leen dat on­der an­de­re de prul­len­bak wordt ge­leegd en al­le be­stan­den in de down­lo­ad­map die ou­der zijn dan 30 da­gen wor­den ge­wist, plus tij­de­lij­ke be­stan­den die niet meer door je pro­gram­ma's wor­den ge­bruikt. Al­le op­ties zijn in- en uit te scha­ke­len. En er wordt aan­ge­bo­den om de vo­ri­ge ver­sie van Win­dows 10 (mits aan­we­zig) te wis­sen, of­te­wel de map win­dows.old in de prul­len­bak te gooi­en.

Bij on­ze test liet 'Slim op­slaan' een extra rond­je van Schijf­op­rui­ming draai­en met de pa­ra­me­ter /au­to­clean. En er werd blijk­baar een up­da­te-schoon­maak­ses­sie door­ge­voerd. Over­bo­di­ge be­stan­den die over­ble­ven na het uit­voe­ren van up­da­tes wer­den weg­ge­gooid. Maar een dik­ke aan­ra­der is het om­zet­ten van de knop niet. Je kunt Schijf­op­rui­ming be­ter ge­woon zelf ge­brui­ken, zo­dat je de keu­ze blijft hou­den over wat je pre­cies weg wilt gooi­en. Dan weet je ze­ker dat je al­leen echt on­be­lang­rij­ke din­gen weg­gooit.

Schijf­op­rui­ming weet zelf al­le plek­ken te vin­den waar over­bo­di­ge be­stan­den zich nes­te­len. Met een paar vin­kjes en een druk op de knop re­gel je snel weer wat extra be­schik­ba­re schijf­ruim­te.

Met een beet­je knut­se­len in het re­gis­ter kun je Schijf­op­rui­ming aan­vul­len met extra op­ties om nog wat meer rom­mel op te rui­men.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.