As­rock Des­kMi­ni 310 mi­ni-STX--ba­re­bo­ne

Des­kmi­ni 310 voor hexa­co­re-cpu's

C’t Magazine - - Inhoud 9/2018 - Car­sten Spil­le

Mi­ni-pc's als de Gi­ga­by­te Brix, de In­tel NUC, MSI Cu­bi en Zotac Na­no zijn ex­treem po­pu­lair. Mis­schien zou je zelf ook wel zo'n ap­pa­raat­je wil­len heb­ben, maar wil je ei­gen­lijk meer re­ken­kracht dan de vast­ge­sol­deer­de cpu kan bie­den. Als je be­reid bent om met een ap­pa­raat te le­ven dat net een tik­je gro­ter is, dan zou een ba­re­bo­ne wel iets voor jou kun­nen zijn. Een voor­beeld van zo'n kast­je in mi­ni-STX-for­maat is de Des­kmi­ni 310 van As­rock, die on­danks zijn klei­ne af­me­tin­gen toch nog ge­schikt is voor een hexa­co­re-cpu. Het in­ge­bouw­de moe­der­bord is met 147 × 140 mm bij­na 30 pro­cent klei­ner dan het ITX-for­maat en biedt een knap com­pro­mis tus­sen mo­du­lai­re vrij­heid en be­schei­den af­me­tin­gen. Een ba­re­bo­ne moet je door­gaans zelf nog voor­zien van werk­ge­heu­gen, har­de schijf en be­stu­rings­sys­teem, en in dit ge­val ook nog een pro­ces­sor. Dat biedt re­de­lijk wat vrij­heid, want het moe­der­bord is dank­zij de 1151-so­c­ket ge­schikt voor stan­daard cpu's. In de ver­sie van de ge­tes­te Des­kmi­ni zat een H310-chips­et, die In­tels Cof­fee-La­ke-pro­ces­sors on­der­steunt (Ce­leron G4000, Pen­ti­um Gold G5000, Co­re i-8000). De Ther­mal De­sign Po­wer van de cpu in de Des­kmi­ni mag niet meer zijn dan 65 watt. Dat sluit de K-cpu's voor over­klok­kers uit. Er zit geen PCIe-poort op, dus een cpu met ge­ïn­te­greer­de grap­hics is ver­plich­te kost. De hui­di­ge ge­ne­ra­tie UHD 610 tot 630 kan met al­le hui­di­ge co­decs goed over­weg, maar bij 3D-ga­mes met veel de­tails krijgt hij het moei­lijk. Op de back­pla­te zit­ten een VGA-, HD­MI-1.4- en Dis­playPort 1.2-aan­slui­ting. Op die laat­ste kun je een 4K-dis­play aan­slui­ten met 60 hertz, via HD­MI kan zo­als bij al­le Cof­fee-La­ke-cpu's Ul­tra-HD met maxi­maal 30 beel­den per se­con­de wor­den weer­ge­ge­ven. De ver­ou­der­de ana­lo­ge VGA­uit­gang kan han­dig zijn als je nog een iets ou­de­re mo­ni­tor of be­a­mer ge­bruikt. Het moe­der­bord stuurt de da­ta uit het PCIe root-com­plex van de cpu via vier PCIe 3.0la­nes recht­streeks naar het 2280-M.2-slot, waar­door sata-ssd's niet wer­ken. Er is een twee­de le­ge M.2-poort (2230 E-Key), maar die is be­doeld om er een wi­fi/blue­toot­hmo­du­le in te stop­pen, die in­clu­sief an­ten­nes voor en­ke­le tien­tjes los ver­krijg­baar zal zijn. In de twee so­dimm-slots kan tot maxi­maal 32 GB DDR4-werk­ge­heu­gen.

On­danks de klei­ne af­me­ting is de Des­kmi­ni re­de­lijk com­for­ta­bel in el­kaar te zet­ten. Het moe­der­bord zit op een uit­trek­ba­re sle­de die je met vier schroe­ven aan de be­hui­zing be­ves­tigt. Al­leen het be­ves­ti­gen en met na­me het ver­wij­de­ren van de koe­ler is ir­ri­tant om­dat er maar wei­nig ruim­te tus­sen de ach­ter­ste druk­be­ves­ti­gin­gen en de IO-plaat zit.

Zui­ni­ge H310M-STX

Naast de cpu-so­c­ket en de ge­heu­gen­slots heeft het moe­der­bord een com­bi­con­nec­tor voor het front­pa­neel, een USB 2.0-con­nec­tor voor twee poor­ten en twee PWM-ge­re­gel­de aan­slui­tin­gen voor ven­ti­la­to­ren. On­der­op het moe­der­bord zit een in­ter­ne mi­croSDXCrea­der. Via de mee­ge­le­ver­de ka­bels met spe­ci­a­le plat­te SATA-aan­slui­tin­gen kun je twee 2,5-inch dri­ves aan­slui­ten. Mo­del­len van 15 mil­li­me­ter of ho­ger pas­sen er niet in.

As­rock maakt bij de set-up van het BIOS on­no­di­ge fou­ten bij de stan­daard­in­stel­lin­gen. De spaar­za­me cpu- en pack­a­ge-C-sta­tes zijn uit­ge­scha­keld, waar­door het id­le ener­gie­ver­bruik on­no­dig hoog is. Zon­der ten­min­ste de C3-sta­te kun­nen Co­re i5- en i7-pro­ces­sors hun sin­gle­co­re-tur­bo niet in­scha­ke­len en pres­te­ren ze min­der dan ze kun­nen. Bo­ven­dien wer­den en­ke­le ou­de­re SATA-ssd's zo­als de Cru­ci­al BX100 niet her­kend toen we de C10-sta­te ac­ti­veer­den. Om dat te ver­hel­pen, moest al­le stroom van de com­pu­ter wor­den ge­haald. An­de­re ener­gie­be­spa­rings­func­ties, waar­on­der de pack­a­ge-C-sta­te, werk­ten zon­der enig pro­bleem.

Ener­gie­ver­bruik en koe­ling

Af­han­ke­lijk van de pro­ces­sor, was het ener­gie­ver­bruik met de stan­daard­in­stel­lin­gen tus­sen de 7,4 en 9 watt. Het vo­ri­ge Deskmi­ni­mo­del had een H110-chips­et [1] en haal­de dat pas na een hand­ma­ti­ge op­ti­ma­li­se­ring. Met ge­ac­ti­veer­de C-sta­tes en SATA Ag­gres­si­ve LPM kon­den we met een i3-8100 het ener­gie­ver­bruik re­du­ce­ren tot 4 watt, wat voor een sys­teem met een so­c­ket-cpu een bij­zon­der goed re­sul­taat is. Ce­leron en Pen­ti­um-pro­ces­sors heb­ben geen ener­gie­vre­ten­de AVX-com­mand­set-uit­brei­din­gen, waar­door de Des­kmi­ni met de­ze cpu's bij

De Des­kmi­ni 310 van As­rock is een ba­re­bo­ne die pro­ces­sors met zes ker­nen on­der­steunt. Met een beet­je twea­ken van het BIOS is hij su­per­zui­nig en met de juis­te koe­ler bo­ven­dien ook nog eens fluis­ter­stil.

vol­le­di­ge be­las­ting 24 res­pec­tie­ve­lijk 32 watt ver­bruik­te. Met een quad­co­re i3-8100 met AVX2 ver­bruik­te het sys­teem maxi­maal 78 watt, een Co­re i5-8400 met zes ker­nen kwam op 96 watt uit. Daar­van ging res­pec­tie­ve­lijk 49 en 64 watt naar de cpu-pack­a­ge. Ook on­der be­las­ting houdt het sys­teem zich aan de TDP-be­pa­lin­gen – iets wat niet zon­der meer van­zelf­spre­kend is, zo­als bleek uit on­ze test van B360 moe­der­bor­den [2].

De hoog­te van de be­hui­zing is 52 mil­li­me­ter, wat ge­noeg ruim­te biedt aan de boxed-koe­lers die In­tel met zijn pro­ces­sors mee­le­vert. De­ze zijn ont­wor­pen om ook de on­der­de­len om de cpu heen te koe­len. Voor pro­ces­sors als een Ce­leron G4900 en Pen­ti­um Gold G5400 is dat meer dan ge­noeg. Wan­neer het sys­teem id­le draai­de, ging de boxed-koe­ler met de stan­daard BIOS-in­stel­lin­gen in de Si­lent Mo­de draai­en, waar­bij hij op het laag­ste toe­ren­tal draai­de van on­ge­veer 1100 rpm. Daar­bij was hij met 0,1 so­ne na­ge­noeg on­hoor­baar. Ook be­last hoef­de de koe­ler bij zo­wel de Ce­leron als de Pen­ti­um niet har­der te gaan draai­en. Bij de Co­re i3 en i5 met boxed-koe­ler heb­ben we id­le 0,2 so­ne ge­me­ten – wat na­tuur­lijk ook een uit­ste­kend re­sul­taat is.

Voor de Co­re i3-8100 met vier ker­nen was het ge­luid bij vol­le be­las­ting hoog­uit re­de­lijk met 1,3 so­ne, waar­bij de cpu een tem­pe­ra­tuur van 89 °C haal­de. Dat zat nog net on­der de grens waar­bij het sys­teem de cpu gaat af­rem­men. Bij een Co­re i5-8400 met zes ker­nen werd het wat in­ge­wik­keld. Bij een test met Pri­me95 be­reik­te die 83 °C. Al­leen trok hij daar­bij zo­veel stroom, dat de span­nings­re­ge­laars (Vol­ta­ge Re­gu­la­tor Mo­du­les, VRM's) niet meer ade­quaat ge­koeld wer­den, waar­door de­ze het sys­teem af­rem­den. Daar­door moest zelfs de klein­ste 65 watt hexa­co­re on­der AVX2 bij vol­le be­las­ting bij tijd en wij­le te­rug­scha­ke­len naar een klok­snel­heid van 2,8 GHz – van­daar dat hij ook koe­ler bleef dan de Co­re i3. He­laas zijn de drem­pel­waar­den niet goed in­ge­steld, waar­door de ven­ti­la­tor bij een over­gangs­ge­bied snel tus­sen twee draai­snel­heids­trap­pen heen en weer wis­sel­de en het ge­luid daar­bij ir­ri­tant even­tjes har­der en weer zach­ter werd.

We heb­ben de Co­re i3 en i5 ook nog van een Noc­tua NH-L9i-koe­ler voor­zien. We wil­den de Pro­li­ma­tech Sa­mu­el 17 ook tes­ten, maar dat ging niet om­dat de­ze he­laas niet in de be­hui­zing pas­te. De on­ge­veer 45 eu­ro kos­ten­de NH-L9i was id­le nog stil­ler dan de boxed-koe­ler en ook bij vol­le be­las­ting kwam hij maar tot 0,6 so­ne met de Co­re i3-8100. Maar ook die koe­ler had niet ge­noeg in huis voor de ener­gieslur­pen­de Co­re i5. On­danks het maxi­ma­le toe­ren­tal van 2700 rpm en een ge­luids­pro­duc­tie van 2,1 so­ne wer­den de VRM's ook met de NH-L9i te heet en rem­den het sys­teem af.

Con­clu­sie

Met de Des­kmi­ni kun je zelf een klein sys­teem sa­men­stel­len dat je be­ter aan je ei­gen wen­sen kunt aan­pas­sen dan een mi­ni-pc met een vast­ge­sol­deer­de cpu. Met pro­ces­sors tot en met een Pen­ti­um Gold G5400 gaat dat prach­tig met de mee­ge­le­ver­de boxed-koe­lers, maar van­af cpu's met vier co­res zo­als de i3-8100 is een apar­te koe­ler wel wen­se­lijk voor een stil­ler sys­teem. Bij hexa­co­re-cpu's wor­den de VRM's te wei­nig ge­koeld, daar­om ra­den we af de­ze pro­ces­sors te ge­brui­ken.

Er zit­ten on­no­di­ge fou­ten in de stan­daard BIOS-in­stel­lin­gen. In te­gen­stel­ling tot de VRM-koe­ling kun je die in ie­der ge­val wel zelf ver­hel­pen. Mo­men­teel is de Des­kMi­ni te vin­den voor cir­ca 200 eu­ro, en dat is aan de ho­ge kant. Als je je be­perkt tot een cpu met vier ker­nen, zo­als de i5-7400, heb je met het ou­de­re mo­del, de Des­kmi­ni 110 van 145 eu­ro, een sys­teem dat mar­gi­naal lang­za­mer, maar een stuk goed­ko­per is. (ddu)

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.