’Se­rie­moor­de­naar neemt ge­hei­men mee in graf’

Koos Her­togs fol­ter­de ver­doof­de meis­jes in mar­tel­ka­mer

De Telegraaf - - Binnenland - Door Jo­lan­de van der Graaf

DEN HAAG • Met het over­lij­den van een van ’s lands ge­vaar­lijk­ste en be­rucht­ste se­rie­moor­de­naars, de Haag­se ex-por­tier Koos Her­togs (65), wordt een tien­tal, uit de ja­ren zes­tig en ze­ven­tig da­te­ren­de gru­wel­moor­den op jon­ge meis­jes vrij­wel ze­ker nooit meer op­ge­lost.

„Koos Her­togs, die leed aan maag­kan­ker, nam zijn ge­hei­men on­ge­twij­feld mee in zijn graf”, denkt jour­na­list en schrij­ver Syt­ze van der Zee, die in 2003 zijn boek Zuid­wal over het po­li­tie­on­der­zoek naar de se­riekil­ler schreef. „Ik ge­loof nooit dat hij een brief heeft ach­ter­ge­la­ten waar­in hij al­le moor­den die hij pleeg­de, maar die niet be­wijs­baar aan hem kon­den wor­den toe­ge­schre­ven, als­nog heeft be­kend. Her­togs was van het ty­pe mis­da­di­gers die ho­pen dat zij ooit nog eens vrij­ko­men. Als zo’n brief ge­von­den was, was die kans ver­ke­ken.”

De gru­wel­da­den door de Ha­ge­naar, een se­rie­moor­de­naar van de ge­vaar­lijk­ste soort, heb­ben een weer­zin­wek­kend ka­rak­ter. „Hij was een sek­su­e­le sa­dist die kick­te op het mar­te­len en do­den van zijn prooi”, kijkt de schrij­ver te­rug. „Zijn slacht­of­fers wa­ren jon­ge meis­jes, in de pu­ber­teit maar wel met een be­paal­de rijp­heid. Bij zijn ma­ca­be­re fan­ta­sie­ën hoor­de dat hij op zijn slacht­of­fers loer­de. Hij volg­de de meis­jes soms lan­ge­re tijd, heel grie­ze­lig.”

Chlo­ro­form

Her­togs sloeg daar­na als een roof­dier toe door de kin­de­ren en tie­ners met chlo­ro­form te ver­do­ven en met zich mee te voe­ren. Thuis had de mee­do­gen­lo­ze mis­da­di­ger een ge­luids­ge­ï­so­leer­de mar­tel­ka­mer ge­bouwd waar hij de tie­ners op on­voor­stel­baar gru­we­lij­ke ma­nie­ren fol­ter­de, ver­kracht­te en ui­t­ein­de­lijk om het le­ven bracht. Bij een van zijn slacht­of­fers, de 12-ja­ri­ge Tial­da Vis­ser, was zelfs niet meer vast te stel­len hoe zij was over­le­den. Ook de 11-ja­ri­ge Edith Post en 18-ja­ri­ge Emy den Boer vie­len in zijn klau­wen. Kort na­dat Edith in 1980 in de dui­nen van Was­se­naar was ge­von­den, kon de po­li­tie Her­togs in de boei­en slaan. „Het be­wijs werd bij wij­ze van spre­ken op een pre­sen­teer­blad aan­ge­bo­den”, ver­volgt Van der Zee. „Het was Her­togs’ wa­gen, een zwar­te Opel Com­mo­do­re, die de re­cher­che op zijn spoor zet­te. Her­togs had pan­ne ge­kre­gen en moest de wa­gen la­ten staan. Dat was vlak bij de plek waar het li­chaam van Edith lag.”

Maar de toen­ma­li­ge por­tier – in zijn jon­ge ja­ren at­trac­tief voor veel meis­jes en vrou­wen – moet voor­dat hij kon wor­den ont­mas­kerd door het he­le land veel meer en met steeds kor­te­re tus­sen­po­zen slacht­of­fers heb­ben ge­maakt. Zo bi­vak­keer­de hij re­gel­ma­tig in Brabant en Lim­burg en werd hij la­ter on­der meer in ver­band ge­bracht met de moor­den op en ver­dwij­nin­gen van Riky Bar­tels, Mar­jo Win­kens, An­ge­la Man­got, An­ge­la Pot­huis en Lie­ke Snel. Ook twee Zweed­se, in de Ar­den­nen dood aan­ge­trof­fen meis­jes zou­den door hem zijn om­ge­bracht. Bo­ven­dien lin­ken po­li­tie en jus­ti­tie Her­togs aan di­ver­se on­op­ge­los­te moor­den op pros­ti­tu­ees. Van der Zee: „Ten tij­de van de moord op Riky Bar­tels was een wit­te Sim­ca van het ty­pe 1301 of 1501 bij de plaats de­lict ge­zien. Her­togs reed in die tijd in een bei­ge of crè­me­kleu­ri­ge Sim­ca. Maar die wa­gen had hij al­lang weer van de hand ge­daan. Hij mocht af­kom­stig zijn uit een slecht en cri­mi­neel mi­li­eu en een vol­le­dig door­ge­sno­ven co­ke­ge­brui­ker, Her­togs was ook een in­tel­li­gen­te en ge­sle­pen psy­cho­paat.”

Door over­al toe te slaan, bleef de se­rie­moor­de­naar lang on­op­ge­merkt. Bo­ven­dien had hij door de ja­ren heen ze­ker veer­tig au­to’s, met een voor­keur voor Ame­ri­kaan­se slee­ën en Opels. Steeds weer ver­kocht hij de wa­gens door om er­voor te zor­gen dat spo­ren – ha­ren, bloed of ve­zels – ver­dwe­nen.

Toen hij vast­zat, hield Her­togs lan­ge tijd de ka­ken op el­kaar. Van der Zee, die voor­al het re­cher­che­on­der­zoek on­der de loep nam, heeft wei­nig op met de ver­rich­tin­gen van de po­li­tie. „Her­togs is slechts bij toe­val ge­pakt. Het on­der­zoek was ama­teu­ris­tisch. Krank­zin­nig, ei­gen­lijk. Hij werd dag in, dag uit aan de tand ge­voeld, al­tijd met de­zelf­de vra­gen. Geen goe­de, strak­ke ver­hoor­tech­nie­ken, laat staan een ver­hoor­plan. De re­cher­cheurs vie­len voort­du­rend in her­ha­ling, ga­ven hem veel te ruim­te. Al met al was het een ar­moe­dig hap­snapon­der­zoek.”

De toen­ma­li­ge por­tier kreeg le­vens­lang en leg­de veel la­ter als­nog een deel­be­ken­te­nis af in de za­ken van Edith Post, Tial­da Vis­ser en Emy den Boer. Zijn eni­ge oog­merk daar­mee was om in een tbs-kli­niek te kun­nen wor­den ge­plaatst.

Van der Zee: „Drie ver­oor­de­lin­gen wa­ren vol­doen­de voor het Open­baar Mi­nis­te­rie. Daar­na heeft Her­togs geen woord meer ge­zegd. Er is er ook nooit goed on­der­zoek ge­daan naar al die an­de­re za­ken, ten kos­te van de fa­mi­lie­le­den van de­ze slacht­of­fers. Kan­sen ble­ven on­be­nut. Zo is in Her­togs’ wo­ning een doos met al­ler­lei sier­ra­den waar­on­der rin­ge­tjes, oor­bel­len en ket­tin­kjes ge­von­den. Hoe sim­pel was het ge­weest als de re­cher­che daar­mee naar ou­ders van ver­moor­de of ver­dwe­nen meis­jes was ge­stapt? Het is niet ge­beurd en de sier­ra­den zijn ui­t­ein­de­lijk zoek­ge­raakt.”

In­tel­li­gen­te door­ge­sno­ven psy­cho­paat

Over­span­nen

De schrij­ver heeft Koos Her­togs nooit zelf ge­spro­ken. „Ui­t­ein­de­lijk koos ik er­voor om mijn boek van­uit de vi­sie van twee re­cher­cheurs te schrij­ven. Ik ont­dek­te dat de­ze ver­schrik­ke­lij­ke moord­za­ken in de hoof­den van veel po­li­tie­men­sen ble­ven rond­wa­ren. Som­mi­gen kon­den nooit ver­krop­pen dat die mis­drij­ven on­op­ge­lost ble­ven en raak­ten over­span­nen. Een van de agen­ten pleeg­de zelf­moord.”

FO­TO ANP

Her­togs was in zijn jon­ge­re ja­ren best at­trac­tief voor vrou­wen, zegt schrij­ver Syt­ze van der Zee.

FO­TO PE­TER R. DE VRIES

Her­togs sprak een aan­tal jaar ge­le­den vrijuit over zijn da­den te­gen­over de ver­bor­gen ca­me­ra van mis­daad­jour­na­list Pe­ter R. de Vries. Een jeugd­vriend van de moor­de­naar fun­geer­de daar­bij als in­fil­trant. De op­na­men (fo­to) wer­den ge­maakt in de tbs-cel van H. in Vught. Zo­als De Te­le­graaf la­ter meld­de, eis­te hij la­ter van De Vries mil­joe­nen voor de­ze ont­hul­lin­gen.

Syt­ze van der Zee …on­der­zoek krank­zin­nig…

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.