Extreem weer is geen toeval

Is de storm die gis­te­ren ons land teis­ter­de uit­zon­der­lijk of gaan we steeds va­ker extreem weer krij­gen? Die vraag dringt zich op nu ook el­ders van al­les met het weer aan de hand lijkt te zijn; or­ka­nen als Ir­ma, bos­bran­den en moes­son-over­stro­min­gen zijn nu

De Telegraaf - - Nieuws Van De Dag - Koen Ne­der­hof

Los van de dis­cus­sie in hoe­ver­re de mens daar­voor ver­ant­woor­de­lijk is: het weer ver­an­dert. Dat zeg­gen weer­vrouw Di­a­na Woei van Weer­pla­za en kli­maat­on­der­zoe­ker Rein Haars­ma van het KNMI over kli­maat­ver­an­de­ring. „Al die ex­tre­men pas­sen wel in het plaat­je”, al­dus Woei.

En dat gaan we ook in Ne­der­land mer­ken. Zach­te­re win­ters en meer hit­te­gol­ven in de zo­mer? Ab­so­luut. En met het op­war­men groeit bo­ven­dien de kans op van die af­schu­we­lij­ke plak­nach­ten. „Dat komt door­dat er meer wa­ter­damp in de lucht zit”, zegt Haars­ma. Die­zelf­de wa­ter­damp zorgt bo­ven­dien voor meer re­gen. De ver­kla­ring is vrij sim­pel, legt hij uit. Een war­me at­mos­feer kan meer wa­ter­damp be­vat­ten. En dus kun­nen bui­en ex­tre­mer wor­den. Wat nog eens ex­tra mee­speelt, is dat de vor­ming van re­gen uit wa­ter­damp warm­te ge­ne­reert. Het sys­teem ver­sterkt zich­zelf dus.

„Die ex­tre­me bui­en ko­men nu al met eni­ge re­gel­maat voor. En ze val­len steeds va­ker. Maar waar die ex­tre­me bui­en val­len, is niet te zeg­gen. Twee jaar ge­le­den vie­len de zwaar­ste bui­en in het zui­den, vo­rig jaar in het wes­ten. Dat is de gril­lig­heid van het Ne­der­land­se weer.”

„Bo­ven­dien hangt het er­van af welk kli­maat­sce­na­rio je be­kijkt”, ver­volgt Haars­ma. Het KNMI han­teert vier sce­na­rio’s, de één wat ex­tre­mer dan de an­der. „Wat be­treft de re­gen in de zo­mer lo­pen die nog­al uit­een. Maar er is te wei­nig ken­nis voor­han­den om een sce­na­rio uit te slui­ten.” Het is las­tig te be­pa­len hoe de aar­de bij­voor­beeld re­a­geert op de tem­pe­ra­tuur­stij­ging en of bij­voor­beeld de uit­stoot van broei­kas­gas­sen snel af­neemt of niet.

Die on­ze­ker­heid is er op meer ge­bie­den. Bo­ven­dien, zo stelt Haars­ma, is het on­mo­ge­lijk om een in­di­vi­du­e­le hit­te­golf, or­kaan of over­stro­ming di­rect te kop­pe­len aan kli­maat­ver­an­de­ring. „Ir­ma was bij­voor­beeld de sterk­ste or­kaan in de At­lan­ti­sche Oce­aan sinds het be­gin van de me­tin­gen. Daar zit di­rect het pro­bleem. In 1901 wa­ren er ook or­ka­nen, maar geen sa­tel­lie­ten. We vlo­gen niet met vlieg­tui­gen door or­ka­nen en sche­pen gin­gen de storm uit de weg. Of­te­wel, de waar­ne­min­gen zijn niet het­zelf­de.”

Mo­del­len

Hij ver­volgt: „Dat maakt het be­ant­woor­den van de vraag of kli­maat­ver­an­de­ring ten grond­slag ligt aan de kracht van Ir­ma las­tig. Dit zou een voor­bo­de kun­nen zijn van wat ons te wach­ten staat, maar er zijn geen me­tin­gen om dat te sta­ven.”

Wat er wel is, zijn kans­be­re­ke­nin­gen. Le­gio we­ten­schap­pers heb­ben zich ge­bo­gen over de op­war­ming van de aar­de en de ge­vol­gen die dat heeft. Op ba­sis van al die be­re­ke­nin­gen en on­der­zoe­ken zijn mo­del­len op­ge­steld. Aan de hand daar­van kun­nen kli­ma­to­lo­gen een ver­wach­ting uit­spre­ken. Haars­ma: „De mo­del­len gaan uit van een af­na­me van het aan­tal or­ka­nen, om­dat de at­mos­feer iets sta­bie­ler wordt. Maar als ze ont­staan, wor­den ze ge­mid­deld wel iets ster­ker. Zo’n twee tot tien pro­cent en dat be­te­kent dat de ver­nie­ti­gen­de kracht toe­neemt.” Woei vult aan: „Het zee­wa­ter in de At­lan­ti­sche Oce­aan was nu een graad war­mer dan nor­maal. Dat speelt wel mee bij de kracht van Ir­ma.”

Wat voor Ir­ma geldt, gaat ook op voor de ex­tre­me re­gen in Azië, de aard­ver­schui­vin­gen in Sier­ra Le­o­ne en de hit­te in Zuid-Eu­ro­pa: ze pas­sen in het plaat­je van een ver­an­de­ren­de we­reld, maar zijn in­di­vi­du­eel niet te kop­pe­len aan kli­maat­ver­an­de­ring. „Al zien we bij­voor­beeld wel dat Zuid-Eu­ro­pa steeds dro­ger wordt. Dus in die trend past het”, zegt Woei.

Te­ge­lijk is ex­tre­me re­gen wel dat­ge­ne wat we­reld­wijd het mees­te ge­vaar op­le­vert. Wie kijkt naar de In­ter­na­ti­o­nal Di­sas­ter Da­ta­ba­se, de ram­pen­lijst van ram­pe­non-

’Over­stro­min­gen ei­sen de mees­te slacht­of­fers’

der­zoeks­bu­reau EM-DAT, ziet dat vrij veel ram­pen te ma­ken heb­ben met over­stro­min­gen. Iets wat het we­reld­kli­maat­pa­nel IPCC in het jong­ste kli­maat­rap­port on­der­schrijft. „De na­tuur­ram­pen die de mees­te scha­de ver­oor­za­ken en de mees­te slacht­of­fers ei­sen, zijn over­stro­min­gen”, stel­len on­der­zoe­kers on­om­won­den. Maar: „In hoe­ver­re kli­maat­ver­an­de­ring hier al aan heeft bij­ge­dra­gen, is on­dui­de­lijk.”

Haars­ma nu­an­ceert dat: net als in Ne­der­land be­te­kent dat ook we­reld­wijd dat er meer hef­ti­ge­re re­gen­bui­en gaan val­len. „Dat be­te­kent dat ook de moes­son ex­tre­mer wordt”, ver­wijst hij naar de pro­ble­men die mo­men­teel spe­len in In­dia en Bang­la­desh. Te­ge­lijk wor­den ook droog­tes in­ten­ser. „Hoe ho­ger de tem­pe­ra­tuur, hoe gro­ter de uit­dro­ging. Ex­tre­men tre­den va­ker op. We ver­wach­ten dan ook dat bij­voor­beeld Zuid-Eu­ro­pa dro­ger zal wor­den. Maar het is las­tig exact te zeg­gen welk ge­bied pre­cies ge­trof­fen zal wor­den. Dat hangt af van zo­veel fac­to­ren.”

En hoe­wel Ne­der­land op­warmt, moe­ten de lief­heb­bers van me­di­ter­ra­ne zo­mers zich niet te snel rijk re­ke­nen, zegt Woei. „Af­ge­lo­pen zo­mer was ook vrij warm, maar het was geen ge­wel­dig weer”, haalt ze als voor­beeld aan. En zo’n vroe­ge herfst­storm? Dat is dood­nor­maal. „In 2011 storm­de het ook al op 12 sep­tem­ber. Dus dat is niet vreemd.”

’Al­le ex­tre­men pas­sen wel in het plaat­je’

Els (rechts) en Ria Kor­te­weg hou­den de scha­de be­perkt. Ze heb­ben een bij­baan­tje op de cam­ping in Bloe­men­daal.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.