’Veel te lang ge­wacht met aan­pak ban­ken’

Fi­nan­ci­eel ex­pert Lan­noo blikt terug op cri­sis

De Telegraaf - - DFT - Martin Vis­ser

AMSTERDAM De Eu­ro­pe­se strijd te­gen de ban­ken­cri­sis was ui­terst traag. Daar­door heeft de eco­no­mi­sche ma­lai­se on­no­dig lang ge­duurd.

Dat zegt Ka­rel Lan­noo, di­rec­teur van de toon­aan­ge­ven­de Brus­sel­se denk­tank Cen­tre for Eu­ro­pean Po­li­cy Stu­dies. „Het heeft tien jaar ge­duurd om uit de cri­sis te ko­men. Ik kan niet ge­noeg blij­ven be­na­druk­ken dat dat echt heel, heel lang is.”

Hoe be­leef­de u des­tijds de ban­krun bij Nor­thern Rock?

„Daar­mee was zicht­baar dat ook Eu­ro­pa een ban­ken­cri­sis had. Je zag die rij­en men­sen. Ik had niet ge­dacht dat zoi­ets nog mo­ge­lijk was in de mo­der­ne tijd. Er was toe­zicht, er was een ga­ran­tie­sys­teem voor de­po­si­to’s. En toch was er pa­niek. Ook voor toe­zicht­hou­ders was de ban­krun on­ver­wacht.”

Gin­gen in de Eu­ro­pa toen al­le alarm­bel­len af?

„Nee, ab­so­luut niet. Ty­pe­rend is een ci­taat van de Duit­se mi­nis­ter van Bui­ten­land­se Za­ken Stein­mei­er in sep­tem­ber 2008. Hij zei toen: ’De op­los­sing van de hui­di­ge cri­sis moet eerst en voor­al in de Ver­e­nig­de Sta­ten wor­den ge­zocht’. Er was toen een ster­ke over­tui­ging dat de cri­sis was ver­oor­zaakt door de VS. Die had­den de rom­mel­hy­po­the­ken ont­wik­keld. Maar die zo­ge­he­ten sub­pri­me-hy­po­the­ken wa­ren niet de hoofd­oor­zaak, hoog­uit de ’trig­ger’.”

Wat was dan de oor­zaak?

„Het zwak­ke toe­zicht, het ge­brek aan in­for­ma­tie-uit­wis­se­ling, de rol van kre­diet­be­oor­de­laars. Aan­van­ke­lijk had­den voor­al Noord-Eu­ro­pe­se ban­ken last van de cri­sis. Zij za­ten in die Ame­ri­kaan­se rom­mel­hy­po­the­ken. Span­je en Ita­lië za­ten daar niet in. Maar ook daar sloeg de ban­ken­cri­sis toe. Span­je had zijn ei­gen vast­goed­pro­ble­men, in Ita­lië wa­ren de slech­te le­nin­gen het pro­bleem.”

Hoe ver­klaart u de tra­ge re­ac­tie?

„Eu­ro­pa was niet één. De Eu­ro­pe­se lid­sta­ten had­den heel ver­schil­len­de vi­sies. De red­ding van ban­ken was een zaak van de na­ti­o­na­le re­ge­rin­gen en je zag dat er in zeer ver­sprei­de slag­or­de op de pro­ble­men werd ge­re­a­geerd. In eer­ste in­stan­tie werd er voor­al ge­re­a­geerd met staats­steun. Pas la­ter is het Eu­ro­pe­se toe­zicht ver­sterkt. In ju­ni 2012 is be­slo­ten tot het in­stel­len van Eu­ro­pees toe­zicht, en dat is pas in no­vem­ber 2014 in­ge­gaan. Die Eu­ro­pe­se aan­pak is dus nog maar drie jaar in ope­ra­tie. Met het toe­zicht is ook een re­gime voor het aan­pak­ken van pro­bleem­ban­ken af­ge­spro­ken.”

Werkt dat?

„Ik heb mijn twij­fels. In­mid­dels zijn er drie bank­red­din­gen ge­weest, één in Span­je en twee in Ita­lië. Het Spaan­se Ban­co Po­pu­lar is ge­red zo­als de be­doe­ling was, zon­der be­las­ting­geld. Maar er zijn al meer dan 100 rechts­za­ken over aan­ge­span­nen. De Ita­li­aan­se staat heeft het aan­ge­pakt zo­als we het in 2008 nog de­den. Des­tijds zei­den we dat we on­ze les­sen had­den ge­leerd: nooit meer be­las­ting­geld naar de ban­ken­sec­tor. Maar Ita­lië steekt weer €5 mil­jard in de ban­ken en staat voor €20 mil­jard ga­rant.”

Wat was het ge­volg van de tra­ge aan­pak?

„We kre­gen een lang­du­ri­ge eco­no­mi­sche neer­gang. Het heeft al­le­maal veel te lang ge­duurd en daar­door heeft de eco­no­mie het heel lang slecht ge­daan. In Eu­ro­pa ont­stond ook een po­li­tie­ke cri­sis om­dat de ban­ken­cri­sis het gro­te ver­schil in kre­diet­waar­dig­heid tus­sen Noord- en Zuid-Eu­ro­pa liet zien.”

Noord-Eu­ro­pe­se ban­ken raak­ten eer­der in cri­sis, maar de Zuid-Eu­ro­pe­se wa­ren zwak­ker?

„De kre­diet­waar­dig­heid van een bank was zeer af­han­ke­lijk van de kre­diet­waar­dig­heid van het land. Het ver­schil in ren­tes nam enorm toe. Een be­drijfs­kre­diet in ZuidEu­ro­pa werd veel duur­der en daar­door stort­te de zui­de­lij­ke eco­no­mie in.”

Wat zijn nu nog de ri­si­co’s?

„Nog al­tijd zijn er mo­ge­lijk­he­den voor lid­sta­ten om het toe­zicht op een ei­gen ma­nier in te vul­len. Zo is de ka­pi­taal­buf­fer in het ene land niet het­zelf­de als in het an­de­re land. Er zit heel veel ruim­te in de re­gel­ge­ving voor na­ti­o­na­le lid­sta­ten.”

’Pas na tien jaar uit de cri­sis’

FOTO: CEPS

Ka­rel Lan­noo, di­rec­teur van de Brus­sel­se denk­tank Ceps.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.