ON­DER­ZOE­KER ZOEKT OU­DE KASBOEKJES

De Telegraaf - - Nieuws Van De Dag - door Mar­tijn Klerks

UTRECHT Os­car Gel­der­blom, hoog­le­raar fi­nan­ci­ë­le ge­schie­de­nis aan de Uni­ver­si­teit Utrecht, maakt zich zor­gen. „Over de geld­za­ken van ge­wo­ne men­sen.” Daar­om gaat hij die geld­za­ken on­der­zoe­ken, met de hulp van die ge­wo­ne men­sen. En met al­les wat er bij hen op zol­der ligt.

Zelf heeft Gel­der­blom zijn zol­der al leeg­ge­haald. Trots laat hij de ’top­stuk­ken’ van zijn col­lec­tie zien: een rood schrif­tje uit de ja­ren ne­gen­tig, „mijn kas­boek uit de tijd dat ik mijn eer­ste baan had.”

En het pre­cies bij­ge­hou­den kas­over­zicht dat een col­le­ga op zol­der vond, uit de Twee­de We­reld­oor­log. „Kijk, de aan­koop van het boek­je staat net­jes ver­meld: 95 cent.” En een huis­houd­boek­je uit de ja­ren twin­tig. „Ie­mand met een abon­ne­ment op De Te­le­graaf, voor ƒ5,10 per kwar­taal.” Wat is hier in­te­res­sant aan? „Om te be­gin­nen dat we er nog niets van we­ten. De fi­nan­cie­le ge­schie­de­nis rond in­sti­tu­ten, zo­als ban­ken en ver­ze­ke­raars, is goed be­kend, maar wat huis­hou­dens aan in­kom­sten en uit­ga­ven had­den, en wat hun over­we­gin­gen wa­ren – we heb­ben geen idee.” Waar­om wilt u dat we­ten? „Tij­dens en na de cri­sis zijn men­sen heel boos ge­wor­den op de fi­nan­ci­ë­le sec­tor. Som­mi­ge din­gen zijn ook niet te begrijpen: waar­om zijn fi­nan­ci­ë­le pro­duc­ten niet net zo een­vou­dig te begrijpen als was­ma­chi­nes? Ik zou heel graag wil­len dat men­sen die ’met 0% ren­te’ een au­to ko­pen, te ho­ren krij­gen dat spa­ren en la­ter ko­pen be­ter voor ze is. Dat is las­tig, maar je zou het wel moe­ten uit­leg­gen.” Wat wilt u be­rei­ken? „Nou, stie­kem wil ik ook te­weeg­bren­gen dat men­sen gaan na­den­ken over de ma­nier waar­op zíj met geld om­gaan, en de ma­nier waar­op hun ou­ders en groot­ou­ders dat de­den. Dat men­sen mis­schien wel gaan den­ken: hé, soms kan iets ook zon­der bank of ver­ze­ke­raar.” Vroe­ger was het be­ter? „Dat wé­ten we dus niet! We we­ten uit En­ge­land dat daar in de ja­ren twin­tig kre­die­ten aan de deur wer­den ver­kocht. Ge­beur­de dat hier ook? In Ne­der­land zijn er ver­ha­len van werk­ge­vers of bu­ren die even bij­sprin­gen bij ie­mand die tij­de­lijk wat min­der goed in de slap­pe was zit. Maar hoe vaak ge­beur­de dat? Nog een voor­beeld: min­der dan een eeuw ge­le­den be­taal­de ie­der­een in een huis­hou­den kost­geld. Dat werd op een ge­ge­ven mo­ment zak­geld – aan de kin­de­ren, maar ook een man aan zijn huis­vrouw. Ik wil graag we­ten waar dat kan­tel­punt zit.” We zijn ook van een zui­nig volk­je een land ge­wor­den dat op kre­diet koopt, en dat zich ver­slikt in woe­ker­po­lis­sen. „Dat is in­der­daad het ver­haal, maar wa­ren we in­der­daad zo zui­nig? En wie in het ge­zin let­te er­op dat er geen dub­bel­tje te veel werd uit­ge­ge­ven? Ik denk wel dat men­sen vroe­ger meer re­den had­den om goed op hun geld te pas­sen – ze had­den er vaak zo wei­nig van dat het wel moest. Na de ja­ren vijf­tig zijn veel Ne­der­lan­ders veel rij­ker ge­wor­den, en nu heeft bij­na nie­mand zor­gen over zijn ba­sis­be­hoef­ten. Mijn the­o­rie is dat je dan an­ders, min­der zorg­vul­dig, met je geld om­springt.” U wilt dat zo veel mo­ge­lijk men­sen aan uw on­der­zoek mee­doen. Hoe? „Men­sen moe­ten gaan strui­nen in hun ei­gen fi­nan­ci­ë­le ad­mi­ni­stra­tie, en op zol­der. Ik zoek kasboekjes, maar ook re­ke­nin­gen – mis­schien zelfs brie­ven waar­in ge­ru­zied wordt over de er­fe­nis. Dat ver­za­me­len we via email, maar men­sen kun­nen ook naar on­ze open dag ko­men, op 8 ok­to­ber in het Aca­de­mie­ge­bouw hier in Utrecht. Daar zit een team klaar dat fo­to’s maakt van wat men­sen mee­ne­men. Als er vijf­tig men­sen ko­men met een uit­ge­breid ver­haal, dan ben ik al heel te­vre­den.” Kni­poogt: „Maar stie­kem hoop ik dat ik bui­ten op de trap een me­nig­te van tien­dui­zend moet toe­spre­ken.”

’Sinds wan­neer be­staat zak­geld?’

FO­TO RE­NE BOUWMAN

Fi­nan­ci­eel his­to­ri­cus Os­car Gel­der­blom met zijn oogst aan huis­houd­boek­jes tot nu toe.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.