’We zij nde gro­te van de kleintjes’

NE­DER­LAND IS TE­RUG OP HET WE­RELD­TO­NEEL. Die stel­ling durft af­zwaai­end mi­nis­ter Bert Koen­ders (Bui­ten­land­se Zaken) mak­ke­lijk aan. Of dat zijn ei­gen ver­dien­ste is, „dat moe­ten an­de­ren maar be­pa­len”. Hij blijft zich in elk ge­val tot in de die­pe win­ter van zi

De Telegraaf - - Reportage - door Niels Rig­ter

’We moe­ten te­gen Tur­kije scherp blij­ven zeg­gen wat we vin­den’

Het is een dood­doe­ner, weet Koen­ders (59). Hij mag dan de­mis­si­o­nair zijn, „maar op bui­ten­land­be­leid zit geen uit­knop. Ik móét tot het gaat­je gaan. We zijn als Bui­ten­land­se Zaken dag en nacht be­zig met de be­lan­gen van de bur­gers.” De och­tend van het in­ter­view had hij nog cri­sis­be­raad over de or­kaan­scha­de op SintMaar­ten, ’s mid­dag wach­ten hem in de Twee­de Ka­mer twee de­bat­ten. „Ik heb net nog ge­beld met de mi­nis­ter van Zuid-Korea.”

Wat is het Ne­der­land­se be­lang in Noord-Korea? Kun­nen hun ra­ket­ten ook ons ra­ken?

„Ja. Het ri­si­co is er dat de vei­lig­heid van Eu­ro­pa op het spel komt te staan. We kun­nen er als Eu­ro­pa niet bij blij­ven staan en kij­ken hoe de si­tu­a­tie zich ont­wik­kelt. Die mi­nis­ter van Zuid-Korea bel je dan om te vra­gen: hoe kijk je er­te­gen­aan en wat kun­nen wij doen?”

Ne­der­land kan de Ko­re­a­cri­sis toch niet op­los­sen?

„We heb­ben er wel voor ge­zorgd dat die Noord-Ko­re­aan­se dwang­ar­bei­ders in het sanc­tie­pak­ket ko­men. In Eu­ro­pa zijn we de gro­te van de kleintjes. We zijn een ac­tie­ve spe­ler. Ne­der­land is echt weer he­le­maal te­rug. We zit­ten weer in de G20. We heb­ben dat EU-voor­zit­ter­schap ge­daan en vriend en vij­and zeg­gen dat we dat goed ge­daan heb­ben. We zit­ten straks in de VN-Vei­lig­heids­raad.”

U vindt het prach­tig. Wat heb­ben wij daar­aan?

„Om­dat het de po­dia zijn waar je pro­ble­men kunt hel­pen op­los­sen – mi­gra­tie, kli­maat­ver­an­de­ring, ter­ro­ris­me. Als je niet aan ta­fel zit, dan sta je op het me­nu. Je wordt op dat mo­ment se­ri­eus ge­no­men. Dat heb­ben we ook ge­merkt toen we EU­voor­zit­ter wa­ren. Toen heb­ben we echt een paar Ne­der­land­se be­lan­gen naar vo­ren ge­bracht.”

Wel­ke dan?

„Tij­dens het voor­zit­ter­schap stond de EU op een kan­tel­punt, met het Brexi­tre­fe­ren­dum, de Griek­se schul­den­cri­sis die weer op­speel­de en een mi­gra­tie­cri­sis die op z’n top was. We heb­ben de Tur­kije­de­al ge­slo­ten mid­den in ons voor­zit­ter­schap.”

Wat kan de EU nog meer doen om mi­gra­tie in te dam­men?

„Heel veel. In Eu­ro­pa zor­gen we dat we de las­ten meer ge­lijk ver­de­len. We vech­ten te­gen smok­kel­net­wer­ken. Dat be­gint in Ni­ger, Ma­li of Eritrea. Daar wer­ken we aan het weg­wer­ken van grond­oor­za­ken van mi­gra­tie. En we ma­ken af­spra­ken over het te­rug­ne­men van mi­gran­ten.”

Hoe doe je dat met een land als Li­bië, waar geen cen­tra­le re­ge­ring is?

„Je moet in­ves­te­ren in kust­wacht en hu­ma­ne de­ten­tie­cen­tra. Maar het gaat na­tuur­lijk om de po­li­tie­ke sta­bi­li­teit van Li­bië. Die is nog heel ver weg. Er zijn twee par­le­men­ten en er zijn hon­der­den ge­wa­pen­de mi­li­ties. Dan kun je geen af­spra­ken ma­ken en geen men­sen te­rug­stu­ren. Daar­om heb­ben we die twee par­tij­en in Den Haag bij el­kaar ge­bracht. Zon­der er rucht­baar­heid aan te ge­ven, zijn de sleu­tel­spe­lers van die twee par­le­men­ten met Ne­der­land als voor­zit­ter in dia­loog ge­gaan over vra­gen als: ko­men er ver­kie­zin­gen of niet? Hoe plaat­sen we die mi­li­ties on­der ci­viel ge­zag? Ne­der­land wordt er ver­trouwd. Wat mee­speelt dat het bij de de­ko­lo­ni­sa­tie van Li­bië de Ne­der­lan­der Adri­aan Pelt was die uit drie de­len een staat smeed­de. Ie­der­een in Li­bië kent Pelt (die zijn car­ri­è­re be­gon als correspondent voor De Te­le­graaf, red.). Ik ga vol­gen­de week bij de VN-top in New York be­spre­ken hoe dit een ver­volg moet krij­gen in een mon­di­aal ka­der.”

Hoe kijkt u te­rug op de Tur­kij­e­rel? Had­den er din­gen an­ders ge­moe­ten?

„We heb­ben niet ge­aar­zeld om fors in te grij­pen. Dat is goed ge­weest. Het was niet mak­ke­lijk om te­gen die mi­nis­ter te zeg­gen: u mag niet lan­den. Maar ik sta er­ach­ter.”

Hoe moet het ver­der met de re­la­tie tus­sen Ne­der­land en Tur­kije?

„We moe­ten te­gen Tur­kije scherp blij­ven zeg­gen wat we vin­den, over de men­sen­rech­ten, de rechts­or­de. Maar los daar­van vind ik dat de di­plo­ma­tie­ke con­tac­ten her­steld moe­ten wor­den zo­dat de am­bas­sa­deurs te­rug kun­nen.”

Waar­om kan dat dan nog niet? Moet er eerst ie­mand ’sor­ry’ zeg­gen?

„Dat denk ik niet. We zijn met po­gin­gen be­zig om de re­la­tie te her­stel­len, maar on­ze prin­ci­pes blij­ven over­eind. Wij vin­den dat het niet aan ons ligt. De Tur­ken den­ken daar an­ders over.”

Dan over Do­nald Trump. Wat is er ver­an­derd in de ver­hou­ding met de VS?

„Het is een com­bi­na­tie van on­voor­spel­baar­heid en on­ge­mak. De gro­te pro­ble­men van de we­reld vind ik moei­lijk te plaat­sen in de twit­ter­di­plo­ma­tie. Maar ik kan het wel las­tig vin­den, het zijn wel de Ver­e­nig­de Sta­ten van Ame­ri­ka. Ze heb­ben een de­mo­cra­tisch ge­ko­zen pre­si­dent en Ame­ri­ka blijft een be­lang­rij­ke part­ner van Ne­der­land als het gaat om vei­lig­heid. Ik ben trou­wens een van de eer­ste ge­weest die heeft ge­zegd: als je ar­ti­kel 5 van de NAVO (een aan­val op één is een aan­val op al­len) los­laat, ha­len we het fun­da­ment on­der die vei­lig­heid van­daan.”

U bent PvdA’er. Uw par­tij is in­een­ge­stort. Hoe moet het daar­mee ver­der?

„We mo­gen trots zijn op het ka­bi­nets­be­leid. We la­ten Ne­der­land goed ach­ter. De PvdA moet staan voor be­staans­ze­ker­heid, vei­lig­heid en een ster­ke po­si­tie van Ne­der­land in de we­reld. Ver­der moe­ten we niet te veel ach­ter­om kij­ken, maar voor­uit. Straks zijn er weer ge­meen­te­raads­ver­kie­zin­gen en dan moe­ten we weer klaar staan.”

Staat u dan weer met een rood wind­jack ro­zen uit te de­len?

„Geen en­kel pro­bleem.”

Gaat u de schijn­wer­pers mis­sen?

„Ik zit nog vol­op in het werk. En die for­ma­tie gaat met zo’n slak­ken­gang, dat het voor­lo­pig nog wel even zo blijft.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.