Over­waar­de­ring

De Telegraaf - - Dft - JAAP VAN DUIJN

’Geen op­los­sing maar oor­zaak pro­ble­men’

De Ne­der­land­se eco­no­mie draait op vol­le toe­ren, maar aan­de­len­koer­sen zijn sinds mei niet meer ge­ste­gen. De Ame­ri­kaan­se beurs be­reik­te de­ze week wel een nieuw hoog­te­punt, maar de dol­lar is min­der waard ge­wor­den. De we­rel­daan­de­len­in­dex is, ge­me­ten in eu­ro’s, sinds het voor­jaar in een da­len­de trend.

Die da­ling kan pas­sen in het be­ken­de zo­mer­pa­troon. Aan­de­len­be­leg­gers wor­den ge­acht in mei te ver­ko­pen en dan in sep­tem­ber weer te­rug te ke­ren. Van sep­tem­ber kun­nen ze ove­ri­gens be­ter ok­to­ber ma­ken, want ge­mid­deld ge­no­men is sep­tem­ber de slecht­ste maand van het jaar. Maar er is een veel al­ge­me­ner pro­bleem, dat zo on­ge­veer al­le be­leg­gings­ca­te­go­rie­ën raakt: mark­ten zijn over­ge­waar­deerd. Er is veel te veel geld in om­loop. Dat geld jaagt al­le prij­zen op.

Het bbp van de VS is sinds 2008 met 30% ge­ste­gen, maar de Ame­ri­kaan­se aan­de­len­koer­sen staan 75% ho­ger dan voor de cri­sis. No­bel­prijs­win­naar Ro­bert Shil­ler, die de koers-winst­ver­hou­ding van aan­de­len cor­ri­geert voor de stand van de con­junc­tuur­cy­clus, komt op een ver­hou­ding van 30,5, waar­mee aan­de­len duur­der zijn dan ze aan de voor­avond van de beurs­crash van 1929 wa­ren.

Met obli­ga­ties is het al niet an­ders ge­steld. De vraag stuwt de koer­sen op en duwt de ren­de­men­ten om­laag. De Ne­der­land­se tien­jaars­ren­te is on­ge­veer 0,5% bij een in­fla­tie van bij­na 1,5%. Dat be­te­kent dus een ne­ga­tie­ve re­ë­le ren­te. In 2007 was de in­fla­tie ook on­ge­veer 1,5%, maar had­den we een ka­pi­taal­markt­ren­te van 4,5%. Obli­ga­ties zijn dus veel te duur. Voor­ma­lig Fed-voor­zit­ter Alan Gr­een­span, wiens be­leid van ren­tes ver­la­gen en zel­den ver­ho­gen ove­ri­gens de voor­naams­te oor­zaak van de hui­di­ge ma­lai­se is, waar­schuwt nu voor een obli­ga­tie­zeep­bel.

Vast­goed is een tijd­lang ge­zien als een aan­trek­ke­lijk al­ter­na­tief voor over­ge­waar­deer­de aan­de­len- en obli­ga­tie­mark­ten. Dat is het op on­der­de­len waar­schijn­lijk nog steeds, maar de be­leg­ger moet dan wel toe­gang tot de klei­ne pa­rel­tjes heb­ben. Van de hui­zen­markt kun­nen we in ie­der ge­val con­sta­te­ren dat de gek­te he­le­maal te­rug is. Te­veel geld voor te wei­nig koop­wo­nin­gen. In Am­ster­dam wordt 80% van de hui­zen voor de vraag­prijs of meer ver­kocht. Het Brit­se blad The Eco­no­mist be­re­kent dat in vrij­wel al­le lan­den hui­zen te duur zijn.

Het ge­volg van al de­ze over­waar­de­rin­gen is dat pen­si­oen­fond­sen en an­de­re be­leg­gers wan­ho­pig op zoek zijn naar al­ter­na­tie­ven, om nog een beet­je ren­de­ment te ma­ken. Op­ko­men­de mark­ten doen het goed dit jaar, maar be­leg­gen er­in brengt meer ri­si­co met zich mee. Be­drijfs­le­nin­gen idem di­to. De al­ou­de re­gel dat een bo­ven­ge­mid­deld ren­de­ment met een bo­ven­ge­mid­deld ri­si­co ge­paard gaat, geldt nog steeds.

Naar de oor­zaak van al­le over­waar­de­rin­gen hoe­ven we niet lang te zoe­ken. Het is het be­leid van de cen­tra­le ban­ken, dat de­ze wan­ver­hou­din­gen tus­sen vraag en aan­bod heeft ver­oor­zaakt. In plaats van pro­bleem­op­los­sers zijn zij pro­bleem­ver­oor­za­kers.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.