’Kunst­roof ro­man­tisch? On­zin’

De vijf ge­sto­len schil­de­rij­en die vo­rig jaar zwaar be­scha­digd in Oe­kra­ï­ne wer­den te­rug­ge­von­den, han­gen na een in­grij­pen­de res­tau­ra­tie weer in vol­le glo­rie aan de mu­ren van het West­fries Mu­se­um in Hoorn. De doe­ken van 17e eeuw­se mees­ters als Ja­cob Wa­ben en

De Telegraaf - - Nieuws Van De Dag - door Pa­ola van de Vel­de

’50% van al­le slacht­of­fers zijn par­ti­cu­lie­ren’

De spraak­ma­ken­de roof in de nacht van 9 op 10 ja­nu­a­ri 2005, waar­bij in to­taal 24 doe­ken en 70 stuks zil­ver wer­den ont­vreemd, is het West­fries Mu­se­um niet in de kou­de kle­ren gaan zit­ten. „Als geen an­der we­ten we hoe ont­wrich­tend het is om slacht­of­fer van de­ze vorm van cri­mi­na­li­teit te zijn. Daar­om heb­ben ons eens flink in de schim­mi­ge we­reld van kunst­dief­stal ver­diept”, zegt di­rec­teur Ad Geer­dink. „En wat blijkt? Over het he­le fe­no­meen is nog ver­ras­send wei­nig be­kend.”

Hij ver­volgt: „Zo is er bij­zon­der wei­nig pu­bliek toe­gan­ke­lijk cij­fer­ma­te­ri­aal voor han­den. Ik pleit dan ook voor meer on­der­zoek door de po­li­tie naar kunst­dief­stal. Want als je niet haar­fijn weet hoe die we­reld in el­kaar steekt - wie zijn die kunst­die­ven? wat is hun mo­tief? en wat doen ze met hun buit? - kun je er ook niets te­gen on­der­ne­men.”

Het stoort hem dat er rond­om kunst­roof vaak een zweem van ro­man­tiek hangt. „Kunst­die­ven wor­den, ze­ker in films en boe­ken, vaak neer­ge­zet als een soort Ro­bin Hood. Als­of hun da­den min­der erg zou­den zijn, om­dat er geen do­den bij de­ze vorm van cri­mi­na­li­teit val­len. On­zin na­tuur­lijk. In een film die we spe­ci­aal voor de ex­po­si­tie Roof­goed heb­ben ge­maakt, la­ten we daar­om di­ver­se slacht­of­fers van kunst­dief­stal aan het woord. Vaak had­den zij een emo­ti­o­ne­le band met de kost­ba­re ob­jec­ten die ont­vreemd zijn.”

Zo­als bij­voor­beeld de in 2014 over­le­den beeld­hou­wer Jits Bak­ker, die bij le­ven de meest be­sto­len kun­ste­naar was. Zijn bron­zen sculp­tu­ren wa­ren als kin­de­ren voor hem. Het idee dat de beel­den, van­we­ge het kost­ba­re ma­te­ri­aal, waar­schijn­lijk de smelt­oven in­ge­gaan zijn, sneed hem echt door zijn hart. Het­zelf­de geldt voor de Gro­ning­se fijn­schil­der Henk Hel­man­tel, die slacht­of­fer werd van art­nap­ping. Uit zijn ate­lier wer­den 37 schil­de­rij­en ont­vreemd, waar­on­der het zeer per­soon­lij­ke doek Ar­jan’s slof­jes, dat nu op de ex­po­si­tie is te zien. Hij kon de wer­ken te­rug­krij­gen door los­geld te be­ta­len.

„Ne­der­land is lan­ge tijd een mek­ka voor kunst­die­ven ge­weest”, zegt Ad Geer­dink. „In elk ge­val in de pe­ri­o­de tus­sen 2002 en 2007, toen de spe­ci­a­le af­de­ling kunst en an­tiek bij de re­cher­che was op­ge­he­ven en be­lang­rij­ke ken­nis en ex­per­ti­se over kunst­cri­mi­na­li­teit bij de po­li­tie ver­dween. In­mid­dels is er ge­luk­kig weer zo’n ge­spe­ci­a­li­seerd team op­ge­richt, die goed sa­men­werkt met de dou­a­ne en erf­goed­in­spec­tie.”

Niet­te­min wordt nog al­tijd maar 8% van al­le kunst- en an­tiek­dief­stal­len op­ge­lost. „Wist je dat 50% van al­le kunst­ro­ven par­ti­cu­lie­ren treft? Mu­sea zijn in fei­te maar zel­den slacht­of­fer, slechts in 2% van de ge­val­len. Maar die za­ken ha­len vaak wel de me­dia, om­dat het vaak om veel kost­baar­der en bij het gro­te pu­bliek be­ken­de ob­jec­ten gaat. Zo­als de roof van twee vroe­ge Van Gog­hs, die ui­t­ein­de­lijk wer­den te­rug­ge­von­den bij een kop­stuk van de Na­po­li­taan­se maf­fia.”

Het hard­nek­ki­ge ver­haal dat kunst­die­ven in op­dracht van rij­ke ver­za­me­laars voor­wer­pen zou­den ste­len, is vol­gens Geer­dink, een my­the. „Ge­sto­len kunst­ob­jec­ten wor­den voor­al ge­bruikt als be­taal­mid­del of on­der­pand bij drugs- en wa­pen­deals, zo blijkt uit on­der­zoek. Bo­ven­dien be­zit­ten top­cri­mi­ne­len graag be­lang­rij­ke ge­sto­len kunst­wer­ken om­dat dit hun een ster­ke­re on­der­han­de­lings­po­si­tie geeft als ze een deal wil­len slui­ten met jus­ti­tie.”

Geer­dink raadt par­ti­cu­lie­ren, die kunst en an­tiek in huis heb­ben, aan om hun kost­baar­he­den al­tijd goed te do­cu­men­te­ren, on­der meer met foto’s. „Mocht er wor­den in­ge­bro­ken, dan helpt dat enorm bij de op­spo­ring. Want als de po­li­tie niet weet waar ze naar moe­ten zoe­ken, kun­nen ze het ook niet vin­den.”

De ex­po­si­tie Roof­goed, waar­op tal van ge­sto­len en ge­luk­kig weer te­rug­ge­von­den kunst­wer­ken met een bij­zon­der ver­haal wor­den ge­toond, is van 15 ok­to­ber tot en met 12 fe­bru­a­ri 2018 te zien in het West­fries Mu­se­um Hoorn.

FOTO’S MARTIN MOOIJ

Di­rec­teur Ad Geer­dink en res­tau­ra­tor Ro­nald de Ja­ger zijn blij dat ook het ge­sto­len ’Keu­ken­stuk’ van Flo­ris van Schoo­ten weer in vol­le glo­rie in het mu­se­um in Hoorn hangt.

Res­tau­ra­tor Ro­nald de Ja­ger kijkt te­vre­den naar het door hem ge­res­tau­reer­de doek ’Vrou­we We­reld’ van Ja­cob Wa­ben.

Het doek ’Ge­zicht op de Nieuwstraat Hoorn’ van Is­aac Ou­w­a­ter (1784) hangt ook weer net­jes in het West­fries Mu­se­um.

De ten­toon­stel­ling ’Roof­goed’ is me­de vorm­ge­ge­ven met il­lu­stra­ties van Erik Kriek.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.