Goog­le Trans­la­te krijgt ver­ta­lers niet klein

De Telegraaf - - Dft - door Wou­ter van Ber­gen

AMSTERDAM Kunst­ma­ti­ge in­tel­li­gen­tie ver­an­dert het vak van de ver­ta­ler, nu soft­wa­re als Goog­le Trans­la­te dank­zij zelfle­ren­de al­go­rit­mes sterk is ver­be­terd. Door spe­ci­a­li­sa­tie in moei­lij­ke en ge­voe­li­ge tek­sten, kun­nen ver­ta­lers er ech­ter voor zor­gen dat hun rol nog niet is uit­ge­speeld. „We mo­gen blij zijn dat ma­chi­nes een deel van het werk over­ne­men.”

Bij de mees­te men­sen zit een goe­de ver­taal­ma­chi­ne al ge­woon in de bin­nen­zak. Ze­ker sinds de Goog­le Trans­la­te een jaar ge­le­den over­stap­te op Neu­ral Ma­chi­ne Trans­la­ti­on-tech­no­lo­gie, lo­pen zin­nen die de ver­taal­soft­wa­re in de smartpho­ne pro­du­ceert soms ver­bluf­fend vloei­end en zijn ver­ta­lin­gen ac­cu­ra­ter.

Ook in de markt voor pro­fes­si­o­ne­le ver­ta­lin­gen mist slim­me ver­taal­soft­wa­re zijn uit­wer­king niet, ver­telt Dirk Did­den, ma­na­ger li­fe sci­en­ces bij Li­on­brid­ge, een groot in­ter­na­ti­o­naal ver­taal­bu­reau . „We zien sinds Goog­le en an­de­re par­tij­en dit soort tech­no­lo­gie in­voer­den, een ster­ke op­mars van ver­ta­lin­gen via dit soort sys­te­men.”

Tech­no­lo­gie ach­ter dit won­der wordt ge­vormd door een zelfle­rend sys­teem, dat ’ge­traind’ is door pa­tro­nen in mil­joe­nen ver­ta­lin­gen te ver­ge­lij­ken en dat zich met el­ke nieu­we tekst ver­be­tert. „Ik vind het moei­lijk te zeg­gen hoe­veel werk bij ons op met be­hulp van ma­chi­nes wordt ge­daan maar ik denk dat het nu rond de 10% ligt en dat zal ze­ker groei­en”, zegt Did­den.

Hoe­wel Li­on­brid­ge ook on­be­werk­te ma­chi­naal ver­taal­de tek­sten le­vert aan klan­ten die on­ge­veer de in­houd van een do­cu­ment wil­len we­ten, kan een ver­ta­ling van pro­fes­si­o­ne­le kwa­li­teit nog niet zon­der men­se­lij­ke tus­sen­komst, zegt Did­den. „Ver­taal­soft­wa­re zal nooit een con­text snap­pen en kan daar­om soms een ver­keer­de be­te­ke­nis aan een woord toe­ken­nen. Wat je wel va­ker ziet, is dat ver­ta­lers door een ma­chi­ne ver­taal­de tekst na­be­wer­ken tot een echt goe­de tekst. Ik denk dat het on­ge­veer 30% snel­ler werkt dan de tra­di­ti­o­ne­le ma­nier.”

Isa­bel­la Mas­sar­do, die al 25 jaar ver­taalt van het En­gels en het Ne­der­lands naar het Ita­li­aans, ver­telt dat het ge­bruik van tech­ni­sche hulp­mid­de­len niets nieuws. „Twin­tig jaar ge­le­den werk­te ik al met elek­tro­ni­sche hulp­mid­de­len als com­pu­ters, rand­ap­pa­ra­tuur en soft­wa­re, die des­tijds dui­zen­den gul­dens kost­ten.”

Die zijn nu be­ter en goed­ko­per. „Ik be­schik nu met één klik over een uni­ver­se­le bi­bli­o­theek, al­ler­lei taal­kun­di­ge bron­nen en de mo­ge­lijk­heid de enor­me hoe­veel­heid ge­ge­vens te raad­ple­gen die ik tij­dens mijn car­ri­è­re heb ver­za­meld.”

Mas­sar­do vreest niet voor de toe­komst van het vak, maar ziet wel dat de ei­sen aan be­gin­nen­de ver­ta­lers ver­an­de­ren. „Chris Wendt, Group Pro­gram Ma­na­ger for Ma­chi­ne Trans­la­ti­on van Mi­cro­soft, heeft on­langs ge­zegd dat hij zijn kin­de­ren niet zou aan­ra­den ver­ta­ler te wor­den, maar wel om zich te rich­ten op vaar­dig­he­den waar­mee ze als ’lan­gu­a­ge and cul­tu­ral con­sul­tants’ kun­nen wer­ken.” Dat de ver­ta­ler nog niet hoeft om te scho­len naar een heel an­der vak, stel­len ook som­mi­ge on­der­zoe­ken naar tech­no­lo­gie en werk. Een ge­zag­heb­bend rap­port dat en­ke­le ja­ren be­cij­fer­de dat 47% van de ba­nen bin­nen en­ke­le de­cen­nia op te tocht komt te staan, re­kent tol­ken en ver­ta­lers niet tot de ri­si­co­be­roe­pen.

Voor ver­ta­lers, die bij­na al­le­maal als zzp-er wer­ken, zijn er ech­ter niet al­leen voor­de­len. Hoe­wel de sys­te­men hel­pen tek­sten snel­ler te ver­ta­len, be­te­kent dat niet van­zelf meer in­ko­men, ver­telt Wilma Ta­co­ma, di­rec­teur van het Ne­der­lands Ge­noot­schap Tol­ken en Ver­ta­lers (NGTV). „Op­dracht­ge­vers ver­wach­ten dat je met dit soort sys­te­men werkt. Dat zet ta­rie­ven on­der druk.”

Vol­gens Did­den van Li­on­brid­ge biedt zijn be­drijf ver­ta­lers een la­ger ta­rief per woord voor het ’post-edi­ten’ van ma­chi­naal ver­taal­de tek­sten, maar wordt dat ge­com­pen­seerd door de ho­ge­re pro­duc­ti­vi­teit. „Met een dag werk kun­nen ze on­ge­veer het­zelf­de ver­die­nen.”

Vol­gens Sjo­kean Oos­ter­baan di­rec­teur van ITV Ho­ge­school voor tol­ken en ver­ta­len, zal dat niet ie­der­een luk­ken. „Dat hangt erg af van het soort tekst en hoe een ver­ta­ler zelf werkt. Als je heel lang op zoek gaat naar de per­fec­te ver­ta­ling in een tekst waar­bij dat niet per se no­dig is, dan gaat het hem niet wor­den.”

Ta­co­ma her­kent dit. „Ik hoor steeds va­ker men­sen zeg­gen dat ver­ta­len al­leen nog te doen is als je er een an­de­re baan naast hebt.”

Hoe­wel ze merkt dat veel van haar stu­den­ten zich wat an­ders had­den voor­ge­steld van het vak dat ze vaak uit lief­de voor een taal ko­zen, ziet Oos­ter­baan de com­bi­na­tie van een men­se­lij­ke ver­ta­ler en in­tel­li­gen­te soft­wa­re als een ge­luk­kig hu­we­lijk. „Voor ver­ta­lers met een pro­fes­si­o­ne­le in­stel­ling, biedt het kan­sen”, zegt ze. „Maar je moet je­zelf wel we­ten te ver­ko­pen.”

In­ter­net heeft er vol­gens Oos­ter­baan ook voor ge­zorgd dat de hoe­veel­heid te ver­ta­len tekst enorm is ge­groeid.

’Ma­chi­nes ne­men bulk­werk over’ ’Ge­luk­kig hu­we­lijk mens en ma­chi­ne’

„Dat is veel meer dan we met zijn al­len kun­nen ver­ta­len. Ik denk dat we ons ge­luk­kig mo­gen prij­zen dat si­tes als Zoover en AirBnB, waar ie­der­een aan­be­ve­lin­gen plaatst, door ma­chi­nes wor­den ver­taald”, zegt ze.

Vol­gens Ta­co­ma zor­gen ver­taal­ma­chi­nes er voor dat het nog nood­za­ke­lij­ker wordt voor een ver­ta­ler om zich te spe­ci­a­li­se­ren. „Ik denk dat het bulk­werk van al­ge­me­ne tek­sten de ko­men­de ja­ren zal wor­den over­ge­no­men door ma­chi­nes. Ook al is dit af­han­ke­lijk van de doel­groep en de ei­sen die aan een tekst wor­den ge­steld. Spe­ci­a­li­sa­tie op een ge­bied zo­als me­di­sche, tech­ni­sche of ju­ri­di­sche tek­sten, is ook nu al heel be­lang­rijk. Die tek­sten zijn te ge­voe­lig om aan ma­chi­nes over te la­ten en dat blijft zo. Daar­van wil je ze­ker zijn dat er geen fou­ten in staan.”

EI­GEN FOTO

Neu­ra­le tech­no­lo­gie van Goog­le en an­de­re aan­bie­ders zorg­de voor veel vloei­en­de­re ver­ta­lin­gen.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.