Span­nen­de lief­des­ver­ha­len

Be­at­les-fans be­viel het mis­schien niet, maar Jo­hn & Yo­ko koes­ter­den een on­voor­waar­de­lij­ke lief­de voor el­kaar.

Gloss - - Inhoud - Jo­hn Len­non & Yo­ko Ono

De lief­de tus­sen Jo­hn Len­non en Yo­ko Ono ver­wart de we­reld. Na­tuur­lijk, het zijn de six­ties, de tijd van lo­ve & pea­ce. En als één re­la­tie daar­voor sym­bool kan staan, is het wel die van de be­roem­de mu­zi­kant en de avant-gar­de kun­ste­na­res met hun in­zet voor we­reld­vre­de, hun naakt­fo­to’s en hun ‘bed-ins’. Maar wat moet een Brits pop­idool met een Ja­pan­se vrouw die kunst maakt waar­van nie­mand iets be­grijpt? Die bo­ven­dien af­stan­de­lijk, on­ge­naak­baar en zelfs kil ma­ni­pu­le­rend over­komt? Jo­hn lijkt vol­le­dig in haar ban. Geen won­der dat veel Be­at­les-fans háár de schuld ge­ven van het uit­een­val­len van de groep.

Die brie­ven maak­ten me gek

Het ver­haal van Jo­hn Len­non (19401980) en Yo­ko Ono (1933) be­gint in no­vem­ber 1966. Len­non be­zoekt de In­di­ca Gal­lery in Lon­den, waar Yo­ko Ono ex­po­seert. Ze maakt deel uit van de Fluxus- be­we­ging, waar­in het niet zo­zeer draait om tast­ba­re kunst­ob­jec­ten, maar om on­grijp­ba­re idee­ën. Le­ven en kunst lo­pen in el­kaar over, en het pu­bliek wordt ac­tief be­trok­ken bij een kunst­werk. Yo­ko no­digt Jo­hn dan ook uit ‘deel te ne­men aan een kunst­werk’ door voor vijf

shil­ling een spij­ker in een stuk hout te ha­me­ren. Hij re­a­geert met: “Weet je wat? Ik geef je denk­beel­dig vijf shil­ling en ha­mer denk­beel­dig die spij­ker in het hout”. Hun ont­moe­ting vindt plaats op een mo­ment dat The Be­at­les de eer­ste te­ke­nen van slij­ta­ge ver­to­nen. Ze zijn dood­op na bij­na drie jaar lang on­af­ge­bro­ken con­cer­ten ge­ven en vin­den hun schreeu­wen­de, hys­te­ri­sche fans steeds ver­ve­len­der. Jo­hn heeft met zijn op­mer­king ‘We zijn nu po­pu­lair­der dan Je­zus’ gro­te be­roe­ring ge­wekt in de VS, waar pla­ten van The Be­at­les wor­den ver­brand en Jo­hn zelf wordt be­dreigd, in au­gus­tus 1966 is de groep ge­stopt met hun tour­nee en nu, zon­der de rou­ti­ne van de li­ve­op­tre­dens, voelt Jo­hn zich ver­lo­ren. Hoe­wel Jo­hn Len­non een vol­gen­de ex­po­si­tie van Yo­ko fi­nan­ciert, is hun con­tact mi­ni­maal. Maar als The Be­at­les be­gin 1968 in In­dia ver­blij­ven voor een cur­sus trans­cen­den­te me­di­ta­tie, ont­vangt hij re­gel­ma­tig brie­ven en kaar­ten van Yo­ko met tek­sten als Dans, Lach een week lang of Haal adem. “Die idi­o­ten brie­ven ble­ven maar ko­men en maak­ten me gek”, be­kent Jo­hn la­ter. “Maar het was ook span­nend”. Te­rug in En­ge­land, als Jo­hns echt­ge­no­te Cyn­thia op va­kan­tie is in Grie­ken­land, be­sluit hij op een avond in mei: “Als ik haar be­ter wil le­ren ken­nen, is nu het mo­ment”. Hij belt Yo­ko en no­digt haar uit bij hem langs te ko­men. Die nacht ne­men ze de plaat Two virgins op, ‘s och­tends gaan ze met el­kaar naar bed. Voor de hoes van de plaat zul­len de twee la­ter naakt po­se­ren. Jo­hn gaat sa­men­wo­nen met Yo­ko; Cyn­thia – moe­der van zoon Ju­li­an -vraagt een schei­ding aan. Ook Yo­ko is ge­trouwd, met de Ame­ri­kaan­se kun­ste­naar en film­pro­du­cer Antho­ny Cox, met wie ze een doch­ter­tje heeft: Kyo­ko, dan vijf jaar oud. Haar schei­ding wordt snel uit­ge­spro­ken, maar het duurt een paar jaar voor­dat de voog­dij over Kyo­ko is ge­re­geld. Kyo­ko wordt toe­ge­we­zen aan haar moe­der, maar Cox ver­dwijnt met haar. Er volgt een zoek­tocht zon­der re­sul­taat: moe­der en doch­ter zul­len el­kaar pas 25 jaar la­ter weer zien.

Bed-in voor we­reld­vre­de

Jo­hn en Yo­ko trou­wen op 20 maart 1969 in Gi­bral­tar. De ce­re­mo­nie is een­vou­dig en be­slo­ten, maar de hu­we­lijks­reis is een echt eve­ne­ment. In het Am­ster­dam­se Hil­ton ho­tel hou­den ze een ‘bed-in’: door een week lang in bed te blij­ven, vra­gen ze aan­dacht voor vre­de. Jo­hn: “De pers zou ons toch wel heb­ben op­ge­speurd. Dus von­den we dat we net zo goed iets con­struc­tiefs kon­den doen met de pu­bli­ci­teit. Zo’n vijf­tig of zes­tig ver­slag­ge­vers wa­ren uit Lon­den ko­men over­vlie­gen en wij za­ten daar ge­woon in on­ze py­ja­ma’s en zei­den ‘Vre­de, broe­der’. Dat was het”. Drie maan­den la­ter hou­den ze nog­maals een bed-in for Pea­ce, in Montre­al. Daar ne­men ze sa­men het num­mer Gi­ve

Pea­ce a Chan­ge op, dat door in­ter­na­ti­o­na­le vre­des­be­we­gin­gen als pro­test­song ge­a­dop­teerd wordt. Het kop­pel gaat in New York wo­nen. De bui­ten­we­reld ziet een dol­ver­liefd stel dat al­tijd el­kaars hand vast­houdt, maar ach­ter de scher­men broeit het. De Ame­ri­kaan­se over­heid is niet ge­char­meerd van wat ge­zien wordt als de ‘an­ti-oor­logs­pro­pa­gan­da’ van de Len­nons, en be­schouwt Jo­hn als een ra­di­caal die pre­si­dent Nixon aan de kant wil zet­ten. Hij krijgt geen toe­stem­ming om in de VS te blij­ven, maar steeds weer te­kent hij be­roep aan. Door die ju­ri­di­sche strijd, de zoek­tocht naar Kyo­ko en de span­ning rond­om hun kin­der­loos­heid (Yo­ko krijgt meer­de­re mis­kra­men) komt hun re­la­tie on­der gro­te druk te staan. Ui­t­ein­de­lijk ont­ploft het hu­we­lijk en ver­trekt Jo­hn voor an­der­half jaar naar Los An­ge­les, sa­men met May Pang, de per­soon­lij­ke as­sis­ten­te van het paar. Ach­ter­af zal Len­non die acht­tien maan­den zijn ‘lost week­end’ noe­men, een ver­lo­ren tijd. In maart 1975 ver­zoent Jo­hn zich met Yo­ko en be­trekt hij weer hun ap­par­te­ment in het Da­ko­ta-ge­bouw in New York. Ze stu­ren een kaart aan vrien­den: ‘Hou je vast voor wat er komt. Niet al­leen zijn Jo­hn en Yo­ko bij el­kaar, maar ze ver­wach­ten in ok­to­ber een ba­by’. Op 7 ok­to­ber wordt het be­vel tot uit­wij­zing te­gen Jo­hn ein­de­lijk on­ge­daan ge­maakt. Twee da­gen la­ter, op Jo­hns ver­jaar­dag wordt zoon Sean ge­bo­ren.

Huis­va­der en za­ken­vrouw

Vol­gens Yo­ko is het ne­gen maan­den lang dra­gen van een kind een enor­me be­las­ting voor een vrouw, en hoort na de be­val­ling ie­mand an­ders een tijd­je voor het kind te zor­gen. Jo­hn deelt die me­ning en be­sluit zijn le­ven aan zijn ge­zin te wij­den. Hij wordt full­ti­me va­der, Yo­ko wordt za­ken­vrouw en gaat de za­ken van het echt­paar be­he­ren. In een kan­toor op de be­ga­ne grond van het Da­ko­ta-ge­bouw houdt Yo­ko zich be­zig met het in­ves­te­ren in melk­koei­en en on­roe­rend goed, ter­wijl Jo­hn op de ze­ven­de eta­ge Sean groot­brengt – met hulp van een gro­te huis­hou­de­lij­ke staf – en brood bakt. In ok­to­ber 1980 ver­schijnt er toch weer een plaat, de sin­gle

(Just Li­ke) St­ar­ting Over, een maand la­ter ge­volgd door een el­pee. De lied­jes weer­spie­ge­len Jo­hns te­vre­den­heid met zijn ge­zins­le­ven. Maar op 8 de­cem­ber 1980 komt daar­aan een ein­de als hij door een ge­stoor­de man vier keer in de rug wordt ge­scho­ten op het mo­ment dat hij het Da­ko­ta-ge­bouw wil bin­nen­gaan. Na de dood van Jo­hn Len­non gaat de pers ui­ter­aard ook in op Yo­ko Ono en haar rol in Jo­hns le­ven en werk. Nog steeds wordt zij er­van be­schul­digd The Be­at­les uit el­kaar te heb­ben ge­dre­ven. Maar waar­schijn­lij­ker is dat haar aan­we­zig­heid in zijn le­ven Jo­hn de moed heeft ge­ge­ven een stap te ne­men die on­ver­mij­de­lijk was.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.