‘Le­ken­rech­ters’ bij com­plexe schei­dings­za­ken

Com­plexe fa­mi­lie­za­ken moe­ten be­han­deld wor­den door een ‘recht­bank-plus’, stelt hoog­le­raar Paul Vlaar­din­ger­broek.

Katholiek Nieuwsblad - - KN ACTUEEL - Ma­ris­ka Or­bán

In de­ze hec­ti­sche tijd van vaak las­ti­ge fa­mi­lie­ver­hou­din­gen met com­plexe strijd­pun­ten ko­men kin­der­rech­ters va­ker voor steeds in­ge­wik­kel­de­re za­ken te staan. Waar gaat een kind wo­nen na een schei­ding? Moet een kind uit huis ge­plaatst wor­den? In zijn af­scheids­re­de, eind ju­ni, pleit­te de Til­burg­se pro­fes­sor Paul Vlaar­din­ger­broek bij com­plexe fa­mi­lie­recht­spraak voor een ‘recht­bank-plus’: een recht­bank met ver­schil­len­de rech­ters, des­kun­di­gen en me­di­a­tors.

‘Ingrij­pen­de be­slis­sin­gen’

Vol­gens Vlaar­din­ger­broek zou­den kin­der­rech­ters bij moei­lij­ke za­ken va­ker sa­men met twee an­de­re rech­ters moe­ten be­slis­sen. “Bin­nen de fa­mi­lie- en jeugd­recht­spraak wor­den veel za­ken door een al­leen­spre­ken­de rech­ter ge­daan. Dat is ef­fec­tief, om­dat zo snel­ler en meer za­ken kun­nen wor­den af­ge­daan. Toch is het ook be­lang­rijk dat rech­ters bij ge­com­pli­ceer­de of emo­ti­o­neel be­las­ten­de on­der­wer­pen met drie­ën kun­nen en mo­gen zit­ten. Drie rech­ters zien en ho­ren meer dat één rech­ter.” Als voor­beeld noemt hij ge­zags­be­ëin­di­ging van ou­ders of ont­zeg­ging van het om­gangs­recht. “Dat zijn voor ou­ders en kin­de­ren vaak zeer ingrij­pen­de be­slis­sin­gen. In­ter­vi­sie kan daar­om een zeer goed hulp­mid­del zijn om te ko­men tot een scher­pe­re for­mu­le­ring van de si­tu­a­tie en kan uit­ein­de­lijk tot meer in­zicht lei­den. Het kan mo­ge­lijk ook be­hulp­zaam zijn bij de emo­ti­o­ne­le ver­wer­king van een las­ti­ge en ingrij­pen­de be­slis­sing.”

Met­een aan de slag

Naast meer rech­ters pleit Vlaar­din­ger­broek voor le­ken­rech­ters (ge­drags­we­ten­schap­pers of me­di­sche des­kun­di­gen) die in de ka­mer zit­ting kun­nen ne­men. “In pro­ble­ma­ti­sche schei­dings­pro­ces­sen kan de recht­bank uit­brei­den met een ge­drags­des­kun­di­ge. Zo kan de be­slis­sing over bij­voor­beeld de hoofd­ver­blijf­plaats van een kind door de rech­ter in sa­men­spraak met een ge­drags­des­kun­di­ge wor­den ge­no­men. Ie­der van­uit zijn ei­gen des­kun­dig­heid, naar het be­lang van het kind kij­kend en el­kaar daar­in aan­vul­lend.” Ook zou het wen­se­lijk zijn dat de recht­bank de be­schik­king heeft over des­kun­di­gen als art­sen, psy­chi­a­ters en ge­drags­we­ten­schap­pers, die met­een op ver­zoek van de rech­ter on­der­zoek kun­nen doen naar de psy­chi­sche of li­cha­me­lij­ke ge­steld­heid van het kind of spe­ci­fie­ke ge­zins­pro­ble­ma­tiek. Ver­der zou de recht­bank moe­ten be­schik­ken over ei­gen me­di­a­tors, die met­een na of tij­dens de zit­ting met par­tij­en aan de slag kun­nen.

‘Bot­te bijl’

In Recht­bank Oost zit al zo’n me­di­a­tor in een ka­mer­tje in de recht­bank. Jaap Hem­mink ver­telt: “Ik ben al tij­dens de zit­ting aan­we­zig. Soms zegt de rech­ter: gaan jul­lie maar even pra­ten met de me­di­a­tor, als een stel bij­voor­beeld niet uit de om­gangs­re­ge­ling komt.” Tij­dens een schei­ding la­ten ou­ders vaak niet hun al­ler­mooi­ste kant zien. Ster­ker, soms zeg­gen men­sen in de rechts­zaal zul­ke on­eer­lij­ke, pijn­lij­ke of in­tie­me din­gen over hun ex-ge­lief­de dat het de an­der zo diep raakt dat het le­vens­lan­ge lit­te­kens ach­ter­laat. Hem­mink: “Som­mi­ge ad­vo­ca­ten pro­be­ren zo veel mo­ge­lijk uit de zaak te sle­pen en gaan er met de bot­te bijl in. Of ze blij­ven ein­de­loos pro­ce­de­ren voor het geld. Een me­di­a­tor zoekt ver­bin­ding. Soms vraag ik de part­ners om el­kaars po­si­tie­ve ei­gen­schap­pen op te noe­men waar­voor ze ge­val­len zijn. Of leer ik ze om echt naar el­kaar te luis­te­ren. Dat werkt. Het voor­komt vaak een vecht­schei­ding en in zo’n tien of twin­tig ge­val­len zijn de stel­len door me­di­a­ti­on bij el­kaar ge­ble­ven.” Maar ook in an­de­re fa­mi­lie­ve­tes kan een me­di­a­tor hel­pen. Hem­mink: “Laatst kwam hier een vrouw bin­nen. Haar is ge­vraagd de fi­nan­ci­ën te re­ge­len voor haar 94-ja­ri­ge de­men­te moe­der. Nu ver­denkt de jon­ge­re zus haar er­van hun moe­der te be­ste­len. Dan ga ik met hun al­le drie aan ta­fel zit­ten en sa­men rus­tig pra­ten.”

Een recht­bank-plus be­staat al in an­de­re lan­den. “Net als veel an­de­re ex­pe­ri­men­ten in de recht­spraak gaat dat geld kos­ten, maar de kost gaat meest­al voor de baat uit”, al­dus hoog­le­raar Vlaar­din­ger­broek. “Hier ligt een be­lang­rij­ke taak voor de over­heid, die trots zou moe­ten zijn op onze on­af­han­ke­lij­ke recht­spraak en hoe­der zou moe­ten zijn van een kwa­li­ta­tief goe­de rechts­spraak en deug­de­lij­ke pro­ces­re­gels.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.