To­le­rant land?

Katholiek Nieuwsblad - - VOORPAGINA - Theo Sche­pens

Opi­nie: we vin­den dat Ne­der­land to­le­rant is. Maar klopt dat wel?

De Mar­te­la­ren van Gor­cum wer­den 150 jaar ge­le­den hei­lig ver­klaard. Zij wer­den ver­moord om­dat ze ka­tho­liek wa­ren en wil­den blij­ven. Staat het er te­gen­woor­dig be­ter voor met de re­li­gi­eu­ze to­le­ran­tie in ons land?

1572 was een jaar vol ge­weld te­gen ka­tho­lie­ken. Want be­hal­ve de ne­gen­tien mar­te­la­ren van Gor­cum (9 ju­li) wer­den op 25 ju­ni vijf fran­cis­ca­nen uit Alk­maar gru­we­lijk ge­mar­teld en daar­na op­ge­han­gen. En op 23 ju­li wer­den in Roer­mond twaalf kar­tui­zers en de se­cre­ta­ris van de bis­schop door de pro­tes­tant­se troe­pen van Wil­lem van Oran­je ver­moord. De hei­li­ge Mar­te­la­ren van Gor­cum ken ik van kinds­been af, maar van de Mar­te­la­ren van Roer­mond had ik tot voor en­ke­le ja­ren nog nooit ge­hoord en die van Alk­maar wa­ren mij zelfs tot voor kort on­be­kend. Vreemd ei­gen­lijk, waar­om ken­de ik ze niet? Mis­schien om­dat die laat­ste twee groe­pen mar­te­la­ren nooit zijn za­lig- of hei­lig­ver­klaard. Maar ik denk ook om­dat hun mar­tel­dood niet past bij het beeld dat wij heb­ben van ons land als to­le­rant land.

To­le­rant?

Want zo had­den wij toch ge­leerd in de ge­schie­de­nis­les­sen? Wij ken­den geen In­qui­si­tie; die be- stond in ka­tho­lie­ke lan­den als Span­je en Por­tu­gal. Bij ons heerste gods­dienst­vrij­heid en to­le­ran­tie; daar­om kon­den bij­voor­beeld Jo­den zich hier vrij­e­lijk ves­ti­gen. Bij na­der in­zien valt dat dus te­gen, want ka­tho­lie­ken wer­den van­af het be­gin van de Tach­tig­ja­ri­ge Oor­log (1568-1648) in ons land on­der­drukt, ver­volgd en soms ver­moord. Ge­luk­kig ligt die tijd ach­ter ons en is er door de grond­wet van 1848 gods­dienst­vrij­heid ge­ko­men. Ie­der­een kan in vrij­heid zijn gods­dienst be­le­ven. Maar hoe staat het met de to­le­ran­tie?

Chris­te­lij­ke min­der­heid

In­der­daad, ka­tho­lie­ken wor­den niet meer ver­volgd door pro­tes­tan­ten; en an­ders­om ook niet. De oe­cu­me­ne heeft voor meer on­der­ling be­grip ge­zorgd en op veel ter­rei­nen wer­ken ka­tho­lie- den stuk­ken, of tv-pro­gram­ma’s zie, dan be­speur ik een toe­ne­men­de on­ver­draag­zaam­heid je­gens al­les wat chris­te­lijk is. Er is een stre­ven om het open­ba­re le­ven te zui­ve­ren van al­les wat een chris­te­lij­ke her­komst heeft.

On­ver­draag­zaam­heid

Dat pro­ces ver­loopt slui­pend, bij­na on­ge­merkt. Twee voor­beel­den. Chris­te­nen mo­gen in som­mi­ge win­kel­cen­tra in Am­ster­dam hun win­kels op zon­dag niet meer slui­ten. Het be­gon er­mee dat win­kels op zon­dag open moch­ten zijn; de zon­dag als ‘dag des He­ren’ was niet meer norm­ge­vend. Wie dat zou wil­len, moest zijn win­kel op zon­dag open kun­nen hou­den. Maar nu slaat het door: je mag je win­kel op zon­dag niet meer slui­ten. Zo wordt het chris­te­nen im­pli­ciet ver­bo­den om de zon­dag te vie­ren als ‘dag des He­ren’. we­ten­schap­pe­lijk wordt on­der­bouwd. Maar dat strookt niet met het se­cu­lie­re ge­dach­te­goed in on­ze sa­men­le­ving en dus wor­den chris­te­nen die er een an­de­re me­ning op na­hou­den, daar­voor ge­straft. Zo is het ge­steld met de to­le­ran­tie in on­ze sa­men­le­ving.

Sa­men­komst

Op 1 ju­li kwa­men in Am­ster­dam af­stam­me­lin­gen van sla­ven in de vroe­ge­re Ne­der­land­se ko­lo­ni­ën (zwar­te en ge­kleur­de men­sen) bij­een om de af­schaf­fing van de sla­ver­nij te vie­ren. Ze voe­len zich nog steeds twee­de­rangs­bur­gers. Die bij­een­komst in Am­ster­dam stond in het te­ken van hun iden­ti­teit en waar­dig­heid. Zo zijn er meer min­der­heids­groe­pen die op­ko­men voor hun iden­ti­teit en waar­dig­heid. De Jo­den doen dat op 27 ja­nu­a­ri (be­vrij­ding van Auschwitz) en vrou­wen op 8 maart (in­ter­na­ti­o­na­le vrou­wen­dag). Ik vraag mij af: wordt het niet tijd voor ka­tho­lie­ken in ons land om op te ko­men voor hun iden­ti­teit en waar­dig­heid en daar­toe in lan­de­lijk ver­band sa­men te ko­men? Zou­den we de jaar­lijk­se Na­ti­o­na­le Be­de­vaart naar Briel­le - die daar ter ere van de HH. Mar­te­la­ren van Gor­cum op of rond 9 ju­li wordt ge­hou­den - niet voort­aan met ka­tho­lie­ken uit heel het land in dat licht kun­nen vie­ren?

Dr. Theo Sche­pens is gods­dienst­so­ci­o­loog en do­cent aan de pries­ter­op­lei­din­gen van de bis­dom­men Bre­da (Bo­vendonk), ’s-Her­to­gen­bosch (St.-Jans­cen­trum) en Roer­mond (Rol­duc).

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.