Chi­ne­se chris­te­nen gaan moei­lij­ke tij­den te­ge­moet

Met una­nie­me in­stem­ming van de Chi­ne­se com­mu­nis­ti­sche par­tij is half ok­to­ber het ge­dach­ten­goed van lei­der Xi Jing­pin tot wet ver­he­ven. Dat be­te­kent voor chris­te­nen in Chi­na dat ze het nog moei­lij­ker gaan krij­gen.

Katholiek Nieuwsblad - - KNWERELDKERK - Jan Pee­ters

Vol­gens som­mi­ge Chi­ne­se in­si­ders zal de si­tu­a­tie voor­al ten kos­te gaan van de on­der­grond­se ge­lo­vi­gen

Al­le gods­dien­sten in Chi­na krij­gen de ko­men­de ja­ren te ma­ken met ver­de­re ‘sini­fi­ce­ring’. Het is de term die de com­mu­nis­ti­sche par­tij ge­bruikt voor het nog ver­der on­der­wer­pen van re­li­gie aan haar ei­gen re­gime met uit­slui­ting van bui­ten­land­se in­vloe­den. Dat geldt niet al­leen voor de se­pa­ra­tis­ti­sche en over­we­gend isla­mi­ti­sche Oe­jgoe­ren, Ti­be­t­aan­se boed­dhis­ten of de even­eens zwaar ver­volg­de Fa­lun Gong­be­we­ging, maar ook voor chris­te­nen, zo­wel ka­tho­lie­ken als pro­tes­tan­ten. Wie zich niet on­der­werpt aan de par­tij­dis­ci­pli­ne wordt kei­hard aan­ge­pakt.

Re­la­ties met Chi­na ver­slech­terd

Dat Chi­na geen ‘bin­nen­land­se’ on­rust duldt, we­ten we uit het ge­na­de­lo­ze op­tre­den rond Ti­bet, dat in 1951 werd ge­an­nexeerd. Con­tac­ten met de in bal­ling­schap le­ven­de da­lai la­ma wor­den door Chi­na af­ge­straft. Zelfs paus Fran­cis­cus zag daar­om in 2014 af van een ont­moe­ting met de Ti­be­t­aan­se gees­te­lijk lei­der, die op dat mo­ment in Ro­me was voor een ont­moe­ting met an­de­re No­bel­prijs­win­naars. Het zou de toch al moei­lij­ke re­la­ties tus­sen Ro­me en Pe­king nog las­ti­ger heb­ben ge­maakt. Die wa­ren sinds de Chi­na­brief van paus Be­ne­dic­tus XVI uit 2007 al­leen maar ver­slech­terd. Dat heeft al­les te ma­ken met de diep­ge­wor­tel­de aver­sie te­gen eni­ge vorm van mo­ge­lij­ke bui­ten­land­se ‘in­men­ging’. Daar­naast wil de com­mu­nis­ti­sche par­tij haar greep op de sa­men­le­ving ver­ster­ken. Dat geldt ook voor re­li­gie, maak­te par­tij­lei­der Xi Jin­ping dui­de­lijk tij­dens het par­tij­con­gres dat van 18 tot 24 ok­to­ber plaats­vond. “Gods­dien­sten in Chi­na moe­ten Chi­nees zijn in hun ori­ën­ta­tie”. De par­tij zal er “ac­tief” op toe­zien dat gods­dien­sten “zich aan­pas­sen aan de so­ci­a­lis­ti­sche sa­men­le­ving”.

Snel groei­end chris­ten­dom

Xi kon­dig­de ri­gou­reu­ze maat­re­ge­len aan om het land te ver­de­di­gen te­gen al­le vor­men van in­fil­tra­tie, sub­ver­sie, sa­bo­ta­ge en ge­weld­da­di­ge ter­ro­ris­ti­sche ac­ti­vi­tei­ten, et­nisch se­pa­ra­tis­me en re­li­gi­eus ex­tre­mis­me. Daar­on­der re­kent het re­gime ook de re­li­gi­eu­ze bloei die het land on­danks de- cen­nia gods­dienst­ver­vol­ging en par­tij­i­de­o­lo­gie door­maakt. Het gaat on­der meer om de Fa­lun Gong, een be­we­ging die sinds het ont­staan in 1993 in­mid­dels 70 tot 100 mil­joen aan­han­gers zou tel­len. Maar voor­al het snel groei­en­de chris­ten­dom vormt een be­drei­ging. Vol­gens som­mi­ge bron­nen zou Chi­na te­gen 2040 de mees­te ka­tho­lie­ken ter we­reld tel­len. En­ke­le ja­ren ge­le­den werd nog eens heel dui­de­lijk ge­maakt dat er­ken­ning van een Ho­ge­re Macht, en met na­me het chris­ten­dom, on­ver­e­nig­baar is met par­tij­lid­maat­schap. Kort daar­na werd het ook oud-par­tij­le­den na­druk­ke­lijk ver­bo­den chris­ten te wor­den. De­ze week werd be­kend dat drie Chi­ne­se pro­vin­cies hon­der­den Zuid-Ko­re­aan­se chris­te­lij­ke gees­te­lij­ken, mis­si­o­na­ris­sen en zen­de­lin­gen het land uit heeft ge­zet en daar­mee tal­lo­ze chris­te­lij­ke ge­meen­schap­pen die de laat­ste ja­ren zijn ont­staan heeft ont­hoofd.

Par­tij zoekt con­fron­ta­tie

Die on­ge­brei­del­de groei zou kun­nen ver­kla­ren waar­om de par­tij be­gin de­ze eeuw de con­fron­ta­tie be­gon te zoe­ken met de ka­tho­lie­ke Kerk en zich steeds har­der op­stelt. Dat paus Be­ne­dic­tus XVI in zijn ge­noem­de Chi­na­brief sprak over één ka­tho­lie­ke Kerk in Chi­na was in par­tij-ogen niets an­ders dan een po­ging tot machts­uit­brei­ding. Als er één ka­tho­lie­ke Kerk is in Chi­na, dan al­léén de of­fi­ci­ë­le en door het re­gime ge­con­tro­leer­de in de ja­ren vijf­tig op­ge­rich­te Chi­nees-Pa­tri­ot­ti­sche Ver­e­ni­ging (CPV). Die wordt niet door het Va­ti­caan er­kend, maar er was wel een mo­dus vi­ven­di ge­von­den, on­der meer over bis­schops­be­noe­min­gen bin­nen de CPV. Be­gin ja­ren ne­gen­tig voel­den de bis­schop­pen van de CPV zich nog zo vrij dat zij zich open­lijk vol­le­dig loy­aal aan de paus durf­den noe­men. Die vrij­heid is er al lang niet meer. Sinds be­gin de­ze eeuw zijn sys­te­ma­tisch bis­schop­pen be­noemd te­gen de zin van Ro­me in, met als ge­volg dat die bis­schop­pen door hun on­ge­oor­loof­de wij­ding au­to­ma­tisch ge­ëx­com­mu­ni­ceerd zijn, net als de­ge­nen die ze wij­den. Ver­schil­len­de bis­schop­pen van de CPV zijn hard aan­ge­pakt om­dat zij uit loy­a­li­teit aan de paus wei­ger­den bij der­ge­lij­ke wij­din­gen aan­we­zig te zijn.

Po­la­ri­sa­tie

Dat heeft niet al­leen bin­nen de CPV tot po­la­ri­sa­tie ge­leid, maar ook tot ver­gro­ting van de kloof met de on­der­grond­se Kerk, waar­van een deel de CPV-le­den als af­val­li­gen be­schouwt, ze­ker nu het aan­tal ge­ëx­com­mu­ni­ceer­de en on­der druk zwich­ten­de bis­schop­pen toe­neemt. Maar het leidt ook tot span­nin­gen tus­sen de on­der­grond­se Kerk en Ro­me, dat aan­stuurt op be­te­re re­la­ties met Pe­king en lijkt te nei­gen naar ver­re­gaan­de con­ces­sies. Vol­gens som­mi­ge Chi­ne­se in­si­ders zal dat niet al­leen ten kos­te gaan van de CPV-ka­tho­lie­ken, maar voor­al van de on­der­grond­se ge­lo­vi­gen. Met na­me kar­di­naal Jo­seph Zen, eme­ri­tus­aarts­bis­schop van Hong Kong, is mes­scherp in zijn kri­tiek op het be­leid van het staats­se­cre­ta­ri­aat, dat hij van on­kun­de en gro­te na­ï­vi­teit be­ticht.

Pe­king in de kaart spe­len

Pe­king eist niet al­leen dat het Va­ti­caan in ruil voor be­trek­kin­gen de re­la­ties met Tai­wan ver­breekt, maar ook dat het zijn aan­spra­ken op bis­schops­be­noe­min­gen af­zwakt. Vol­gens Zen zal de Kerk daar niets mee win­nen, maar al­leen het re­gime in de kaart spe­len. Al­ler­eerst zal de CPV nog meer een ma­ri­o­net­ten­or­ga­ni­sa­tie wor­den waar on­der­grond­se ge­lo­vi­gen zich nog ver­der van ver­wij­derd zul­len voe­len. Maar daar­naast zal door af­ge­dwon­gen Ro­mein­se er­ken­ning van de CPV nog har­der op­ge­tre­den wor­den te­gen de on­der­grond­se Kerk, die min of meer ge­doogd wordt. Wat Ro­me vol­gens Zen niet kan be­grij­pen is dat Xi Jin­ping, die zich­zelf on­weer­spro­ken een rol als een nieu­we Mao heeft aan­ge­me­ten, ab­so­lu­te macht eist. Zelfs de re­gime­ge­trou­we CPV voelt dat sinds­dien wil­le­keu­rig met toe­stem­ming van de over­heid ge­bouw­de kerk­ge­bou­wen wor­den af­ge­bro­ken. Sini­fi­ce­ring van de Ker­ken be­te­kent vol­gens waar­ne­mers niets an­ders dan dat de­ze vol­le­dig in het ga­reel lo­pen van de Par­tij. Want net zo­als Xi de nieu­we Mao is, is de par­tij Chi­na.

Een Chi­nees meis­je leest tij­dens de Mis in haar Bij­bel. Voor ka­tho­lie­ken van zo­wel de on­der­grond­se als de bo­ven­grond­se Kerk wordt het le­ven er niet ge­mak­ke­lij­ker op.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.