Chris­tenU­nie kan ‘ka­tho­lie­ke in­jec­tie’ ge­brui­ken

De ver­schil­len tus­sen ka­tho­lie­ken en pro­tes­tan­ten hoe­ven niet weg­ge­poetst te wor­den, maar de ne­o­cal­vi­nis­ti­sche Chris­tenU­nie kan veel le­ren van de ka­tho­lie­ke so­ci­a­le tra­di­tie, zo be­toogt Wou­ter Bee­k­ers, di­rec­teur van het We­ten­schap­pe­lijk In­sti­tuut van die

Katholiek Nieuwsblad - - KNOPINIE -

“Ka­tho­liek den­ken is prin­ci­pi­eel uni­ver­seel den­ken”, ty­peer­de bis­schop Gerard de Kor­te eens tref­fend. Bij zo’n ty­pe­ring gaan mijn ge­dach­ten als van­zelf te­rug naar mijn ei­gen jeugd. Die speel­de zich af in een om­ge­ving die ra­di­caal af­scheid had ge­no­men van de ka­tho­lie­ke kerk. Maar rond de kerst maak­te ik jaar­lijks ken­nis met de ker­ke­lij­ke we­reld, wan­neer de he­le fa­mi­lie uit res­pect voor opa en oma de nacht­mis aan­deed. En ie­de­re keer was ik toch weer een beet­je ver­rast als er on­der mijn tot het se­cu­lie­re so­ci­a­lis­me be­keer­de ooms en tan­tes al­tijd wel weer men­sen wa­ren die te com­mu­nie gin­gen. Te com­mu­nie gaan, zo be­greep ik la­ter, was niet al­leen een in­di­vi­du­e­le ge­loofs­han­de­ling, het gaf ook uit­druk­king aan de ver­bon­den- heid met el­kaar. Van goe­de wil zijn leek ge­noeg.

Heel de we­reld

Als ver­te­gen­woor­di­ger van de Chris­tenU­nie, een par­tij die sterk is ge­wor­teld in de pro­tes­tant­se – of nog pre­cie­zer: ne­o­cal­vi­nis­ti­sche – tra­di­tie, ge­loof ik dat het gesprek tus­sen bei­de tra­di­ties van gro­te waar­de is. Daar­bij mo­gen we ons re­a­li­se­ren dat er meer is dat ons bindt, dan van el­kaar ver­wij­dert. Er is een ge­deel­de ge­richt­heid naar bui­ten: een ge­richt­heid op de an­der en op de God die zich laat ken­nen in de Bij­bel. Er is een ge­deeld zoe­ken naar een juis­te ba­lans tus­sen de ‘ prin­ci­pi­ë­le’ plich­te­nethiek en de ‘le­vens­ethiek’ van de deugd. Er is een ge­deeld zoe­ken naar een le­ven in re­la­ties, dat uit­druk­king geeft aan ver­bon­den­heid en geen zaak is van ‘so­ci­a­le con­trac­ten’. Er is een ge­deel­de ra­di­ca­le kri­tiek op een cul­tuur die zich ver­liest in he­do­nis­me of uto­pis­me. Ver­schil­len mo­gen er zijn, maar chris­te­nen ma­ken ten diep­ste deel uit van de­zelf­de ge­meen­schap rond Chris­tus.

Ver­schil­len­de ac­cen­ten

Toch leg­gen de ka­tho­liek so­ci­a­le en ne­o­cal­vi­nis­ti­sche denk­tra­di­tie wel de­ge­lijk ver­schil­len­de ac­cen­ten. Het cal­vi­nis­me legt wat meer na­druk op de ge­bro­ken­heid van heel de schep­ping, de wor­ste­ling met het kwaad in ons ei­gen hart, en mis­schien juist daar­om ook op on­ze roe­ping om in het klein – in on­ze ei­gen ‘kring’ – naar het goe­de te zoe­ken. On­der het ‘prin­ci­pi­eel uni­ver­seel den­ken’ van het ka­tho­li­cis­me ligt een wat po­si­tie­ver ge­for­mu­leerd mens­beeld. God schiep im­mers ie­der mens naar Zijn beeld en Zijn roep­stem klinkt voort­du­rend in het ge­we­ten van ie­der mens – ge­lo­vig of ‘an­ders’-ge­lo­vig – voort­du­rend tot het goe­de. Ka­tho­lie­ke den­kers be­klem­to­nen te­gen die ach­ter­grond on­ze roe­ping tot so­li­da­ri­teit, met heel de mens­heid en heel de we­reld.

Ge­richt­heid naar bui­ten

Die ver­schil­len hoe­ven niet weg­ge­poetst te wor­den, door een ‘gul­den mid­den­weg’ te zoe­ken of gesprek uit de weg te gaan. Weer even per­soon­lijk: ik voel mij van har­te ver­bon­den met een ener­gie­ke, ge­re­for­meer­de kerk in Rot­ter­dam én ben re­gel­ma­tig be­zoe­ker van een ont­haas­te ka­tho­lie­ke kloos­ter­ge­meen­schap, dicht­bij de plaats waar mijn groot­ou­der­lijk huis ooit stond – het zou mij ver­driet doen als die twee in el­kaar op zou­den gaan. Ik kies dat voor­beeld met op­zet. In de kloos­ter­ge­meen­schap viert men een eeu­wen­ou­de li­tur­gie; men laat zich niet van de wijs bren­gen door de waan van de dag. In de­ze tijd bren­gen rijk­dom en vrij­heid veel goeds, maar is er ook door­slaan­de in­di- vi­du­a­li­se­ring en knip- en plak­zin­ge­ving. Dat is de con­text waar­in wes­ter­se chris­te­nen ope­re­ren. In die con­text is het be­sef van ver­bon­den­heid met de kerk van ‘al­le plaat­sen en al­le tij­den’ van be­lang. En juist daar kan de ka­tho­lie­ke kerk, een we­reld­kerk bij uit­stek, een in­te­res­san­te rol ver­vul­len.

Een klein te­ken

Juist de te­rug­ke­ren­de ont­moe­ting en het voort­du­rend gesprek, waar­in we el­kaar ver­ras­sen en mis­schien zelfs ver­rij­ken, kan al een klein te­ken zijn van de goe­de ge­meen­schap, die ons in Chris­tus is be­loofd. Gods on­ein­di­ge goed­heid kan im­mers nooit wor­den uit­ge­drukt in be­perk­te schep­se­len of hun denk­tra­di­ties; juist in de vol­le breed­te van de chris­te­lij­ke ge­meen­schap wordt iets van Zijn on­ein­di­ge goed­heid zicht­baar – om Tho­mas van Aqui­no te pa­ra­fra­se­ren.

Dr. Wou­ter Bee­k­ers is his­to­ri­cus en di­rec­teur van het We­ten­schap­pe­lijk In­sti­tuut van de Chris­tenU­nie.

De­ze tekst is een ver­kor­te ver­sie van Bee­k­ers’ bij­dra­ge aan een bun­del die van­daag in Utrecht ge­pre­sen­teerd wordt: Rem­co van Mul­li­gen & Wou­ter Bee­k­ers, De goe­de ge­meen­schap. Ka­tho­liek so­ci­aal den­ken over po­li­tiek en maat­schap­pij. Uitg. Mr. G. Groen van Pr­in­ste­rerstich­ting, WI Chris­tenU­nie, 172 pp., pb., €22,50, ISBN 978 90 825291 2 8

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.