Wat mag me­di­ca­tie kos­ten?

Nieu­we me­di­cij­nen zijn veel te duur, stelt re­cent we­ten­schap­pe­lijk on­der­zoek. De Eu­ro­pe­se chris­ten­de­mo­cra­ten wil­len daar op Eu­ro­pees ni­veau iets aan doen. “Als je winst op winst op winst wilt ma­ken, moet je au­to’s gaan ver­ko­pen.”

Katholiek Nieuwsblad - - KNACTUEEL - Ma­ris­ka Or­bán

Ben de Bruin heeft long­kan­ker. Hij is strijd­baar, vecht voor zijn le­ven. Er is een nieuw me­di­cijn op de markt, Ni­vo­lu­mab, dat het le­ven van long­kan­ker­pa­ti­ën­ten ver­lengt. Het ver­traagt het ziek­te­pro­ces zo­dat pa­ti­ën­ten lan­ger in re­la­tie­ve ge­zond­heid kun­nen le­ven. Maar de over­heid vindt het me­di­cijn te duur en stopt het ‘in een sluis’. Niet ie­de­re pa­ti­ënt krijgt dan het me­di­cijn, ook al ko­men ze er wel voor in aan­mer­king. On­der­tus­sen krijgt de mi­nis­ter de kans om met de le­ve­ran­cier te on­der­han­de­len over de prijs.

Ver­ont­waar­digd

De Bruin wil­de dit nieu­we me­di­cijn graag, maar ook hij kreeg het niet. On­eer­lijk, vond hij: in Ame­ri­ka kun je zo’n be­han­de­ling wel krij­gen. Hij be­gon een pe­ti­tie, sa­men met pa­ti­ën­ten­or­ga­ni­sa­tie Inspi­re2Li­ve, om het mid­del als­nog di­rect op te ne­men in het re­gu­lie­re pak­ket van de ziek­te­kos­ten­ver­ze­ke­rin­gen, maar voor­dat het mid­del vrij­kwam, stierf Ben de Bruin aan zijn ziek­te. Zijn col­le­ga en oprich­ter van Inspi­re2Li­ve, Pe­ter Ka­pi­tein, is zeer ver­ont­waar­digd. “Nu wach­ten hon­der­den pa­ti­ën­ten op een be­han­de­ling die wel be­schik­baar is, maar die ze niet kun­nen krij­gen”, ver­telt hij. Ka­pi­tein dook in de ma­te­rie en con­clu­deert dat nieu­we me­di­cij­nen vaak veel te duur zijn.

Hoe ethisch is dat?

Nieu­we me­di­cij­nen kos­ten soms meer dan 100.000 eu­ro, ter­wijl het fa­bri­ce­ren van een pil nau­we­lijks iets kost. Dit komt door­dat de fa­bri­kant maxi­maal twin­tig jaar pa­tent heeft op zijn uit­vin­ding, wat vaak al in­gaat op het mo­ment dat een mo­le­cuul ge­re­gi­streerd wordt. In die tijd moet de far­ma­ceut het me­di­cijn ont­wik­ke­len en goed­ge­keurd krij­gen, en dan pas kan hij de kos­ten voor al het on­der­zoek er­uit ha­len. Van de ene kant is dat be­grij­pe­lijk: voor al­le 200.000 stof­jes die on­der­zocht wor­den, ko­men er slechts twin­tig op de markt. On­der­zoek is duur en ri­si­co­vol. En voor­dat een pil of drank­je op de markt ver­schijnt, is er tien jaar on­der­zoek ge­daan. Van de an­de­re kant is een fa­bri­kant wel tien jaar mo­no­po­list en kan vra­gen wat hij wil. Hoe ethisch is het dat een me­di­cijn zo duur wordt, dat ster­ven­de pa­ti­ën­ten er geen ge­bruik van kun­nen ma­ken? Pe­ter Ka­pi­tein doet zijn ver­haal aan Eu­ro­par­le­men­ta­ri­ër An­nie Schreij­er-Pie­rik (CDA/EVP). Aan­ge­daan door zijn ver­haal or­ga­ni­seer­de zij vo­ri­ge week een open­baar ron­de­ta­fel­ge­sprek in het Eu­ro­pees Par­le­ment. Aan ta­fel za­ten de Eu­ro­pe­se Fe­de­ra­tie van de Far­ma­ceu­ti­sche Industrie en ver­e­ni­gin­gen, KWF kan­ker­be­strij­ding, Mar­cel van Raaij, di­rec­teur Ge­nees­mid­de­len en Medische Tech­no­lo­gie van het mi­nis­te­rie van VWS, en an­de­re be­lang­heb­ben­den, om te dis­cus­si­ë­ren over de ho­ge me­di­cijn­prij­zen.

Op ter­mijn on­be­taal­baar

Ook hoog­le­raar Ca­rin Uyl-de Groot zat aan ta­fel. “Nieu­we me­di­cij­nen te­gen kan­ker zijn veel te duur. En ze wor­den al­leen maar duur­der en duur­der, ter­wijl er aan de an­de­re kant al­leen maar meer kan­ker­pa­ti­ën­ten bij­ko­men. Hier­door wordt de zorg op de lan­ge ter­mijn on­be­taal­baar”, legt ze aan Ka­tho­liek Nieuws­blad uit. Slechts twee we­ken ge­le­den pu­bli­ceer­de zij sa­men met pro­fes­sor Bob Löwen­berg een on­der­zoek in Na­tu­re Re

views. Hie­rin stel­len ze dat nieu­we kan­ker­me­di­cij­nen in de toe­komst al­leen be­taal­baar blij­ven door een ‘re­vo­lu­tie in prijs­be­re­ke­ning’. De we­ten­schap­pers lan­ce­ren een for­mu­le (al­go­rit­me) die de prijs van in­no­va­tie­ve ge­nees­mid­de­len op een zo trans­pa­rant mo­ge­lij­ke ma­nier vast­stelt. Het al­go­rit­me neemt al­le kos­ten mee: de on­der­zoeks­kos­ten, de kos­ten voor stof­jes die uit­ein­de­lijk niet op de markt ko­men, mar­ke­ting, over­heid en een re­de­lijk winst­per­cen­ta­ge ge­ba­seerd op hoe goed het me­di­cijn werkt, hoe ver­nieu­wend het is en of er geen al­ter­na­tief voor­han­den is.

Te duur

“Uit ons on­der­zoek blijkt dat nieu­we me­di­cij­nen 60 tot 90% te duur zijn. Ou­de­re, pa­tent­vrije me­di­cij­nen, zo­als cho­les­te­rol­ver­la­gers, zijn soms te goed­koop”, zegt Uyl-de Groot. “Pa­ti­ën­ten heb­ben recht op ge­zond­heids­zorg. We wil­len zien dat far­ma­ceu­ten maat­schap­pe­lij­ke ver­ant­woor­de­lijk­heid ne­men. Na­tuur­lijk zijn we voor een kli­maat waar­bij nieu­we uit­vin­din­gen lo­nen. Maar pa­ti­ën­ten ko­pen geen ge­nees­mid­de­len, ze zijn er af­han­ke­lijk van. Als je winst op winst op winst wilt ma­ken - over de rug­gen van pa­ti­ën­ten, ben je on­e­thisch be­zig. Dan moet je au­to’s gaan ver­ko­pen.” De hoog­le­raar weet dat er bin­nen­kort een nieuw, veel­be­lo­vend kan­ker­me­di­cijn aan­komt. Dat zal vier tot vijf ton gaan kos­ten. Als er nu niets ver­an­dert, zul­len maar wei­nig kan­ker­pa­ti­ën­ten dit me­di­cijn kun­nen ge­brui­ken. Daar­om is ze ver­heugd dat bin­nen Eu­ro­pa een dis­cus­sie op gang komt om op Eu­ro­pees ni­veau te wer­ken aan la­ge­re prij­zen voor nieu­we me­di­cij­nen.

Niet houd­baar

De industrie wil zelf ook een be­ter Eu­ro­pees sys­teem, ver­telt Eli­za­beth Kui­per, woord­voer­der Eu­ro­pe­se Fe­de­ra­tie van de Far­ma­ceu­ti­sche Industrie en ver­e­ni­gin­gen. “Maar trans­pa­rant kun­nen we vaak niet zijn van­we­ge het hui­di­ge sys­teem van be­prij­zing. Lid­sta­ten on­der­han­de­len elk in­di­vi­du­eel over een kor­ting met ge­nees­mid­de­len­be­drij­ven en krij­gen af­han­ke­lijk van de hoog­te van hun wel­vaarts­ni­veau flin­ke kor­tin­gen. In de­ze dis­cus­sie mis ik echt de nu­an­ce”, stelt Kui­per. “Me­di­cij­nen le­ve­ren ook wat op. Als me­di­ca­tie he­pa­ti­tis C ge­neest, be­spaar je een du­re le­ver­trans­plan­ta­tie. En als ie­mand ge­neest door me­di­cij­nen, kan hij weer gaan wer­ken.” In ver­hou­ding kos­ten me­di­cij­nen niet zo veel, ziet Kui­per. Ze haalt er een lijst bij. “In Ne­der­land ge­brui­ken we met el­kaar vijf mil­jard eu­ro aan me­di­cij­nen; dat is min­der dan 10% van het zorg­bud­get en daar­in is geen stij­gen­de lijn te zien. Kos­ten voor ver­pleeg­hui­zen en zie­ken­hui­zen zijn veel ho­ger.” Vol­gens Kui­per be­schermt een pa­tent juist de pa­ti­ënt. Een pa­tent ver­ze­kert een fa­bri­kant er­van dat hij winst gaat ma­ken. Hier­door durft hij het gro­te ri­si­co te ne­men om een me­di­cijn voor een heel zeld­za­me ziek­te te ont­wik­ke­len.” On­zin, vindt de hoog­le­raar. “We zien in ons on­der­zoek dat de me­di­cij­nen voor veel voor­ko­men­de ziek­tes juist ex­treem duur zijn, niet zo­zeer de me­di­cij­nen voor zeld­za­me ziek­tes. En het ri­si­co ne­men we mee in on­ze prijs­be­re­ke­ning. De fa­bri­kan­ten zou­den juist veel meer re­search moe­ten doen naar zeld­za­me in­di­ca­ties, zo­als kin­der­kan­ker! We moe­ten naar een mo­del toe waar ie­der­een pro­fijt van heeft. Want dit sys­teem is niet meer houd­baar.”

Co­a­li­tie vor­men

Naar aan­lei­ding van het ron­de­ta­fel­ge­sprek wor­den de ho­ge prij­zen van nieu­we me­di­cij­nen bin­nen­kort op de agenda van het Eu­ro­pees Par­le­ment ge­zet. Ka­pi­tein: “De groot­ste frac­tie, die van de chris­ten­de­mo­cra­ten, is al zo ver. We gaan nu in gesprek met de so­ci­a­lis­ten, de twee­de groot­ste par­tij, zo­dat we een ster­ke co­a­li­tie kun­nen vor­men.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.