Mo­dern Ti­mes

Katholiek Nieuwsblad - - KNACTUEEL -

Het zal fi­lo­soof Pa­trick Den­een, hoog­le­raar aan No­tre Da­me Uni­ver­si­ty, niet ver­ba­zen dat het ka­tho­lie­ke Ier­land en mas­se haar steun heeft ver­leend aan het voor­stel om abor­tus te le­ga­li­se­ren. Hij pu­bli­ceer­de on­langs Why Li­be­ra­lism Fai­led, dat de ide­o­lo­gie van het li­be­ra­lis­me be­schrijft die de geest van de mo­der­ne mens en (bij­na) al­le po­li­tie­ke par­tij­en do­mi­neert. De­ze ide­o­lo­gie heeft drie aspec­ten. Ten eer­ste is de mens los­ge­maakt van de na­tuur (de schep­ping). De wor­tel van dit den­ken ligt bij Fran­cis Ba­con, die zei dat de mens niet al­leen heer en mees­ter van de na­tuur is, maar ook dat, in­dien nood­za­ke­lijk, de schep­ping “ge­mar­teld” kan wor­den om haar haar ge­hei­men te ont­fut­se­len. Met die ken­nis kan de mens de we­reld her­schep­pen of ver­nie­ti­gen zo­als hij wil. Het twee­de as­pect van de mo­der­ne we­reld is dat die niet lan­ger ge­looft in een ge­ge­ven mo­re­le orde, res­pect voor de wijs­heid van de tra­di­tie of het belang van so­ci­a­le ban­den. Voor­op staat dat de mens vol­strekt vrij moet zijn. De vrij­heid ligt in de wil van de mens, die zelf be­paalt wat hij wil ge­lo­ven, wat hij met zijn li­chaam wil doen of hoe hij wil lief­heb­ben. Ten der­de: hoe­wel het li­be­ra­lis­me dus ge­ba­seerd is op in­di­vi­du­a­lis­me, groei­en de rol en in­vloed van de over­heid. Dit komt door­dat, on­der in­vloed van fi­lo­soof Jo­hn Loc­ke, de wet niet wordt ge­zien als een ma­nier om de mens de zelf­be­heer­sing bij te bren­gen die no­dig is voor een staats­vorm ge­ba­seerd op vrij­heid en zelf­be­stuur, zo­als de klas­sie­ke tra­di­tie dacht. Nee, “het doel van de wet is er­voor te zor­gen dat vrij­heid wordt ge­waar­borgd en ver­groot, niet om die af te schaf­fen of te be­per­ken”. De staat moet ons in staat stel­len al­les te doen wat wij wil­len. En als men­sen moe­ten we pro­be­ren te ont­snap­pen aan ie­de­re na­tuur­lij­ke be­per­king van het be­vre­di­gen van on­ze ver­lan­gens. Het doel van de staat is om ac­tief men­sen te be­vrij­den van om­stan­dig­he­den die hun vrij­heid in so­ci­aal en eco­no­misch op­zicht be­per­ken. Den­een meent dat de­ze ide­o­lo­gie nu faalt om­dat ze ten on­der gaat aan haar suc­ces in de we­reld. De mens is vrij van tra­di­ties, de ge­meen­schap en de na­tuur. Maar er is toe­ne­men­de een­zaam­heid, men­sen voe­len zich ner­gens meer thuis, de on­ge­lijk­heid in de sa­men­le­ving neemt toe en de na­tuur wordt ge­plun­derd. Ik hoop dat hij ge­lijk heeft, maar ben niet hoop­vol. Den­een heeft een the­o­rie ge­for­mu­leerd die heel goed fe­no­me­nen in de we­reld kan ver­kla­ren, zo­als de uit­slag van het Ier­se re­fe­ren­dum (ken­nis van de na­tuur, keu­ze­vrij­heid die door de over­heid bij wet wordt af­ge­dwon­gen). Ik­zelf krijg de in­druk dat het met dat fa­len niet zo’n vaart loopt. In on­ze tijd komt over­al de na­druk te lig­gen op het idee dat de wil van men­sen niet be­perkt moet wor­den door iets an­ders dan, wel, dat wat we nú wil­len.

Kees Hees­ters, Bal­ti­mo­re +++

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.