Bel­len en chat­ten over ge­dach­ten aan su­ï­ci­de

ONS LAND TELT VE­LE PSY­CHISCH ONGEZONDE JON­GE­REN. 113 IS 24/7 BE­REIK­BAAR EN HEEFT EEN NIEU­WE APP, VRAAG MAAR.

Metro Holland (Amsterdam) - - Voorzijde pagina - IRIS HERMANS i.hermans@tmg.nl

Kijk eens om je heen in je klas­lo­kaal of col­le­ge­zaal, op een fes­ti­val of op je sport­club. Ie­der­een lijkt mis­schien vro­lijk en toch is 1 op de 12 jon­ge­ren (12-25 jaar) psy­chisch on­ge­zond, zo blijkt uit cij­fers van de Ge­zond­heid­s­en­quê­te van het CBS. Een der­de hier­van heeft aan­ge­ge­ven (wel­eens) aan de­pres­sies te lij­den.

De uit­kom­sten van het on­der­zoek ver­ba­zen Ju­dith de Heus niet. De kli­nisch psy­cho­lo­ge en ma­na­ger hulp­ver­le­ning van 113 Zelf­moord­pre­ven­tie ziet en hoort in de da­ge­lijk­se prak­tijk veel jon­ge­ren met de­pres­sie­ve ge­voe­lens en som­be­re ge­dach­ten, iets wat ei­gen­lijk ge­woon hoort bij het vol­was­sen wor­den. „Ze vra­gen zich tel­kens af wat hun le­ven waard is.”

De schei­ding van hun ou­ders, het ver­lies van ie­mand, wis­se­ling van scho­len, pes­ten: het kun­nen zelf­moord­trig­gers zijn voor een on­er­va­ren ie­mand die in prin­ci­pe nog z’n he­le le­ven voor zich heeft. „Ze be­gin­nen zich te­rug te trek­ken, waar­door ze zich nog meer al­leen voe­len en uit­ein­de­lijk su­ï­ci­da­le ge­dach­ten kun­nen ont­staan.”

Sleepless uit Sche­ve­nin­gen, De­pres­sief­je uit Al­me­re: via de chat van 113 ko­men ze bin­nen met een nick­na­me en daar wordt ook hun leef­tijd ge­vraagd. Dat doen ze niet aan de te­le­foon, „maar we kun­nen in z’n al­ge­meen­heid zeg­gen dat de helft on­der de 30 jaar is.” Dit jaar zit­ten ze al op 60.000 bel­le­tjes en chats. Een flin­ke stij­ging ten op­zich­te van voor­gaan­de ja­ren: in 2015 wa­ren het er nog 20.000. Steeds meer men­sen lo­pen met zelf­moord­ge­dach­ten rond be­aamt De Heus, „maar we zijn ook een stuk be­ken­der ge­wor­den.” Het is ove­ri­gens niet zo dat ze in de­ze don­ke­re tijd van het jaar, die door ve­len als som­ber wordt er­va­ren, va­ker wor­den ge­beld dan hart­je zo­mer bij­voor­beeld. „De­pres­sie laat zich niet zo lei­den, el­len­de is er al­tijd wel.” Het aan­tal zelf­do­din­gen on­der jon­ge­ren stijgt, maar of (so­ci­al) me­dia daar in­vloed op heb­ben, is in ons land in elk ge­val nog niet lang ge­noeg on­der­zocht. Het zit er wel dik in, denkt De Heus. Na af­le­ve­rin­gen van 13 Rea­sons Why, de Net­flix­se­rie waar een scho­lie­re zelf­moord pleegt, werd meer dan ooit ge­goog­eld op zelf­moord­me­tho­des, „daar schrik ik dan best wel van.” Ver­ha­len over hoop en met een goe­de af­loop (’zo kan het ook’), wer­ken veel be­ter, „en red­den zelfs le­vens, niet voor niets dat de We­reld­ge­zond­heids­or­ga­ni­sa­tie een aan­tal me­dia-richt­lij­nen voor jour­na­lis­ten heeft op­ge­steld.”

Vo­ri­ge week blies de stich­ting, die voor veel men­sen een cru­ci­aal luis­te­rend oor be­te­kent, tien kaars­jes uit en werd hun nieu­we app ge­lan­ceerd. En dat in het bij­zijn van Ko­nin­gin Maxi­ma, wier zus­je dit jaar een ein­de aan haar le­ven maak­te. Niet dat ze er daar­om trou­wens was hoor, zegt De Heus, de af­spraak stond al twee jaar in de agen­da, „maar ze was heel gein­te­res­seerd en ook best geemo­ti­o­neerd, dat kon je zien.” De app Vraag Maar is voor­al be­doeld voor hen die in hun di­rec­te om­ge­ving su­ï­ci­da­le ge­dach­ten be­speu­ren. „Hoe dich­ter ie­mand bij je staat en hoe meer je van ie­mand houdt, hoe moei­lij­ker het is er­naar te vra­gen.”

Hun te­le­foon­num­mer en chat wordt voor­na­me­lijk door de men­sen met su­ï­ci­da­le ge­dach­ten zelf ge­bruikt. We luis­te­ren naar ze en heb­ben geen oor­deel, om­schrijft ze hun werk­wij­ze. En een ad­vies of sug­ges­tie waar het kan. Gro­te ver­schil met ou­de­ren is dat ze bij jon­ge­ren dui­de­lij­ker moe­ten zijn. Dus niet al­leen: zoek af­lei­ding, maar denk bij­voor­beeld eens aan de hond uit­la­ten/soep pu­re­ren/mind­ful­ness doen. En ver­tel ie­mand dat je even niet zo lek­ker gaat („je hoeft ze niet met­een al­les te ver­tel­len”), „dat kan je lie­ve oma zijn, maar ook je voet­bal­coach.”

De Heus werkt nu drie jaar bij 113 en hoe ze zelf niet de­pres­sief wordt na al­le ver­ha­len die ze hoort? Er is al­tijd ie­mand om even mee te spar­ren na een ge­sprek of chat, licht ze toe, en daar­naast is ont­span­ning voor een goe­de ba­lans be­lang­rijk, „een boks­bal en ta­fel­voet­bal doen won­de­ren.”

KEES WINKELMAN

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.