Sta­ge lo­pen met een di­plo­ma op zak? Je bent de eni­ge niet...

Metro Holland (Rotterdam) - - Voorzijde Pagina -

’Lijkt het jou leuk om in dy­na­mi­sche om­ge­ving aan de slag te gaan, met veel ei­gen ver­ant­woor­de­lijk­heid? Ben je mi­ni­maal vier da­gen per week be­schik­baar? Ken je de 9-tot-5men­ta­li­teit niet? Heb je er­va­ring en woon je in Am­ster­dam? Sol­li­ci­teer dan nu!’

Klinkt als een baan, niet­waar? Toch pres­te­ren werk­ge­vers het om dit soort tek­sten on­der een sta­ge-op­roep te plak­ken. Met na­me in de cul­tuur­sec­tor, psy­cho­lo­gie­hoek, com­mu­ni­ca­tie en ar­chi­tec­tuur is het bal. Es­ther Crab­ben­dam van FNV Jong start­te af­ge­lo­pen zo­mer de Tum­blr Sta­ge­leed, na­dat on­der de hashtag #sta­ge­leed een klei­ne Twit­ter­storm was los­ge­bar­sten over de sta­ge­va­ca­tu­re­tek­sten van Pak­huis de Zwij­ger. Zelfs mi­nis­ter van So­ci­a­le Za­ken en Werk­ge­le­gen­heid Lo­de­wijk As­scher be­moei­de zich er­mee: ’Zon­ne­klaar geen sta­ge’. „De be­doe­ling van die Tum­blr is een wall of sha­me te ma­ken”, zegt Crab­ben­dam, „zo­dat er dui­de­lijk­heid komt. Niet per se om fou­te werk­ge­vers aan de schand­paal te na­ge­len, want ik ver­moed dat zij ook niet al­tijd we­ten dat ze fout zit­ten. Maar als de ar­beids­in­spec­tie bij de GGZ Lim­burg langs gaat en er 32 star­ters­ba­nen uit­sleept in plaats van sta­ges, dan is er toch iets meer aan de hand.”

De mel­der meldt het niet

Een jaar eer­der, in 2015, ging het FNV-meld­punt sta­ge­mis­bruik ’open’, en dat ont­vangt in­mid­dels naar ei­gen zeg­gen één mel­ding per dag. Op ba­sis van twee jaar lang in­for­ma­tie ver­za­me­len en ge­sprek­ken met sta­gi­airs in pe­ni­be­le si­tu­a­ties, zegt Crab­ben­dam stel­lig: „Een sta­ge is in­mid­dels een tus­sen­fa­se tus­sen af­stu­de­ren en een ech­te baan.” En dat is erg, want een se­ri­eu­ze start op de ar­beids­markt ma­ken is er op die ma­nier niet meer bij. „Het is een nood­sprong. Af­ge­stu­deer­de jon­ge­ren zit­ten thuis, wor­den tel­kens af­ge­we­zen voor een baan we­gens te wei­nig er­va­ring, en gaan dan maar on­be­taald sta­ge­lo­pen om in ie­der ge­val in be­we­ging te blij­ven.”

Dat dat zo­maar kan, komt om­dat sta­ges, ze­ker die van de ge­di­plo­meer­de soort, zich in een schim­mig ge­bied be­vin­den. Ei­sen, rech­ten en plich­ten zijn niet hel­der en de mo­ge­lijk­he­den om bij uit­bui­ting aan de bel te trek­ken, wor­den niet be­nut. Op het Pak­huis de Zwij­ger-in­ci­dent bij­voor­beeld kwa­men bij de In­spec­tie So­ci­a­le Za­ken en Werk­ge­le­gen­heid (SZW) wel­ge­teld vier mel­din­gen bin­nen. Erg wei­nig, meldt de woord­voer­der, aan­ge­zien de mi­nis­ter in hoogst­ei­gen per­soon op­ge­roe­pen had mis­stan­den te mel­den. Crab­ben­dam weet wel hoe dat komt: „Wel­is­waar kun je ano­niem een mel­ding doen, maar al­leen bij di­rect ge­vaar of als je on­der het mi­ni­mum­loon be­taald krijgt. De In­spec­tie kan ech­ter niet ga­ran­de­ren dat je ano­niem blijft. Lo­gisch, want een mel­ding moet con­tro­leer­baar zijn en dat be­te­kent dat in­spec­teurs op de werk­vloer ko­men om de werk­ge­ver aan te spre­ken. Het kan dus niet an­ders, maar het maakt de drem­pel om mel­ding te doen wel erg hoog.”

Bij pa­pa en ma­ma aan­klop­pen

Adri­aan de Jon­ge, zelf voor­ma­lig sta­gi­air bij Pak­huis de Zwij­ger, noemt de sta­ge­markt een lais­sez-fai­re-eco­no­mie. „Volg je een op­lei­ding, dan is er con­tro­le op de kwa­li­teit van de sta­ge. Werk je, dan zijn er vak­bon­den, cao’s en wet­ten waar­aan werk­ge­vers zich moe­ten hou­den. Loop je sta­ge na of bui­ten je op­lei­ding om, dan val je daar pre­cies tus­sen­in. Het is één groot grijs ge­bied.”

De Jon­ge liep sta­ge na zijn ba­che­lor: niet van­uit een op­lei­ding dus. Dat kon hij al­leen fi­nan­ci­eel bol­wer­ken om­dat zijn ou­ders zo vrien­de­lijk wa­ren hem fi­nan­ci­eel bij te staan: Pak­huis de Zwij­ger be­taal­de hem niets, maar bood hem wel de mo­ge­lijk­heid in het week­end bij te ver­die­nen in hun ho­re­ca­ge­le­gen­heid. „Bij­na ie­der­een werk­te het he-

le week­end in de ho­re­ca, en dan nog was het voor ve­len een kwes­tie van le­nen of in­te­ren op spaar­geld. Dat kan bij­na niet an­ders, als je in Am­ster­dam woont en sta­ge­loopt.”

Ook Dy­lan Meert liep sta­ge ná zijn uni­ver­si­tai­re op­lei­ding fi­lo­so­fie in Bel­gië. Hij vond zijn sta­ge, ook bij Pak­huis de Zwij­ger, heel waar­de­vol: „Het was voor mij de eni­ge ma­nier om meer prak­ti­sche ken­nis van de dis­cus­sie­cul­tuur in Am­ster­dam te krij­gen. Ik heb daar su­per­veel ge­leerd.” Meert kon zich een on­be­taal­de sta­ge in Am­ster­dam voor de duur van zes maan­den ver­oor­lo­ven. Wel twee, ei­gen­lijk, want nu loopt hij te­gen een klei­ne ver­goe­ding sta­ge bij De Ba­lie, in de hoop op een ar­beids­con­tract. „Dat kan ik, om­dat het on­der­wijs­sys­teem in Vlaan­de­ren heel gun­stig is. Ik heb nooit echt veel moe­ten in­ves­te­ren in mijn stu­die. Mijn stu­die­geld be­draagt bij­voor­beeld 90 eu­ro per jaar.”

Maar zo, vindt zijn col­le­ga-sta­gi­air De Jon­ge, wordt on­be­taald sta­ge­lo­pen een pri­vi­le­ge voor rij­ke­re stu­den­ten. „De ma­nier waar­op dit sys­teem werkt, heeft meer in­vloed dan je op het eer­ste ge­zicht denkt.”

Dag cri­sis, hal­lo star­ters­baan?

Es­ther Crab­ben­dam is het daar roe­rend mee eens. Zij denkt dat het hoog tijd is dat er meer hel­der­heid komt. „Liefst via de wet­te­lij­ke ma­nier. Of je loopt sta­ge te­gen een ver­goe­ding, bent dus bo­ven­tal­lig en hebt een aan­tal leer­doe­len te ha­len, of je doet het­zelf­de werk als de an­de­re me­de­wer­kers te­gen mi­ni­mum­loon.”

Toch zit daar mo­men­teel nog iets tus­sen­in: de Star­ters­beurs. Be­drij­ven bie­den te­gen een ver­goe­ding van een paar hon­derd eu­ro per maand jon­ge afgestudeerden de mo­ge­lijk­heid om werk­er­va­ring op te doen. Be­den­ker en ar­beids­markt­pro­fes­sor Ton Wilt­ha­gen wil­de zo ja­rent­ach­tig­ach­ti­ge toe­stan­den voor­ko­men: in dat de­cen­ni­um was de jeugd­werk­loos­heid zó hoog, dat een car­ri­è­re in de bij­stand voor ve­len de eni­ge op­tie was: vrij let­ter­lijk no fu­tu­re, dus, of in ie­der ge­val niet als werk­ne­mer.

Aan de Star­ters­beurs werk­te FNV Jong en­thou­si­ast mee toen Wilt­ha­gen het in 2013 op­per­de. „Dat klopt”, zegt Crab­ben­dam. „Want het was cri­sis­tijd en de si­tu­a­tie was zo ern­stig, dat die om bij­zon­de­re maat­re­ge­len vroeg. Nu trekt de eco­no­mie weer aan, er is veel meer werk, maar on­der­tus­sen ra­ken werk­er­va­rings­plek­ken ge­ïn­sti­tu­ti­o­na­li­seerd. Dat hoort niet, want er moe­ten weer ge­woon star­ters­ba­nen ko­men.”

Daad­kracht ge­wenst

Dat kan wel zo zijn, re­a­geert Ton Wilt­ha­gen, maar dat de cri­sis voor­bij is, wil niet zeg­gen dat de jon­ge­ren­werk­loos­heid van­zelf op­lost. „Was het maar zo”, zegt de pro­fes­sor. „Maar de re­a­li­teit is an­ders. In de po­pu­lai­re werk­vel­den zijn veel ba­nen zzp-con­struc­ties ge­wor­den, bij­voor­beeld, de ar­beids­markt is nu al­weer ve­le ma­len flexi­be­ler dan voor de cri­sis. Daar­bij zijn er nog al­tijd dui­zen­den jon­ge­ren ge­baat bij het op­stap­je dat de Star­ters­beurs hen biedt.”

Die vi­ci­eu­ze cir­kel van je de blub­ber sol­li­ci­te­ren en tel­kens te ho­ren krij­gen dat je ’on­vol­doen­de werk­er­va­ring’ hebt, móet door­bro­ken wor­den, vond en vindt Wilt­ha­gen. „Dit is een in­no­va­tie, en ja, je kunt er kri­tiek op heb­ben. Maar thuis­zit­ten is fu­nest, want de aan­was van pas-af­ge­stu­deer­de jon­ge­ren stopt niet. De­ze for­mu­le maakt het in ie­der ge­val mo­ge­lijk om bij een be­drijf bin­nen te ko­men en je te pre­sen­te­ren. De the­o­rie is dat het zo mak­ke­lij­ker wordt om be­taald werk te vin­den.”

Die the­o­rie krijgt steeds meer ba­sis: van de 3.750 jon­ge­ren die sinds 2013 via de Star­ters­beurs werk­er­va­ring heb­ben op­ge­daan, heeft in­mid­dels ruim 60 pro­cent een ar­beids­con­tract in het veld waar­in ze af­stu­deer­den.

Toch zegt ook Wilt­ha­gen dat de Star­ters­beurs geen hei­li­ge graal is. Ook hij on­der­streept de nood­zaak van dui­de­lijk­heid. „We kun­nen al dat geld dat be­steed is aan een cam­pag­ne om ’jon­gens jon­gens te la­ten zijn’ ook ste­ken in een wet­te­lij­ke re­ge­ling of cam­pag­ne, die dui­de­lijk maakt wat mag en kan, en wat niet op de ar­beids­markt. Het gaat hier om match en mis­match. Om dat op te los­sen, is daad­kracht no­dig. Niet, zo­als nu ge­beurt, een beet­je om het pro­bleem heen draai­en en het maar aan de markt over­la­ten.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.